Cảnh báo lừa đảo trong giao dịch thương mại quốc tế

Số hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) khiến các hình thức lừa đảo trong thương mại quốc tế trở nên ngày càng tinh vi. Cơ quan quản lý và chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp cần tăng cường xác minh đối tác và siết chặt quy trình giao dịch.

Đồ họa: ANH QUÂN
Đồ họa: ANH QUÂN

Những năm gần đây, khu vực Trung Đông, Nam Á và các quốc gia lân cận được đánh giá là thị trường tiềm năng đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu nông sản, thủy sản, hạt điều và gia vị. Riêng ngành điều mỗi năm xuất khẩu vào khu vực Trung Đông lượng hàng trị giá khoảng 600 triệu USD.

Tuy nhiên, cơ hội mở rộng thị phần cũng đi kèm với những rủi ro ngày càng tăng. Các chiêu trò lừa đảo thương mại quốc tế ngày càng tinh vi, có tổ chức.

Lừa đảo thương mại ngày càng tinh vi

Tháng 4/2026, Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam đã phát đi cảnh báo liên quan đến một vụ lừa đảo tại Pakistan khiến doanh nghiệp Việt Nam thiệt hại đáng kể. Theo đó, một doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu ký hợp đồng bán 21 container hàng sang cảng Karachi với một đối tác bản địa có hồ sơ pháp lý đầy đủ. Ở giai đoạn đầu, giao dịch diễn ra thuận lợi, tạo được sự tin tưởng giữa hai bên.

Rủi ro chỉ bộc lộ khi hàng cập cảng. Phía đối tác liên tục đưa ra các lý do như lỗi hệ thống ngân hàng, vướng mắc thủ tục hải quan hoặc yêu cầu bổ sung chứng từ... để kéo dài thời gian thanh toán. Trong thời gian chờ đợi, lô hàng bị giữ tại cảng, kéo theo chi phí lưu kho, lưu bãi tăng từng ngày. Trước áp lực chi phí và nguy cơ hàng hóa suy giảm chất lượng, doanh nghiệp Việt buộc phải chấp nhận giảm giá khoảng 25% và tự gánh toàn bộ chi phí phát sinh để giải phóng hàng. Tổng thiệt hại ước tính gần 600.000 USD.

Đây cũng không phải là trường hợp cá biệt. Tháng 5/2024, một doanh nghiệp Việt Nam nhận thư chào hàng nguyên liệu thủy sản từ đối tác tại Pakistan với mức giá hấp dẫn. Tuy nhiên, ngay từ giai đoạn đầu, Đại sứ quán Việt Nam tại Pakistan và Bộ phận Thương vụ đã cảnh báo rằng người đứng tên ký hợp đồng và nhận tiền thực chất là đối tượng giả mạo, lợi dụng danh nghĩa một doanh nghiệp có thật và mở tài khoản ngân hàng trái phép để thực hiện hành vi lừa đảo.

Dù vậy, doanh nghiệp vẫn tiếp tục giao dịch với đối tượng này trong hợp đồng mua 1 container cá mú trị giá 81.900 USD, trong đó đã thanh toán trước 71.900 USD. Ngay sau khi hàng được giao, phía đối tác không cung cấp chứng từ và cắt đứt toàn bộ liên lạc. Sau khi tiếp nhận thông tin, cơ quan thương vụ xác nhận doanh nghiệp Pakistan đứng tên trong hợp đồng không hề nhận được khoản tiền nói trên.

Theo PGS Greeni Maheshwari, Đại học RMIT Việt Nam, khi số hóa và AI phát triển nhanh chóng, các hình thức lừa đảo này ngày càng tinh vi hơn, khó phát hiện hơn và có khả năng thao túng lòng tin trên quy mô lớn. Không chỉ dừng lại ở những thủ đoạn truyền thống như mạo danh đối tác, lừa đảo thanh toán hay làm giả giấy tờ, các đối tượng lừa đảo đang đẩy mạnh sử dụng email do AI tạo ra, danh tính doanh nghiệp giả mạo, thậm chí sao chép giọng nói hoặc video của lãnh đạo doanh nghiệp nhằm tạo độ tin cậy và thao túng niềm tin.

