Đồng bằng sông Cửu Long là vựa lúa của cả nước, có vai trò quan trọng trong xuất khẩu gạo. Tuy nhiên, khu vực này đang đối mặt nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu, bao gồm hạn hán, xâm nhập mặn và sụt lún đất. Những yếu tố này không chỉ làm giảm diện tích đất canh tác mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng lúa gạo.
Nhằm đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia tiên phong trong sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, tạo ra những bước đi vững chắc, mang tính đột phá cho ngành lúa gạo Việt Nam..., Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1490/QĐ-TTg ngày 27/11/2023 phê duyệt Đề án: “Phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”.
Thực hiện đề án, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và hệ thống ngân hàng thương mại đã triển khai nhiều giải pháp về tín dụng. Mới đây, tại tỉnh Đồng Tháp, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp triển khai chương trình tín dụng ưu đãi thực hiện Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long (Đề án). Thực tế cho thấy, nhu cầu vốn của các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ nông dân để sản xuất, kinh doanh lúa gạo rất lớn. Tại các hợp tác xã thực hiện mô hình thí điểm Đề án đang có nhu cầu cao trong vay vốn ưu đãi.
Vụ thu đông năm 2024, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Thắng Lợi, huyện Tháp Mười (tỉnh Đồng Tháp) thực hiện mô hình với diện tích gần 50 ha, có 20 hộ tham gia. Kết quả, mô hình giúp giảm 20-30% chi phí sản xuất; tăng năng suất 10%; tăng thu nhập cho nông dân thêm 20-25%; giảm 4,92 tấn CO2 tương đương/ha. Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Thắng Lợi Nguyễn Văn Hùng cho biết, hiện nay, hợp tác xã mong muốn tiếp cận thêm nguồn vốn vay để đầu tư kiên cố hóa kênh mương, thủy lợi nội đồng, bảo đảm nhu cầu sản xuất lúa tại hợp tác xã. Hợp tác xã cũng có nhu cầu vay vốn để mở rộng diện tích sản xuất lúa chất lượng cao lên 150 ha…
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp Phạm Thiện Nghĩa đánh giá cao việc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tham gia triển khai tích cực các cơ chế, chính sách tín dụng đối với nông nghiệp, nông thôn thời gian qua và gần đây nhất là đẩy mạnh chương trình tín dụng ưu đãi thực hiện Đề án. Tỉnh Đồng Tháp mong muốn các cơ chế, chính sách của chương trình tín dụng ưu đãi thực hiện Đề án sẽ giúp doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân tăng cường liên kết, gia tăng giá trị sản xuất lúa gạo, bảo đảm cho nông dân khai thác tối ưu trên mảnh đất của mình.
Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, chương trình tín dụng ưu đãi thực hiện Đề án được thực hiện theo hai giai đoạn. Theo đó, giai đoạn thí điểm từ nay đến cuối năm 2025 do Agribank là ngân hàng chủ lực cho vay và giai đoạn mở rộng từ khi kết thúc thí điểm đến năm 2030 là tại các tổ chức tín dụng. Ngoài Agribank, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khuyến khích các tổ chức tín dụng khác đăng ký cho vay trong giai đoạn thí điểm và đề nghị các ngân hàng sẵn sàng văn bản hướng dẫn để triển khai ngay trong giai đoạn mở rộng thực hiện.
Chương trình tín dụng ưu đãi thực hiện Đề án đáp ứng nhu cầu vốn ngắn, trung và dài hạn của tất cả khâu trong liên kết lúa gạo. Tổ chức tín dụng chủ động cân đối nguồn vốn, tiết giảm chi phí để xem xét áp dụng lãi suất cho vay thấp hơn tối thiểu 1%/ năm so với lãi suất cho vay của kỳ hạn tương ứng đang áp dụng đối với khách hàng cùng kỳ hạn, cùng nhóm.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đề xuất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kịp thời tổng hợp, công bố chung các vùng chuyên canh, các liên kết và chủ thể tham gia liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long theo quy định để các tổ chức tín dụng tiếp cận, xem xét, quyết định cho vay. Đề nghị Ủy ban nhân dân 12 tỉnh, thành phố vùng Đồng bằng sông Cửu Long xác định, lập danh sách và công bố vùng chuyên canh, các liên kết và chủ thể tham gia liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và phát thải thấp trên địa bàn theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn…
