Người bệnh được hưởng lợi nhiều hơn
Trong số các chính sách có hiệu lực từ ngày 1/7, việc mở rộng quyền lợi BHYT được đánh giá là tác động trực tiếp và thiết thực nhất đối với hàng chục triệu người dân. Theo quy định mới, người tham gia BHYT tự đi khám, chữa bệnh ngoại trú không đúng nơi đăng ký ban đầu sẽ tiếp tục được hưởng 100% mức hưởng đối với các bệnh đã nằm trong danh mục thông tuyến do Bộ Y tế quy định.
Đáng chú ý, với các bệnh ngoài danh mục này, quỹ BHYT sẽ thanh toán 50% mức hưởng trong phạm vi quyền lợi của người tham gia. Đây là điểm mới quan trọng bởi trước đây, những trường hợp khám ngoại trú trái tuyến hầu như không được quỹ BHYT chi trả. Quy định mới được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể gánh nặng tài chính đối với người mắc bệnh mạn tính phải thường xuyên theo dõi, điều trị tại các bệnh viện tuyến trên.
Bà Vũ Thu Hương (53 tuổi, thành phố Bắc Ninh), đang điều trị ung thư vú tại Bệnh viện K T.Ư. Sau khi kết thúc các đợt hóa trị, mỗi tháng bà đều phải đến bệnh viện tái khám, làm xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và nhận thuốc điều trị duy trì. Bình quân mỗi lần đi khám, gia đình phải chi thêm từ vài trăm nghìn đến hơn một triệu đồng cho các khoản ngoài tiền thuốc. Theo quy định mới, việc mở rộng thanh toán BHYT đối với khám ngoại trú trái tuyến sẽ góp phần giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh, nhất là những trường hợp phải theo dõi và điều trị kéo dài nhiều năm.
Không chỉ mở rộng quyền lợi BHYT, từ ngày 1/7, người dân còn được hưởng lợi từ việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử trên diện rộng. Tại TP Hồ Chí Minh, mỗi người dân sẽ có một hồ sơ sức khỏe điện tử thống nhất, gắn với mã định danh cá nhân, lưu giữ toàn bộ thông tin khám sức khỏe, khám chữa bệnh và theo dõi sức khỏe theo vòng đời. Hồ sơ này sẽ tiếp tục được cập nhật, tiến tới kết nối với bệnh án điện tử tại các cơ sở khám, chữa bệnh.
Theo Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, định hướng xuyên suốt của ngành là chuyển mạnh từ chăm sóc người bệnh tại bệnh viện sang chăm sóc sức khỏe toàn dân ngay từ cơ sở; lấy phòng bệnh là chính, quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số để mỗi người dân đều được theo dõi sức khỏe liên tục. Quan điểm này đang từng bước được hiện thực hóa thông qua các chính sách có hiệu lực từ ngày 1/7.
PGS, TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho rằng, khi hồ sơ sức khỏe điện tử được kết nối với bệnh án điện tử, bác sĩ sẽ có đầy đủ thông tin về tiền sử bệnh, kết quả xét nghiệm và quá trình điều trị trước đó của người bệnh. Điều này giúp nâng cao chất lượng chẩn đoán, hạn chế chỉ định cận lâm sàng trùng lặp, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí cho người bệnh.
Cũng từ ngày 1/7, thời điểm có hiệu lực của Luật Phòng bệnh năm 2025, lần đầu tiên, công tác phòng bệnh được điều chỉnh bằng một đạo luật riêng, mở rộng phạm vi từ phòng, chống bệnh truyền nhiễm sang phòng, chống bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng và các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.
Luật cũng nhấn mạnh nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm, ưu tiên tiếp cận dịch vụ phòng bệnh đối với người cao tuổi, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế. Đây là định hướng phù hợp với thực tế khi Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, trong khi các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư, tăng huyết áp ngày càng gia tăng.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều địa phương đã bắt đầu triển khai khám sức khỏe định kỳ cho người dân kết hợp lập hồ sơ sức khỏe điện tử. Riêng TP Hồ Chí Minh, chỉ sau một tháng triển khai chương trình khám sức khỏe toàn dân đã có 108.895 người được khám, trung bình 3.378 người mỗi ngày. Nền tảng Sức khỏe cộng đồng của thành phố đã cập nhật dữ liệu sức khỏe của hơn 2,31 triệu người, tạo cơ sở để hình thành hồ sơ sức khỏe điện tử quy mô toàn dân. Thành phố đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 sẽ khám sức khỏe cho gần 15 triệu người dân và từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý sức khỏe số.
Ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết: “Hồ sơ sức khỏe điện tử không chỉ là một ứng dụng công nghệ mà là nền tảng để chuyển từ quản lý bệnh sang quản lý sức khỏe, giúp ngành y tế dự báo mô hình bệnh tật, chủ động phòng bệnh và xây dựng chính sách dựa trên dữ liệu thực tế”.
