Reuters dẫn kết quả nghiên cứu do nhóm World Weather Attribution (WWA) công bố ngày 26/6 cho hay, hiện tượng nắng nóng cực đoan hiện nay gần như không thể xuất hiện trong điều kiện khí hậu cách đây khoảng 50 năm và khả năng xảy ra đã tăng gấp 200 lần so 20 năm trước.
Trong tuần này, hàng triệu người tại Pháp, Italy, Tây Ban Nha, Anh và nhiều nước châu Âu khác đang phải đối mặt với nền nhiệt và độ ẩm ở mức cực đoan do hiện tượng "vòm nhiệt" (heat dome). Theo các chuyên gia khí tượng, hiện tượng vòm nhiệt hình thành khi một vùng áp cao hoạt động mạnh giữ khối không khí nóng bị nén lại gần mặt đất, làm nhiệt độ liên tục tăng cao và kéo dài nhiều ngày. Nhiều nơi ở châu Âu đã ghi nhận nhiệt độ ban ngày vượt 40 độ C, trong khi nhiệt độ ban đêm cũng duy trì ở mức cao, khiến cơ thể khó phục hồi sau nắng nóng.
Giới chức Liên minh châu Âu (EU) dự báo, gần 200 triệu người phải đối mặt nhiệt độ trên 35 độ C trong hai ngày cuối tuần qua trong đợt nắng nóng chưa từng có. Các kỷ lục nhiệt độ cao liên tiếp bị phá vỡ ở Anh, Pháp và Thụy Sĩ. Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist cho biết, nước này đang chứng kiến "số người tử vong cao hơn bình thường" do nắng nóng như thiêu đốt. Trước đó, hôm 25/6, Tây Ban Nha cũng cho biết, đợt nắng nóng có thể liên quan 212 trường hợp tử vong trong vòng bốn ngày. Các bệnh viện ở Paris cung cấp số liệu cho thấy số lượt khám cấp cứu cao hơn 36% so bình thường, trong khi chính quyền Thủ đô Vienna (Áo) cho biết dịch vụ cấp cứu bận rộn hơn 15% và phải tăng thêm nhân viên.
Giới quan sát mô tả làn sóng nhiệt cao chưa từng có đang “nung chảy” các thành phố lớn của châu Âu. Tại Đức, sau nhiều ngày liên tiếp nắng nóng gay gắt, có nơi lên đến hơn 41 độ C và không giảm nhiệt đáng kể vào ban đêm, nhiều xe cứu thương và xe cấp cứu y tế đã được huy động, các xe cứu hỏa và cứu nạn cũng được điều động hỗ trợ dịch vụ y tế khẩn cấp. Tại Slovakia và CH Czech cũng ghi nhận nhiệt độ cao trên diện rộng là hơn 40 độ C. Theo AP, có gần một nửa trong số 850 thành phố tại 30 quốc gia châu Âu đã hoặc dự kiến sẽ ghi nhận mức "căng thẳng nhiệt" cao kỷ lục. Chỉ số này kết hợp giữa nhiệt độ và độ ẩm, phản ánh mức độ ảnh hưởng của thời tiết nóng đến sức khỏe con người.
Các đợt nắng nóng cực đoan không chỉ gây áp lực đối với sức khỏe cộng đồng mà còn đang trở thành một rủi ro kinh tế mang tính cấu trúc đối với châu Âu, khi năng suất lao động suy giảm, tăng trưởng chững lại và chi phí thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng. Theo Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), các đợt nắng nóng có thể đẩy giá năng lượng tăng do nhu cầu sử dụng điều hòa cao hơn, đồng thời làm giảm sản lượng nông nghiệp và gián đoạn chuỗi cung ứng, qua đó gây áp lực lên giá lương thực và lạm phát.
Theo nghiên cứu của WWA - mạng lưới các nhà khoa học chuyên nghiên cứu mối liên hệ giữa BĐKH và các hiện tượng thời tiết cực đoan - việc đốt nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí đốt tiếp tục là nguyên nhân chính khiến các đợt nắng nóng cực đoan ngày càng xảy ra thường xuyên và dữ dội hơn. Đồng tình với quan điểm này, Tổng Thư ký điều hành Công ước khung của LHQ về BĐKH (UNFCCC) Simon Stiell khẳng định, nếu thế giới không ngừng đốt một lượng lớn than đá, dầu mỏ và khí đốt, tình trạng nắng nóng cực đoan sẽ còn tiếp tục trở nên tồi tệ hơn. Việc đốt nhiên liệu hóa thạch khiến phát thải khí nhà kính, làm cho bề mặt các đại dương nóng lên và gây ra thời tiết cực đoan trên toàn cầu.
Ngoài thiệt hại về kinh tế, các đợt nắng nóng kéo dài cả ngày lẫn đêm do BĐKH gây ra còn cộng dồn áp lực lên cơ thể, làm tăng nguy cơ nhập viện, tử vong, suy giảm năng suất lao động và gián đoạn dịch vụ thiết yếu. Theo LHQ, để hạn chế các làn sóng nhiệt trong tương lai, châu Âu cần tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi xanh. Theo các chuyên gia, điện hạt nhân có lượng phát thải carbon thấp và góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Trong khi đó, các tổ chức môi trường nhấn mạnh rằng, việc phát triển năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời cần được đẩy nhanh song song với các nỗ lực tiết kiệm năng lượng.
Cái nóng thiêu đốt “lục địa già” hiện nay là minh chứng rõ ràng của tình trạng BĐKH. Nếu không có một tiến trình chuyển đổi xanh hợp lý, song song với việc chấm dứt sử dụng nhiên liệu hóa thạch, cái giá mà nhân loại phải trả sẽ cao hơn nhiều trong tương lai gần.