Số hóa cũng tạo điều kiện cho các cuộc tấn công chuyển hướng thanh toán, khi email trao đổi giữa các bên bị xâm nhập và thông tin tài khoản ngân hàng bị thay đổi vào giai đoạn cuối của giao dịch. Ngoài thương mại quốc tế, gian lận trên môi trường số còn lan sang các hoạt động đầu tư trực tuyến và thương mại điện tử, bao gồm các nền tảng tiền mã hóa giả mạo, đường dẫn lừa đảo và các chiêu trò do người có ảnh hưởng trên mạng xã hội tiếp tay quảng bá.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn rất dễ bị tổn thương vì phụ thuộc nhiều vào đàm phán qua email, tài liệu điện tử và giao dịch từ xa. Điều này tạo cơ hội cho các hình thức lừa đảo như email giả mạo do AI tạo ra, giả mạo tên miền và xâm nhập các kênh liên lạc.

“Các đối tượng lừa đảo giờ đây có thể sao chép gần như hoàn hảo danh tính nhà cung cấp, khiến nhiều dấu hiệu cảnh báo truyền thống mà doanh nghiệp từng dựa vào không còn hiệu quả”, PGS Greeni Maheshwari nêu rõ.

231.jpg
Các doanh nghiệp xuất khẩu cần thận trọng trong các giao dịch. Ảnh: ANH QUÂN

Xây dựng cơ sở dữ liệu đã được xác thực

Theo Bộ Công thương, các cơ quan quản lý thường xuyên cảnh báo và khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động thẩm định đối tác trước khi giao dịch, đồng thời tham vấn hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài để xác minh thông tin trước khi ký kết hợp đồng. Bên cạnh đó, các hợp đồng cần được quy định chặt chẽ về điều khoản thanh toán, giao hàng và trách nhiệm pháp lý nhằm hạn chế rủi ro phát sinh. Doanh nghiệp cũng cần thường xuyên cập nhật thông tin thị trường để sớm nhận diện các dấu hiệu bất thường và chủ động phòng ngừa rủi ro.

Tuy nhiên, những dấu hiệu cảnh báo cũng ngày càng khó nhận biết khi các đối tượng lừa đảo có thể sử dụng công nghệ số để làm giả, che giấu thông tin và thao túng niềm tin. Các doanh nghiệp cần vượt ra khỏi các phương thức quản trị rủi ro truyền thống. Ngoài việc chú ý tới các dấu hiệu bất thường, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống xác minh nhiều lớp, trong đó xác minh đối tác thông qua các nguồn độc lập thay vì chỉ dựa vào trao đổi qua email. Đồng thời, yêu cầu xác nhận từ nhiều bên khi có thay đổi liên quan đến thông tin thanh toán và sử dụng các nền tảng giao dịch an toàn.

Bên cạnh nỗ lực tự bảo vệ, cơ quan quản lý nhà nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp ứng phó với các hình thức gian lận. Theo đó, cần tăng cường cảnh báo, phổ biến các hình thức lừa đảo mới để doanh nghiệp chủ động phòng ngừa. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong xử lý các vụ việc phát sinh.

Chuyên gia RMIT cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cung cấp các cơ sở dữ liệu xác thực để giúp doanh nghiệp nhận diện đối tác quốc tế uy tín. Khi AI giúp các đối tượng xấu dễ dàng tạo ra danh tính giả, tài liệu giả… Chính phủ có thể hỗ trợ thêm bằng cách thúc đẩy các tiêu chuẩn xác minh số và cơ chế chia sẻ thông tin.

Các cơ quan chức năng cũng có thể đầu tư vào những hệ thống phát hiện gian lận ứng dụng AI nhằm nhận diện các mô hình giao dịch bất thường. Đồng thời, cần phát triển các nền tảng cho phép doanh nghiệp, tổ chức tài chính và hiệp hội ngành nghề báo cáo các dấu hiệu gian lận và nhận cảnh báo kịp thời.

Để nâng cao năng lực số, Chính phủ có thể triển khai các chương trình đào tạo chuyên biệt về các mối đe dọa liên quan đến AI như công nghệ deepfake, danh tính tổng hợp, lừa đảo qua email doanh nghiệp. Việc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan thực thi pháp luật ở nhiều quốc gia cũng là yếu tố then chốt để hỗ trợ truy vết, thu hồi tài sản và đưa các đối tượng lừa đảo ra trước công lý.

