Chú trọng truyền dạy Đờn ca tài tử Nam Bộ

Thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh Nam Bộ vừa tổ chức các hoạt động kỷ niệm 10 năm Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại. Đây là dịp để các tỉnh, thành phố nhìn lại công tác bảo tồn, phát huy loại hình nghệ thuật độc đáo này trong đời sống hiện nay.
Một tiết mục trong chương trình nghệ thuật “Đờn ca tài tử Nam Bộ-Di sản tỏa sáng” do Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.
Một tiết mục trong chương trình nghệ thuật “Đờn ca tài tử Nam Bộ-Di sản tỏa sáng” do Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.

Nghệ thuật Đờn ca tài tử đã xuất hiện, nảy nở, phát triển ở Thành phố Hồ Chí Minh từ cuối thế kỷ XIX. Theo thời gian, từ thể loại âm nhạc do các nho sĩ, nhạc quan cải tiến sáng tạo, đáp ứng nhu cầu tiêu khiển tìm bạn tri âm, đã nhanh chóng lan tỏa khắp 21 tỉnh, thành phố (từ Ninh Thuận đến Cà Mau) trở thành dạng thức sinh hoạt tinh thần của đông đảo các thành phần trong xã hội.

Nghệ thuật Đờn ca tài tử giờ đây không chỉ đáp ứng nhu cầu giải trí, sáng tạo của người dân mà còn góp phần quan trọng, dùng lời ca, tiếng đờn để cổ vũ tinh thần yêu nước, kêu gọi cộng đồng bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống, cùng góp sức thi tài để phát triển bền vững kinh tế-xã hội ở Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố trong khu vực.

Trong 10 năm qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 973/QĐ-UBND về phê duyệt Đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (giai đoạn 2018-2020) và Kế hoạch số 2720/KH-UBND ngày 5/8/2022 về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025 nhằm đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ đối với việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa nói chung và Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ nói riêng.

Đến nay, thành phố hiện có 229 câu lạc bộ, 84 đội nhóm Đờn ca tài tử đang hoạt động với tổng số thành viên là 1.226 người (gồm có 454 nghệ nhân, tài tử đờn và 772 nghệ nhân, tài tử ca), trong đó có 6 Nghệ nhân Nhân dân, 13 Nghệ nhân Ưu tú hoạt động trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể Đờn ca tài tử.

Việc thực hành truyền dạy, sáng tác bài ca mới, tổ chức trình diễn và quảng bá ở các điểm du lịch và trên các phương tiện truyền thông đã được Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành phố khu vực Nam Bộ quan tâm và đầu tư, qua đó từng bước phát triển phong trào Đờn ca tài tử, tạo nền tảng khá vững chắc cho sự thụ hưởng, sáng tạo nghệ thuật của cư dân thành phố trong giai đoạn hiện nay.

Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu về Đờn ca tài tử, việc thực hành Đờn ca tài tử hiện nay còn một số hạn chế đáng quan tâm. Loại hình nghệ thuật này chủ yếu phát triển mạnh ở vùng ngoại thành và trong tầng lớp trung niên, tình trạng “già hóa” hội viên các câu lạc bộ Đờn ca tài tử đang diễn ra mạnh; nghệ nhân chơi các nhạc cụ cổ truyền ngày càng ‘khan hiếm”, nhất là đờn cò, kìm, tranh, bầu; chế độ hỗ trợ cho nghệ nhân có hoàn cảnh khó khăn chưa phù hợp.

Hoạt động sáng tạo mới về bài bản, nhạc khí chưa được nghệ nhân chú trọng và phát huy. Đội ngũ kế thừa trong độ tuổi thanh, thiếu nhi không nhiều; một số câu lạc bộ không có nghệ nhân đờn, dẫn đến không còn duy trì sinh hoạt thường xuyên như trước đây. Trong khi đó, một số khác lại gặp khó khăn về tài chính, chưa có địa điểm để nghệ nhân thực hành truyền dạy và sinh hoạt đờn ca...

Theo Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên, nhà nghiên cứu Đờn ca tài tử Nam Bộ, sở dĩ các loại hình nghệ thuật truyền thống dân tộc tồn tại đến ngày nay là do công lao truyền dạy, sáng tạo và phổ biến của các thế hệ nghệ nhân. Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ nhờ truyền dạy mà cách diễn tấu sáng tạo trên nhạc khí, cách hòa ca độc đáo, điêu luyện, phong cách trình diễn hấp dẫn, đặc sắc... được trao truyền lại cho đời sau.