Bên cạnh các chính sách liên quan trực tiếp đến khám, chữa bệnh, từ ngày 1/7, nhiều quy định mới trong lĩnh vực dân số và chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em cũng chính thức có hiệu lực, góp phần hoàn thiện hệ thống an sinh y tế theo hướng chăm sóc con người ngay từ những giai đoạn đầu của cuộc đời.
Theo quy định mới, phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi sẽ được hỗ trợ tài chính tối thiểu 2 triệu đồng; đồng thời được mở rộng chính sách sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh. Trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến hết năm 2026, chính sách ưu tiên áp dụng đối với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội, đồng bào vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo; từ năm 2027 sẽ mở rộng cho toàn bộ phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh.
PGS, TS Trịnh Thế Sơn, Giám đốc Viện Mô phôi lâm sàng Quân đội (Học viện Quân y 103) cho rằng, việc hỗ trợ chi phí sàng lọc giúp nhiều gia đình, nhất là ở vùng khó khăn, có điều kiện tiếp cận các kỹ thuật hiện đại để phát hiện sớm dị tật bẩm sinh, từ đó có phương án can thiệp hoặc điều trị phù hợp. Không chỉ giảm gánh nặng cho từng gia đình, đây còn là giải pháp nâng cao chất lượng dân số trong dài hạn.
Một điểm mới khác được dư luận đặc biệt quan tâm là việc Bộ Y tế đưa vaccine phòng HPV vào Chương trình tiêm chủng mở rộng. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong chiến lược phòng, chống ung thư cổ tử cung và các bệnh do virus HPV gây ra. Cùng với đó, Bộ Y tế cũng ban hành danh mục 103 bệnh bẩm sinh cần được khuyến khích sàng lọc trước sinh và sơ sinh; bổ sung cơ chế hỗ trợ thuốc miễn phí đối với một số nhóm người bệnh; hoàn thiện chính sách bồi thường trong trường hợp xảy ra tai biến nghiêm trọng sau tiêm chủng bắt buộc.
Chủ động chuẩn bị để chính sách đi vào cuộc sống
Để những chính sách mới phát huy hiệu quả, Bộ Y tế đã yêu cầu các địa phương, cơ sở khám, chữa bệnh và đơn vị liên quan chủ động chuẩn bị đồng bộ về nhân lực, cơ sở vật chất, công nghệ thông tin và quy trình chuyên môn. Đối với chính sách mở rộng quyền lợi BHYT, các bệnh viện đã rà soát quy trình tiếp nhận, cập nhật phần mềm thanh toán, tập huấn cho đội ngũ cán bộ nhằm bảo đảm việc áp dụng chính sách thống nhất ngay từ ngày đầu triển khai.
Song song với đó, việc xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cũng đang được nhiều địa phương đẩy nhanh tiến độ. TP Hồ Chí Minh là địa phương đi đầu khi đồng thời triển khai khám sức khỏe toàn dân, cập nhật dữ liệu lên nền tảng số và đưa vào vận hành hệ thống Dashboard theo dõi tiến độ đến tận xã, phường. Đây sẽ là cơ sở để từng bước kết nối hồ sơ sức khỏe điện tử với hồ sơ bệnh án điện tử tại các cơ sở khám, chữa bệnh vào cuối năm 2026.
Theo PGS, TS, BS Nguyễn Hoàng Bắc, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y dược TP Hồ Chí Minh, việc kết nối dữ liệu sức khỏe sẽ tạo bước thay đổi lớn trong hoạt động khám, chữa bệnh. Khi có đầy đủ thông tin về tiền sử bệnh, bệnh nền, kết quả xét nghiệm và quá trình điều trị trước đó, bác sĩ sẽ đưa ra quyết định điều trị chính xác hơn, đồng thời hạn chế các chỉ định cận lâm sàng không cần thiết, giảm chi phí và thời gian chờ đợi cho người bệnh.
Các bệnh viện tuyến T.Ư như Bạch Mai, K, E, Việt Đức… cũng đang tiếp tục hoàn thiện bệnh án điện tử, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường đào tạo nhân lực để sẵn sàng kết nối với hệ thống dữ liệu sức khỏe quốc gia.
Ở lĩnh vực y tế dự phòng, các địa phương đã xây dựng kế hoạch triển khai Luật Phòng bệnh, chuẩn bị nguồn vaccine, vật tư, hóa chất, đồng thời củng cố mạng lưới y tế cơ sở và đội ngũ nhân viên y tế thôn, bản. Việc tăng mức hỗ trợ hằng tháng cho lực lượng này từ ngày 1/7 được kỳ vọng sẽ góp phần giữ chân nhân lực, nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe ban đầu ngay tại cộng đồng.
Theo Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, để các chính sách phát huy hiệu quả, cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ hoàn thiện thể chế, đầu tư cho y tế cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng hệ thống y tế công bằng, chất lượng, hiệu quả và bền vững, trong đó mọi người dân đều được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu với chi phí hợp lý.
