Trong bối cảnh làn sóng bảo hộ đang trỗi dậy, gây sức ép lên hệ thống thương mại toàn cầu, hiệp định là minh chứng cho thấy chủ nghĩa đa phương vẫn là nền tảng cho sự ổn định và phát triển chung của nhân loại.
Dù được khởi xướng rất sớm, từ năm 1999, nhưng hiệp định thương mại giữa EU và MERCOSUR lại mất tới một phần tư thế kỷ mới được ký kết. Trở ngại chính trên tiến trình đàm phán đến từ sự phản đối mạnh mẽ của một số thành viên EU. Trong khi các nền kinh tế lớn như Đức và Tây Ban Nha ủng hộ, một nhóm nước đứng đầu là Pháp lại kiên quyết bác bỏ do những lo ngại liên quan vấn đề môi trường, sức cạnh tranh của ngành nông nghiệp và tác động xã hội. Sự phản đối lan rộng đến mức, các cuộc biểu tình chống lại thỏa thuận kéo dài tại EU trong nhiều năm qua.
Tuy nhiên, với nỗ lực bền bỉ và sự nhượng bộ từ cả EU và MERCOSUR, nút thắt đã dần được tháo gỡ, giúp hai bên đạt được hiệp định mang tính lịch sử. Lễ ký kết diễn ra mới đây tại Paraguay đã khép lại hàng chục năm đàm phán đầy gian truân, đồng thời mở ra kỷ nguyên hợp tác mới giữa hai bờ Đại Tây Dương.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen khẳng định, với việc ký kết hiệp định, EU và MERCOSUR đang cùng nhau tạo ra một trong những khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, với hơn 700 triệu dân, chiếm khoảng 20% GDP toàn cầu. Tổng thống Lula da Silva của Brazil, quốc gia đầu tàu MERCOSUR, nhấn mạnh đây là “hiệp định đôi bên cùng có lợi”.
Thật vậy, về mặt kinh tế, đây là khoản đầu tư chiến lược của EU nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tăng cường năng lực cạnh tranh, nâng tầm ảnh hưởng của khối với tư cách là một đối tác thương mại đáng tin cậy. Hàng rào thuế quan từng bước được dỡ bỏ, mang đến cơ hội lớn để các ngành hàng xuất khẩu chủ chốt của EU như ô-tô, máy móc, dược phẩm dễ dàng tiếp cận thị trường Nam Mỹ rộng lớn. EC ước tính, kim ngạch xuất khẩu của EU sang MERCOSUR có thể tăng khoảng 39% mỗi năm, qua đó tạo thêm cơ hội việc làm cho hàng trăm nghìn người dân châu Âu.
Ngoài thương mại hàng hóa, hợp tác giữa hai bên cũng mở rộng sang lĩnh vực khoáng sản chiến lược, qua đó giúp EU bảo đảm nguồn cung khoáng sản phục vụ tiến trình số hóa và chuyển đổi xanh. Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là khi chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng bị gián đoạn do xung đột địa chính trị và những biến đổi khôn lường của chính sách thuế quan.
Đối với MERCOSUR, hiệp định là “cơ hội vàng” để các doanh nghiệp thâm nhập sâu hơn vào thị trường khoảng 450 triệu dân, thúc đẩy xuất khẩu và thu hút đầu tư từ EU. Ngoài ra, hiệp định cũng đóng vai trò như một cơ chế bảo vệ giúp các quốc gia Nam Mỹ ứng phó hiệu quả hơn những biến động khó lường và xu hướng bảo hộ đang gia tăng trên thế giới.
Vượt lên những lợi ích đơn thuần về mặt kinh tế, hiệp định cũng là một chiến thắng giòn giã của chủ nghĩa đa phương. Thời gian qua, hệ thống thương mại quốc tế liên tiếp chao đảo trước cơn bão thuế quan và làn sóng bảo hộ. Trước bức tranh địa chính trị ngày càng phân mảnh, nhiều chuyên gia thậm chí bày tỏ lo ngại về sự thoái trào của chủ nghĩa đa phương.
Trong bối cảnh đó, thỏa thuận vừa được ký kết giữa EU và MERCOSUR trở thành minh chứng sống động cho sức mạnh bền vững của hệ thống thương mại quốc tế dựa trên luật lệ, nơi hợp tác chính là chìa khóa để mở ra cánh cửa phát triển cho tất cả các quốc gia.
Được đánh giá là bước tiến dài trong quan hệ giữa hai khu vực, song Hiệp định thương mại giữa EU và MERCOSUR vẫn sẽ đối mặt không ít thách thức trước khi chính thức đi vào thực thi, chủ yếu do Pháp và một số nước thành viên vẫn duy trì lập trường phản đối. Giới phân tích kỳ vọng, hiệp định sẽ sớm vượt ải khó khăn, mở ra chương hợp tác mới trong quan hệ EU-MERCOSUR.