Chính vì thế, để nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ tiếp tục được giữ gìn, phát triển, công tác truyền dạy cần phải được đặt lên hàng đầu. Đây là vấn đề cấp thiết, cần nghiên cứu tìm ra hướng giải quyết phù hợp với bối cảnh hiện nay. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng cần thống nhất bài bản và các vấn đề liên quan trong truyền dạy. Vấn đề thống nhất lòng bản để tránh “tam sao thất bổn” cần có sự phối hợp giữa đội ngũ nghệ nhân giỏi chuyên môn từ 21 tỉnh, thành phố có phong trào Đờn ca tài tử phát triển và các cơ sở đào tạo âm nhạc dân tộc chính quy.

Bên cạnh đó, cần xác lập quy trình truyền dạy Đờn ca tài tử để việc truyền dạy trở nên khoa học và đạt chất lượng. Đặc biệt, các tỉnh, thành phố cần có chính sách nhằm tôn vinh và đãi ngộ nghệ nhân thực hành truyền dạy. Đây là động thái quan trọng cần xúc tiến để các nghệ nhân bảo đảm cuộc sống, dành hết tâm huyết của mình trong việc truyền dạy Đờn ca tài tử, đồng thời thúc đẩy sự ham thích, tự hào và ý thức bảo vệ di sản văn hóa của lớp nghệ nhân trẻ tuổi, để nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ nói riêng và nghệ thuật truyền thống nói chung tiếp tục được lan tỏa và phát triển trong thời gian tới.

Có thể bạn quan tâm

Khách du lịch nước ngoài tham quan khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh.

Phấn đấu trở thành trung tâm dịch vụ lớn của cả nước và khu vực

Các cơ quan, đơn vị chức năng liên quan đang hoàn chỉnh những thủ tục cuối cùng để trình Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt Đề án “Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành trung tâm dịch vụ lớn của cả nước và khu vực với các ngành dịch vụ cao cấp, hiện đại, có giá trị gia tăng cao”.

Một hộ dân thuộc dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm được bố trí tái định cư tại chung cư Khang Gia, phường An Hội Tây (Ảnh THẾ ANH).

Cần chủ động quỹ nhà ở tái định cư

Từ nay đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh cần giải tỏa, di dời khoảng 39.600 căn nhà trên và ven kênh rạch; chưa kể hàng chục nghìn hộ dân đang sinh sống trong 474 chung cư cũ, xuống cấp cần ưu tiên giải tỏa, di dời... Thực tế này cho thấy nhu cầu về quỹ nhà tái định cư là rất lớn.

Một góc Khu Công nghiệp VSIP 2, Thành phố Hồ Chí Minh chụp từ trên cao.

Nâng sức cạnh tranh cho vùng Đông Nam Bộ

Vùng Đông Nam Bộ sau hợp nhất gồm Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh là khu vực kinh tế năng động nhất cả nước, giữ vai trò đầu tàu trong công nghiệp, dịch vụ, logistics và đổi mới sáng tạo.

Xe buýt chạy bằng khí CNG.

Chủ động nguồn nhiên liệu hoạt động vận tải công cộng

Việc phát triển xe buýt sử dụng khí nén thiên nhiên (CNG) thời gian qua là một bước đi phù hợp yêu cầu giảm phát thải. Tuy nhiên, do chưa chủ động nguồn nhiên liệu cho nên tổ chức vận hành hệ thống xe buýt công cộng của Thành phố Hồ Chí Minh còn một số hạn chế nhất định.

Phường Xuân Hòa ra mắt sản phẩm “Xuân Hòa-Dáng xưa trong phố mới”. (Ảnh LONG TRÌ)

Sản phẩm đặc trưng cho du lịch địa phương

Thành phố Hồ Chí Minh đang tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng ở từng địa phương nhằm phát huy tiềm năng du lịch hiện có. Mỗi sản phẩm du lịch độc đáo sẽ là cơ sở để thành phố phát triển du lịch theo hướng đa trung tâm và bền vững.

Hiện trường vụ cháy cơ sở kinh doanh trên đường Trần Hưng Đạo làm bốn người chết.

Nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy tại khu dân cư

Thời gian gần đây, nhiều vụ cháy tại khu dân cư đều có điểm chung là xảy ra ở dạng nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà thiết kế dạng ống không có lối thoát hiểm thứ hai. Hàng triệu người đang sống trong những ngôi nhà “tiện nghi nhưng thiếu an toàn”, cho nên cần phải có các giải pháp căn cơ để phòng ngừa.

Dịch vụ sạc xe máy điện nở rộ ở Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh THẾ ANH)

Cần khung pháp lý thực hiện giảm phát thải carbon

Nhằm triển khai Chỉ thị số 20/ CT-TTg ngày 12/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ về một số nhiệm vụ cấp bách, quyết liệt ngăn chặn, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh;

Thành phố Hồ Chí Minh đang khẩn trương xây dựng bảng giá đất mới cho năm 2026.

Xây dựng bảng giá đất có tính bền vững và nhu cầu người dân

Trong văn bản kiến nghị về xây dựng bảng giá đất gửi lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh mới đây, IEEr cho rằng, để ổn định kinh tế vĩ mô, việc xây dựng bảng giá đất có tính khoa học, sát với thực tiễn là điều kiện tiên quyết để thành phố phát triển, đáp ứng yêu cầu của người dân, doanh nghiệp.

Mô hình sinh kế hiệu quả giúp nhiều hộ tăng thu nhập, nâng cao đời sống

Tây Ninh phấn đấu năm 2030 không còn hộ nghèo

Sau sáp nhập, tỉnh Tây Ninh (mới) mở rộng không gian, có nhiều tiềm năng, lợi thế phát triển. Phát huy thành quả nhiệm kỳ 2021-2025 và truyền thống tương thân tương ái, công tác giảm nghèo tiếp tục được triển khai sâu rộng, phấn đấu năm 2030 không còn hộ nghèo trên địa bàn.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh.

Cơ hội bứt phá trong kỷ nguyên mới

Thành phố Hồ Chí Minh hợp nhất với hai tỉnh Bình Dương và Bà RịaVũng Tàu là bước ngoặt chưa từng có trong lịch sử phát triển đô thị Việt Nam. Từ đó mở ra cơ hội mở rộng thị trường, tăng sức hút đầu tư, kết nối hạ tầng, kết nối chuỗi sản xuất và nâng tầm vị thế quốc tế, tiếp cận nguồn tài chính, công nghệ tiên tiến.

Di dời hạ tầng kỹ thuật phục vụ thi công tuyến Metro Bến Thành-Suối Tiên đoạn qua địa bàn khu vực trung tâm. (Ảnh THẾ ANH)

Nỗ lực để các tuyến Metro sớm được đầu tư xây dựng

Khoảng hai tháng nữa là đến thời điểm Thành phố Hồ Chí Minh khởi công tuyến Metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) sau khi dự án này được phê duyệt lần đầu vào năm 2010 và dự kiến hoàn thành năm 2030. Với sự nỗ lực và quyết tâm của chính quyền thành phố, hy vọng dự án sẽ hoàn thành đúng kế hoạch.

Nhà hát Hòa Bình (Quận 10 cũ), một tài sản công đang được sửa chữa. (Ảnh CTV)

Chấn chỉnh bất cập trong việc quản lý tài sản công

Theo Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh, trước khi hợp nhất, thành phố có hơn 13.000 địa chỉ nhà, đất là tài sản công cần sắp xếp. Trong đó, hơn 2.000 địa chỉ do Trung ương quản lý, gần 11.000 địa chỉ do thành phố quản lý.

Công tác chỉnh trang đô thị được chính quyền và nhân dân phường Bàn Cờ thực hiện hiệu quả để nâng cao mỹ quan đô thị, phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội.

Phường Bàn Cờ chỉnh trang đô thị, đầu tư hạ tầng để tăng tốc phát triển

Nằm ở vị trí trung tâm, phường Bàn Cờ có nhiều tiềm năng và điều kiện để phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch đô thị. Trong số nhiều chỉ tiêu, chiến lược đề ra, địa phương sẽ tập trung cụ thể hóa các kế hoạch trong công tác đầu tư hạ tầng, chỉnh trang đô thị nhằm khai thác tối ưu, hiệu quả các thế mạnh đã xác định.

