Chuẩn hóa chương trình đào tạo đại học

Yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao, có năng lực sáng tạo, làm chủ khoa học-công nghệ và thích ứng nhanh với biến động toàn cầu ngày càng trở nên cấp thiết.

Giảng viên Đại học Bách khoa hướng dẫn sinh viên thực hành tại phòng thí nghiệm. (Ảnh: THU HUỆ)
Giảng viên Đại học Bách khoa hướng dẫn sinh viên thực hành tại phòng thí nghiệm. (Ảnh: THU HUỆ)

Giáo dục đại học không chỉ đóng vai trò đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao mà còn là trụ cột dẫn dắt tri thức, hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Đột phá từ thể chế và quản trị

Năm 2025 ghi dấu ấn quan trọng của giáo dục đại học khi Bộ Giáo dục và Đào tạo trình Quốc hội thông qua Luật Giáo dục đại học (sửa đổi). Điểm mới của Luật là kết thúc hoạt động của Hội đồng trường và tăng cường vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng trong cơ sở giáo dục đại học. Trên nền tảng đó, quyền tự chủ đại học được bảo đảm toàn diện hơn, từ không gian học thuật, đội ngũ cán bộ, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, tài chính đến hợp tác quốc tế.

Chính sách đầu tư hiện nay tập trung vào các cơ sở giáo dục đại học đạt chuẩn, nâng chuẩn, hình thành những đại học xuất sắc dẫn dắt hệ thống; đồng thời tạo sân chơi cạnh tranh bình đẳng giữa công lập và tư thục. Hành lang pháp lý mới mở ra cơ hội thu hút đội ngũ giảng viên giỏi và thúc đẩy đào tạo gắn với nghiên cứu khoa học và công nghệ.

Tự chủ đại học đã chứng minh tính đúng đắn trong thực tiễn. Đơn cử là Trường đại học Ngoại thương, một trong những đơn vị tiên phong tự chủ từ năm 2015. Theo Hiệu trưởng Phạm Thu Hương, năm 2025, nhà trường lần đầu có tên trong bảng xếp hạng đại học châu Á của QS ở vị trí 580 trong hơn 1.500 cơ sở giáo dục đại học. Thành quả này khẳng định mục tiêu vươn lên nhóm các đại học hàng đầu châu Á, trở thành môi trường tôn trọng tự do học thuật, khuyến khích nghiên cứu sáng tạo và đào tạo gắn với tư duy phản biện.

Sự bứt phá của giáo dục đại học Việt Nam còn được ghi nhận khi lần đầu có 16 cơ sở giáo dục đại học lọt bảng xếp hạng THE Impact Rankings. Việc đổi mới quản trị đã tạo ra động lực mới, giúp nghiên cứu khoa học, nhất là công bố quốc tế tăng mạnh, đưa nhiều trường vào nhóm đại học tốt nhất khu vực và thế giới.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Các ngành khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo được đẩy mạnh tại Đại học Bách khoa Hà Nội, Trường đại học Ngoại thương… Sự chuyển dịch này kéo theo sự gia tăng mạnh mẽ của khối ngành STEM, với số thí sinh đăng ký nguyện vọng 1 tăng 10,5%.

Đáng chú ý, điểm chuẩn các ngành sư phạm đào tạo giáo viên, nhóm ngành công nghệ chiến lược, khoa học kỹ thuật, đào tạo bán dẫn tăng cao. Tỷ lệ giảng viên là giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ đạt hơn 35%, cùng với các chỉ số về công bố khoa học, phát triển công nghệ gia tăng trong hệ thống đại học, kéo theo số lượng công bố khoa học quốc tế tăng vượt trội so với các giai đoạn trước.

Giáo dục đại học trở thành trung tâm tri thức quốc gia

Đổi mới giáo dục đại học gắn với tăng cường tự chủ đã tạo ra động lực mới, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực; nghiên cứu khoa học, nhất là công bố khoa học quốc tế tăng mạnh. Quy mô và chất lượng giáo dục đại học ngày càng tăng, cơ cấu đào tạo có sự dịch chuyển tích cực; trong đó, các ngành STEM có xu hướng tăng đáng kể, cao hơn mức tăng chung của tuyển sinh cả nước, nhất là các lĩnh vực Toán và thống kê, Máy tính và công nghệ thông tin, Công nghệ kỹ thuật, Kỹ thuật ở các trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ.

Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh: Ngành Giáo dục nhận thức sâu sắc rằng đầu tư cho giáo dục đại học hôm nay chính là đầu tư cho trí tuệ, sức mạnh và vị thế của Việt Nam trong tương lai. Đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm chính trị và khát vọng phát triển quốc gia. Vì vậy, ngành đang tập trung nâng cao chất lượng và tầm vóc của giáo dục đại học Việt Nam thông qua chuẩn hóa chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế, đối sánh với các trường đại học có thứ hạng cao trên thế giới; đào tạo được gắn chặt với nhu cầu phát triển của nền kinh tế số, kinh tế xanh và các ngành công nghệ chiến lược. Từ đó, tri thức và đổi mới sáng tạo trở thành động lực then chốt cho tăng trưởng quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Một trong 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong quá trình chuyển đổi số là đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Trong ảnh: Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cùng các đại biểu tại Triển lãm Giáo dục và công nghệ giáo dục. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Bốn ưu tiên của giáo dục và đào tạo trong quá trình chuyển đổi số

Trong bối cảnh công nghệ số và AI mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, nhưng đồng thời đặt ra các thách thức, đòi hỏi người học, người thầy, nhà trường và cả hệ thống giáo dục cũng phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.