Cuối cùng, việc xây dựng các cơ chế hỗ trợ, bao gồm hỗ trợ pháp lý hoặc tài chính cho doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi gian lận, sẽ góp phần tăng cường khả năng bảo vệ cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh AI đang làm mờ ranh giới giữa thật và giả, rủi ro trong các giao dịch xuyên biên giới ngày càng khó nhận diện. Năng lực xác minh đối tác, kiểm soát giao dịch và quản trị rủi ro số không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế thiệt hại mà còn trở thành một phần của năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Có thể bạn quan tâm

Lễ trao quyết định và chứng nhận đạt chuẩn Giáo sư và Phó Giáo sư. Ảnh: NAM NGUYỄN

Giáo sư, phó giáo sư không còn là “danh vị” suốt đời

Sau nhiều năm thực hiện cơ chế công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS), Việt Nam đang đứng trước một bước chuyển quan trọng khi Luật Giáo dục đại học năm 2025 giao quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh này cho các cơ sở giáo dục đại học. Điều đó không chỉ làm thay đổi về quy trình hành chính mà còn là sự dịch chuyển căn bản về tư duy quản trị đại học, từ mô hình quản lý tập trung sang tự chủ thực chất, từ tư duy “học hàm” sang vị trí việc làm gắn với trách nhiệm và hiệu quả cống hiến.

Thí sinh làm thủ tục dự thi Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại điểm thi Trường THPT Nguyễn Gia Thiều.

Kỳ thi của những đổi mới

Từ 14 giờ ngày 10/6, tại hàng nghìn điểm thi trên cả nước, hơn 1,22 triệu thí sinh đã có mặt để làm thủ tục dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026. Đây là kỳ thi có quy mô lớn nhất từ trước tới nay, đồng thời là năm đầu tiên được tổ chức thống nhất theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Đại học “mất giá”

Tôi còn nhớ như in một ngày hè của hơn 20 năm trước. Sau buổi thi đại học cuối cùng, mặt trời đỏ lửa, nhưng lòng tôi phơi phới. Dù chưa biết kết quả, việc làm tốt bài thi cho tôi niềm tin rằng mình sẽ “vượt vũ môn”. Áp lực đỗ đại học khi ấy đúng là tảng đá lớn đè lên tôi, lên cả cha mẹ và gia đình của một thế hệ tôi.

Biếm họa: ALEX FALCO CHANG

Thách thức lớn của “lục địa đen”

Chính phủ các quốc gia châu Phi cùng nhiều tổ chức y tế thế giới đang nỗ lực hết sức nhằm ngăn chặn dịch Ebola lan rộng. Tuy nhiên, nhiều khó khăn và trở ngại trong công tác chống dịch đang đe dọa sự hợp tác của các cơ chế ứng phó khẩn cấp quốc gia.

Giải cứu 110 người di cư Tây Phi trên biển

Giải cứu 110 người di cư Tây Phi trên biển

Theo AP, lực lượng bảo vệ bờ biển Mauritania thông báo vừa giải cứu thành công 110 người di cư Tây Phi, trong đó có 12 phụ nữ và ba trẻ em, sau khi chiếc thuyền chở họ bị hỏng động cơ ngoài khơi nước này.

Một đoàn người di cư đang trên đường tìm đến các quốc gia EU. Ảnh: REUTERS

EU siết chặt chính sách nhập cư

Kiềm chế dòng di cư trái phép và gia tăng trục xuất người di cư không có giấy tờ hợp pháp là các biện pháp tăng cường mà các nhà lập pháp và chính phủ các nước Liên minh châu Âu (EU) vừa nhất trí. Dự luật được thông qua trong bối cảnh nhập cư trở thành một vấn đề chính trị then chốt và EU gặp khó khăn trong việc hồi hương người xin tị nạn bị từ chối.

Nhu cầu nhân lực chăm sóc người cao tuổi đang ngày càng tăng. Ảnh: BẮC SƠN

Nút thắt nhân lực chăm sóc người cao tuổi

Phát triển các trung tâm chăm sóc người cao tuổi theo mô hình bán trú, chăm sóc ban ngày hay chăm sóc tại cộng đồng đang được xem là một hướng đi cần thiết trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số. Tuy nhiên, đằng sau nhu cầu ngày càng lớn của xã hội là không ít khó khăn về cơ chế, nguồn lực và đặc biệt là nhân lực, yếu tố được nhiều chuyên gia đánh giá là điểm nghẽn lớn nhất hiện nay.

Nhóm doanh nghiệp dệt may có tỷ trọng nhập khẩu bông lớn từ Mỹ như TCM, ADS, Vinatex… được hưởng lợi. Ảnh: SONG ANH

"Phép thử" mới với xuất khẩu Việt Nam

Đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% từ Mỹ mở ra một phép thử mới đối với năng lực thích ứng của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, trong bối cảnh các yêu cầu về chuỗi cung ứng, xuất xứ và tiêu chuẩn thương mại ngày càng khắt khe.