Đào tạo nghề tại Trường cao đẳng Kỹ thuật công nghệ Bà Rịa-Vũng Tàu. (Ảnh PHÚ MỸ)

Tái cấu trúc nguồn nhân lực trong bối cảnh mới

Vùng kinh tế Đông Nam Bộ từ nhiều năm nay luôn giữ vai trò đầu tàu công nghiệp, là động lực tăng trưởng kinh tế của cả nước. Tại đây đã hình thành đội ngũ công nhân lành nghề, trực tiếp vận hành hệ thống nhà máy, khu công nghiệp, dây chuyền sản xuất, đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu, thu ngân sách.

Toàn cảnh khu vực cảng Sài Gòn.

Đánh thức tiềm năng du lịch không gian cảng Sài Gòn

Tháng 8/2023, Báo Nhân Dân tổ chức hội thảo “Ảnh hưởng của tĩnh không cầu Thủ Thiêm 4 với tiềm năng phát triển du lịch khu vực cảng Sài Gòn”, phường Xóm Chiếu, Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ đông đảo những người cùng chung mối quan tâm việc khai thác hiệu quả giá trị cảnh quan-lịch sử-văn hóa của khu vực đặc biệt này.

Cơ hội để bứt phá toàn diện

Sau khi sáu tỉnh, thành phố trong vùng Đông Nam Bộ hợp nhất thành ba địa phương, một không gian phát triển mới đã mở ra. Đây không chỉ là sự thay đổi địa giới hành chính thông thường, mà còn là cơ hội lịch sử để khai thác tiềm năng, thế mạnh, huy động nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho từng địa phương và cả vùng.

Khu phức hợp thông minh Lotte Eco Smart City Thủ Thiêm.

Thiệt đơn thiệt kép vì chậm định giá đất

Công ty TNHH Lotte Properties HCMC (thuộc Tập đoàn Lotte, Hàn Quốc) vừa có văn bản xin chấm dứt đầu tư dự án Khu phức hợp thông minh Lotte Eco Smart City Thủ Thiêm. Lý do được đưa ra: dự án được giao đất từ năm 2017 nhưng đến nay mới có quyết định định giá đất.

Một góc trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh THẾ VŨ)

“Mở khóa” cơ chế để Thành phố Hồ Chí Minh vươn tầm siêu đô thị

Nghị quyết số 98/2023/QH15 ngày 24/6/2023 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh sau hơn hai năm triển khai đã mang lại những kết quả bước đầu. Tuy nhiên, thực tiễn phát triển năng động của thành phố đặt ra yêu cầu cần điều chỉnh, bổ sung kịp thời để đáp ứng những đòi hỏi mới.

Sân bay quốc tế Long Thành đang khẩn trương thi công. (Ảnh THIÊN VƯƠNG)

Cần bắt tay ngay vào hành động

Đến nay, hầu hết xã, phường thuộc các tỉnh, thành phố vùng Đông Nam Bộ đã hoàn thành đại hội đảng bộ cơ sở lần thứ nhất sau sắp xếp đơn vị hành chính. Bộ máy chính quyền đã ổn định, cũng là lúc bắt tay vào hành động, biến nghị quyết thành chương trình, kế hoạch và việc làm thiết thực, đem lại hiệu quả cụ thể trong đời sống.

Khu trưng bày các bo mạch điện tử tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh.

Phát triển hệ sinh thái vi mạch, bán dẫn

Với vai trò là “cái nôi” khoa học-công nghệ của cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh đang nổi lên như một điểm sáng của ngành công nghiệp vi mạch, bán dẫn để hướng đến trở thành trung tâm vi mạch, bán dẫn hàng đầu khu vực Đông Nam Á.

Người dân tỉnh Đồng Nai tham gia chương trình “1 tỷ bước chân tiến vào kỷ nguyên mới”. (Ảnh THIÊN VƯƠNG)

Một tỷ bước chân cùng tiến vào kỷ nguyên mới

Sáng 16/8, trước Hội trường Thống Nhất (Thành phố Hồ Chí Minh), hàng nghìn người dân trong sắc áo đỏ sao vàng sôi nổi tham gia chương trình đi bộ toàn quốc “Cùng Việt Nam tiến bước” với thông điệp “1 tỷ bước chân tiến vào kỷ nguyên mới”.