Tại hội nghị khoa học do Hội Hô hấp Việt Nam phối hợp với Pfizer Việt Nam tổ chức mới đây tại Thành phố Hồ Chí Minh, hàng trăm cán bộ y tế đã cùng phân tích thực trạng, cập nhật các dữ liệu dịch tễ mới nhất liên quan đến virus hợp bào hô hấp, đồng thời đề xuất các giải pháp phòng ngừa chủ động nhằm bảo vệ hai nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất là trẻ nhỏ và người già.
Hai nhóm đối tượng dễ bị virus hợp bào hô hấp
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ hiện là nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi nhiễm virus hợp bào hô hấp. Mỗi năm có đến 3,6 triệu trẻ phải nhập viện, trong đó có 50% là trẻ dưới 6 tháng tuổi. Đáng lo ngại hơn khi 3/4 số ca nhập viện là trẻ khỏe mạnh, sinh đủ tháng, cho thấy không một đứa trẻ nào hoàn toàn miễn nhiễm với loại virus này.
Virus hợp bào hô hấp tấn công trực tiếp vào hệ hô hấp, gây ho, sốt, thở nhanh, khò khè và trong nhiều trường hợp có thể dẫn đến viêm phổi nặng, suy hô hấp. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, trẻ có thể phải nhập khoa hồi sức tích cực để thở máy, điều trị dài ngày với nguy cơ để lại nhiều di chứng về sau.
Giáo sư, bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc Phương, Chủ tịch Hội Nội tiết sinh sản và vô sinh Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Virus hợp bào hô hấp chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, ở giai đoạn đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu, phần lớn kháng thể bảo vệ đến từ người mẹ trong thai kỳ. Vì vậy, việc chăm sóc, theo dõi sức khỏe mẹ bầu và trẻ sơ sinh là vô cùng quan trọng để tạo nền tảng hô hấp khỏe mạnh cho bé”.
Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng, trẻ từng nhiễm virus hợp bào hô hấp trong những năm đầu đời có nguy cơ mắc hen suyễn và khò khè mạn tính cao hơn so với nhóm không nhiễm. Điều này cho thấy tác động của virus không chỉ dừng lại ở giai đoạn bệnh cấp tính mà còn kéo dài suốt quá trình phát triển của trẻ.
Nếu trẻ nhỏ là khởi đầu của vòng lặp bảo vệ thì người cao tuổi lại là điểm kết thúc dễ bị tổn thương nhất. Ở người từ 60 tuổi trở lên, virus hợp bào hô hấp thường khởi phát âm thầm như cảm lạnh nhưng dễ chuyển nặng khi có bệnh nền như tim mạch, tiểu đường, hen suyễn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Vì vậy, bảo vệ trẻ hôm nay đồng nghĩa xây nền tảng sức khỏe cho thế hệ lớn tuổi tương lai và bảo vệ người già hôm nay cũng giúp giảm nguồn lây đối với trẻ trong gia đình.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Khắc Bảo, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh, cứ mười người lớn tuổi mắc virus hợp bào hô hấp thì có một người phải nhập viện hồi sức. “Virus này có thể khiến bệnh tim, bệnh phổi nặng hơn làm tăng nguy cơ đột quỵ và suy tim. Đáng chú ý, sau khi xuất viện nhiều người vẫn gặp khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày do suy giảm thể lực và chức năng hô hấp”.
Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, nhóm người cao tuổi ngày càng đông, nguy cơ virus hợp bào hô hấp lan rộng sẽ gây gánh nặng cho hệ thống y tế là điều cần được lưu tâm hơn.
Cần hành động từ sớm
Các chuyên gia y tế cho rằng, phòng ngừa virus hợp bào hô hấp phải bắt đầu từ sớm với sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, cơ sở y tế và cộng đồng.
Việc rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ môi trường thông thoáng, hạn chế để trẻ nhỏ tiếp xúc với người đang có triệu chứng hô hấp là những biện pháp đơn giản nhưng cho thấy hiệu quả trong ngăn ngừa lây lan virus.
Bên cạnh đó, theo dõi sức khỏe thai kỳ, bảo đảm dinh dưỡng cho mẹ bầu và tiêm ngừa đầy đủ là yếu tố then chốt giúp trẻ sơ sinh có miễn dịch tốt ngay từ khi chào đời.
Tiến sĩ Mark Fletcher, Giám đốc cấp cao bộ phận nghiên cứu và phát triển vaccine của Pfizer, nhận định: “Phòng ngừa virus hợp bào hô hấp là bảo vệ trẻ sơ sinh và người cao tuổi. Khi mỗi gia đình cùng chủ động các biện pháp phòng ngừa, chúng ta sẽ tạo ra một vòng bảo vệ cộng hưởng, giúp giảm lây nhiễm, giảm bệnh tiến triển nặng và giảm áp lực cho hệ thống y tế”.
Virus hợp bào hô hấp không mới nhưng đang được nhìn nhận lại như một thách thức y tế nghiêm trọng. Đặc biệt trong bối cảnh sau đại dịch Covid-19, hệ hô hấp của mỗi người trở nên nhạy cảm hơn, việc chủ động phòng ngừa bệnh về hô hấp càng trở nên cấp thiết.
Ở một đô thị có mật độ dân số đông như Thành phố Hồ Chí Minh, nguy cơ bệnh hô hấp luôn hiện hữu, việc cảnh giác và chủ động các giải pháp phòng ngừa với virus hợp bào hô hấp là điều không được xem nhẹ.
Khi mỗi gia đình tham gia vào vòng lặp bảo vệ từ nhà đến lớp học, đến trung tâm dưỡng lão, mỗi mắt xích đều góp phần chung tay cùng ngành y tế hình thành lá chắn vững vàng trước virus này, nhất là trong thời điểm bệnh hô hấp bắt đầu gia tăng.