 Ra mắt tủ sách "Vinh quang Hồ Chí Minh"

Ra mắt tủ sách "Vinh quang Hồ Chí Minh"

NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh vừa giới thiệu tủ sách “Vinh quang Hồ Chí Minh”, tập hợp những bài báo, bài trả lời phỏng vấn, thư, thơ… - di sản quý giá mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho dân tộc Việt Nam.

Nhiều cơ sở giáo dục đang xây dựng phát triển hệ thống đào tạo nhân lực công nghệ chất lượng cao.

Đón đầu làn sóng nhân lực công nghệ chiến lược

Chỉ còn ít ngày nữa, hơn một triệu thí sinh trên cả nước sẽ bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và chuẩn bị đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học. Bên cạnh những ngành học truyền thống thì những ngành như: Trí tuệ nhân tạo, thiết kế vi mạch bán dẫn, khoa học dữ liệu, năng lượng sạch hay công nghệ sinh học đang trở thành lựa chọn của ngày càng nhiều học sinh lớp 12.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có 1.223.776 thí sinh đăng ký dự thi. Ảnh: NAM NGUYỄN

Không để bị động trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT

Chỉ còn ít tuần nữa, hơn 1,22 triệu học sinh trên cả nước sẽ bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Đây là năm đầu tiên kỳ thi được tổ chức tại 34 tỉnh, thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Cơ quan quản lý đã chủ động đối thoại, lắng nghe và tiếp thu ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp.

Tốc độ và tính dự báo trong hoàn thiện pháp luật kinh doanh

Năm 2025 đánh dấu tốc độ hoàn thiện pháp luật kinh doanh cao chưa từng có với 89 đạo luật được thông qua và nhiều thủ tục được cắt giảm. Cùng với những kết quả tích cực, cộng đồng doanh nghiệp cũng đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về tính ổn định, khả năng dự báo và sự tham gia thực chất vào quá trình xây dựng chính sách.

Người dân mua xăng E10 tại một cửa hàng tại Hà Nội.Ảnh: THÀNH ĐẠT

Những vấn đề cần lưu tâm khi phủ sóng xăng E10 toàn quốc

Xăng E10 (loại nhiên liệu được pha trộn từ 90% xăng khoáng và 10% ethanol) đã được bán trên toàn quốc từ ngày 1/6 thay thế hoàn toàn xăng khoáng truyền thống. Trong những ngày đầu triển khai, do không có thêm lựa chọn nào khác, người dân vẫn mua xăng E10 sử dụng bình thường. Tuy nhiên, dư luận hiện đang dành sự quan tâm rất lớn đến chất lượng của loại nhiên liệu mới, đặc biệt là khả năng tương thích với phương tiện đang lưu thông, cũng như những tác động lâu dài đối với độ bền của động cơ.

Dạy dỗ và rèn giũa

Ở thời điểm hiện tại, trẻ em có lẽ là nhóm được xã hội dành nhiều sự quan tâm hơn bất kỳ giai đoạn nào trước đây. Nếu như một thời, quan niệm “yêu cho roi cho vọt” từng được xem là cách rèn người trong hoàn cảnh thiếu thốn, thì ngày nay, việc nuôi dưỡng và bảo vệ trẻ em được nhìn nhận toàn diện hơn.

Sản phẩm ba-lô kỳ lân gây tranh cãi. Ảnh: ABC NEWS

Australia siết an toàn sản phẩm trẻ em

Cơ quan Quản lý Cạnh tranh và Người tiêu dùng Australia (ACCC) mới đây khởi kiện Tập đoàn bán lẻ Amazon với cáo buộc vi phạm các quy định bắt buộc về tiêu chuẩn an toàn trong một sản phẩm dành cho trẻ em. Vụ việc được xem là phép thử pháp lý quan trọng đối với trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử trong việc bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ nhỏ.

Các đại diện của Jugendschutz.net tại một buổi họp báo về lạm dụng trực tuyến. Ảnh: DW

Số vụ lạm dụng trực tuyến cao kỷ lục tại Đức

Theo báo cáo công bố cuối tuần trước của Tổ chức bảo vệ thanh - thiếu niên Jugendschutz.net, tình trạng lạm dụng trẻ em và thanh - thiếu niên trên không gian mạng tại Đức đang gia tăng đáng báo động, trong khi các biện pháp kiểm soát mạng xã hội vẫn chưa phát huy hiệu quả rõ rệt.