Các học viên lớp xóa mù chữ ở bản Làng Sáng (Ảnh: Báo Nhân Dân)

Quản lý bằng dữ liệu với giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ, bảo đảm quyền học tập của người dân

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng quy định về điều kiện bảo đảm, quy trình kiểm tra công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ với quan điểm xuyên suốt là bảo đảm quyền học tập của người dân, quản lý dựa trên dữ liệu, nâng cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện, duy trì kết quả giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ.

Ký kết Bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

24 biên bản hợp tác được trao tại Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số

Trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số, 24 biên bản ghi nhớ (MOU) giữa các cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục, tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam với các đối tác quốc tế đã được ký kết. Nội dung hợp tác tập trung vào đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển nguồn nhân lực, giáo dục nghề nghiệp.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: NH)

Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực sức khỏe

Sáng 9/10, tại Hà Nội, Trường đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội tổ chức khai mạc Hội nghị Khoa học sức khỏe với chủ đề “Chăm sóc sức khỏe toàn diện trong kỷ nguyên số”. Hội nghị diễn ra trong hai ngày 9 và 10/10 với 59 báo cáo khoa học thuộc các lĩnh vực y khoa, răng-hàm-mặt, dược và điều dưỡng.

Sinh viên Học viện Ngân hàng trao đổi, thảo luận trong giờ học. (Ảnh: HVNH)

Gắn đào tạo đại học với nhu cầu doanh nghiệp

Nhiều cơ sở giáo dục đại học đang đưa doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào đào tạo, từ xác định nhu cầu nhân lực, xây dựng chương trình đến thực hành, nghiên cứu. Qua đó, liên kết Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp từng bước đi vào thực chất, gắn đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo với nhu cầu thị trường.

Các cơ sở giáo dục và đào tạo của Việt Nam tích cực thúc đẩy hợp tác quốc tế và hội nhập giáo dục, mở rộng quan hệ giữa với các cơ sở đại học, tổ chức giáo dục quốc tế. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Các cơ sở giáo dục tích cực kết nối, mở rộng hợp tác, học hỏi kinh nghiệm quốc tế

Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số mở ra không gian kết nối các doanh nghiệp công nghệ, cơ sở đại học, tổ chức giáo dục, các đơn vị phát triển giải pháp. Nhiều hoạt động ký kết, hợp tác đã được thực hiện, góp phần mở rộng mạng lưới hợp tác giữa các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp trong nước với đối tác quốc tế.

Phiên hội thảo chuyên đề Giáo dục phổ thông. (Ảnh: Bộ Giáo dục và Đào tạo)

Giá trị của AI phải được chứng minh bằng kết quả học tập

AI đang thay đổi cách dạy học và vận hành nhà trường, nhưng số hóa nhiều hơn chưa đồng nghĩa học sinh học tốt hơn. Tại Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số, ngày 8-9/10 tại Hà Nội, các chuyên gia nhấn mạnh giá trị của AI cần được kiểm chứng qua sự tiến bộ về kiến thức, tư duy và năng lực tự học của học sinh.

Quang cảnh tọa đàm chuyên gia “Định hình chân dung nhân tài thời đại 4.0” diễn ra chiều 8/10, trong khuôn khổ IECEE 2026. (Ảnh: BUV)

Trí tuệ nhân tạo làm thay đổi tiêu chí tuyển dụng đối với sinh viên mới tốt nghiệp

Không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn, doanh nghiệp ngày càng chú trọng khả năng ứng dụng công nghệ, giải quyết vấn đề, quản lý thời gian, giao tiếp và thích ứng của sinh viên mới tốt nghiệp. Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo (AI) đang bắt đầu làm thay đổi tiêu chí tuyển dụng ở nhiều vị trí việc làm.

Hội thảo quy tụ nhiều học giả, chuyên gia, nhà nghiên cứu và học viên cao học, nghiên cứu sinh trong nước và quốc tế. (Ảnh: FTU)

Hoàn thiện hệ sinh thái đào tạo sau đại học chuẩn quốc tế

Ngày 8/10, tại Hà Nội, Trường đại học Ngoại thương tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế dành cho người học sau đại học (ICGE 2026) với chủ đề "Tái định hình hợp tác trong một thế giới phân mảnh: Bằng chứng từ các doanh nghiệp, thị trường và chính sách".

Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số sáng khai mạc sáng 8/10. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Giáo dục trong kỷ nguyên số: Hợp tác để làm chủ công nghệ, phát triển con người

Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số tạo diễn đàn thúc đẩy hợp tác quốc tế và hội nhập giáo dục; mở rộng quan hệ giữa các cơ sở giáo dục Việt Nam và các tổ chức giáo dục quốc tế; chia sẻ mô hình, phương pháp và công nghệ đổi mới sáng tạo trong giảng dạy, học tập và quản trị.

Thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và AI trong trường học

Thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và AI trong trường học

Hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10) và Tuần lễ học tập suốt đời năm 2026, sáng 8/10, Ngày hội khoa học và công nghệ cho học sinh phổ thông phường Vĩnh Hưng (Hà Nội) đã được tổ chức tại Trường tiểu học và THCS Vĩnh Hưng với sự tham gia của gần 1.000 học sinh.