LHQ nhấn mạnh bảo vệ trẻ em trên internet là nhiệm vụ cấp bách. Ảnh: GETTYIMAGES

An toàn cho trẻ em trên không gian mạng

LHQ nhấn mạnh, việc bảo đảm “thế giới kỹ thuật số” an toàn cho trẻ em phải là ưu tiên cấp bách. Phát biểu ý kiến khi công bố tài liệu hướng dẫn của LHQ về các nguyên tắc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, Cao ủy Nhân quyền LHQ Volker Turk nêu rõ, các quốc gia cần có biện pháp buộc các tập đoàn công nghệ lớn tích hợp các biện pháp an toàn cho trẻ em trong môi trường trực tuyến.

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố Tuyên bố chung về tiền tệ, tái khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ trong khuôn khổ Đối thoại Chính sách Tài chính vĩ mô Việt Nam - Mỹ, nhấn mạnh việc tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế liên quan chính sách tỷ giá và tiền tệ.

Đông đảo các lực lượng cùng tiếp sức mùa thi.

Những khoảnh khắc trong cuộc “vượt vũ môn”

Sau ba ngày, gần 125 nghìn thí sinh tại Hà Nội đã hoàn thành Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập. Đằng sau những con số là cuộc đua thật sự, bởi chỉ tiêu vào trường công lập luôn thấp hơn nhiều so số thí sinh dự thi.

Tình nguyện viên giúp sức cho thí sinh kỳ thi vào 10 tại Hà Nội năm 2026.

Áp lực vẫn ở phía trước

11 giờ 30 phút ngày 31/5, cánh cổng Trường THCS Trần Duy Hưng (phường Yên Hòa, Hà Nội) từ từ mở. Giữa dòng học sinh ùa ra sau môn thi cuối cùng, một nữ sinh ôm chầm lấy mẹ rồi bật khóc: “Con vẫn bỏ sót một câu hình học mẹ ạ!”. Cách đó vài mét, một nam sinh hồ hởi bước nhanh ra cổng, ánh mắt tìm bố mẹ, trên tay vẫn cầm tờ nháp môn thi Toán.

Ảnh, đồ họa: KHIẾU MINH

Khi cánh cửa đã mở

Hai mươi năm sau ngày gia nhập WTO, phần lớn những mục tiêu hội nhập kinh tế mà Việt Nam đặt ra đã trở thành hiện thực. Nhưng trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, câu chuyện không còn chỉ là mở cửa thị trường hay gia tăng xuất khẩu.

Một ca cấp cứu bệnh nhân sốc nhiệt tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương.

Nắng nóng cực đoan, nhiều người nhập viện

Đã gần một tuần nay, Hà Nội liên tục trải qua các đợt nắng nóng gay gắt. Từ sáng sớm, mặt đường đã hầm hập hơi nóng. Đến giữa trưa, nhiệt độ ngoài trời nhiều thời điểm vượt ngưỡng 40 độ C.

Săn hàng khuyến mại hoặc giảm giá đang được nhiều người tiêu dùng lựa chọn. Ảnh: NAM NGUYỄN

Tiêu dùng nội địa cần thêm lực đẩy

Việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa không thể chỉ dựa vào các chương trình giảm giá ngắn hạn mà cần gắn với nâng cao thu nhập và niềm tin của người dân vào triển vọng kinh tế.

Lựa chọn một chiều

Ngày 1/6 tới là thời điểm ấn định cho việc thay thế xăng A92 và A95 (xăng khoáng, xăng không chì) bằng xăng sinh học E10 (hàm lượng ethanol = 10% so với xăng cũ). Càng thấy nhiều ý kiến liên quan tới việc làm sao sử dụng loại xăng này cho an toàn, hiệu quả.

Đo thân nhiệt nhằm phát hiện sớm dấu hiệu bệnh dịch. Ảnh: AP

Chủng Ebola chưa có vaccine điều trị

Ngày 22/5, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã nâng mức đánh giá rủi ro đối với dịch Ebola ở CHDC Congo lên mức cao nhất do số ca bệnh và tử vong tiếp tục gia tăng.

Ca sĩ Long Nhật cùng Sơn Ngọc Minh và 69 đối tượng bị bắt. Ảnh: CATPHCM

Sống lệch chuẩn sau ánh hào quang

Thời gian qua, liên tiếp nhiều nghệ sĩ, người nổi tiếng bị bắt giữ vì sử dụng ma túy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về lối sống lệch chuẩn trong một bộ phận giới giải trí. Chính ánh hào quang, danh tiếng và sự tung hô đôi khi che lấp đi trách nhiệm xã hội của người nghệ sĩ.