Điểm nóng chiến lược “hạ nhiệt”

Căng thẳng tại “chảo lửa Trung Đông” tạm rời điểm sôi sau khi Mỹ và Iran công bố thỏa thuận hòa bình sơ bộ nhằm chấm dứt xung đột quân sự kéo dài hơn ba tháng qua. Đây chưa phải một hiệp định hoàn chỉnh và hai bên còn tiếp tục đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, song điểm nóng chiến lược “hạ nhiệt” tác động tích cực tới môi trường an ninh khu vực và thị trường năng lượng toàn cầu.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ
Biếm họa: EMAD HAJJAJ

Thỏa thuận hòa bình sơ bộ, dưới dạng một Bản ghi nhớ (MOU), được Mỹ và Iran công bố ngày 15/6. Theo Pakistan - nước trung gian chủ chốt - lễ ký kết chính thức được lên lịch diễn ra vào ngày 19/6 tới tại Thuỵ Sĩ, trong khi các cuộc đàm phán kỹ thuật, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran, tiếp tục được hai bên triển khai.

Các chi tiết kỹ thuật sẽ được hoàn tất trong 60 ngày đàm phán sắp tới, song theo những gì hai bên vừa công bố, Mỹ và Iran đã đạt đồng thuận về các vấn đề cốt lõi, từ ngừng bắn, an ninh hàng hải, chương trình hạt nhân Iran, cho đến lộ trình nới lỏng trừng phạt kinh tế. Năm điểm chủ chốt của thỏa thuận gồm: Chấm dứt chiến sự toàn diện và ngay lập tức; Mở cửa lại Eo biển Hormuz và dỡ bỏ phong tỏa hàng hải; Cam kết về chương trình hạt nhân; Giải phóng tài sản bị đóng băng và nới lỏng trừng phạt kinh tế; Giới hạn phạm vi đàm phán.

Về xung đột, hai bên đồng ý dừng ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, gồm cả các chiến trường vùng Vịnh và Lebanon, nơi lực lượng Hezbollah hoạt động. Mỹ cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ và tôn trọng chủ quyền của Iran. Ngược lại, thỏa thuận cũng đưa ra các điều khoản bảo đảm quyền tự vệ của Mỹ và các đồng minh trước các mối đe dọa.

Về Eo biển Hormuz, Iran cam kết mở lại hoàn toàn tuyến vận tải đường biển huyết mạch này, cho phép tàu thuyền quốc tế lưu thông tự do và miễn phí quá cảnh nhằm bình ổn thị trường năng lượng thế giới. Mỹ dỡ bỏ lập tức biện pháp phong tỏa hải quân và hạn chế đối với hoạt động vận tải thương mại của Iran.

Liên quan chương trình hạt nhân, Iran tái khẳng định cam kết đối với Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), ngừng mở rộng các cơ sở hạt nhân và ngừng làm giàu urani trong thời gian thỏa thuận có hiệu lực. Hai bên bước vào một lộ trình đàm phán kéo dài 60 ngày tiếp theo dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA).

Đổi lại, Mỹ sẽ từng bước nới lỏng các biện pháp trừng phạt, cho phép Iran khôi phục xuất khẩu dầu mỏ và tiếp cận một phần tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài, ước tính khoảng 25 tỷ USD, đồng thời được tạo điều kiện kết nối trở lại với một số hoạt động thương mại quốc tế, như được cấp quyền tiếp tục xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt và các sản phẩm hóa dầu thông qua các cơ chế miễn trừ trừng phạt từ phía Mỹ. Một điểm đáng chú ý là để đạt được thỏa thuận sơ bộ này, chương trình tên lửa của Iran và vấn đề Tehran hỗ trợ các lực lượng trong khu vực được tạm thời đưa ra khỏi chương trình nghị sự đàm phán.

Việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài từ cuối tháng 2/2026 là một trong những diễn biến địa - chính trị đáng chú ý nhất tại Trung Đông trong nhiều năm qua. Việc hai bên đạt được đồng thuận về những vấn đề từng là nguyên nhân chính của cuộc đối đầu trong nhiều năm qua được xem là một bước đi lịch sử.

Tuy nhiên, thỏa thuận hòa bình sơ bộ giữa Mỹ và Iran đã kích hoạt những làn sóng phản ứng trái chiều từ các bên liên quan trực tiếp và cộng đồng quốc tế. Với thái độ giận dữ và phản bác, Israel - đồng minh thân cận nhất của Mỹ tại Trung Đông - đã phản đối một cách quyết liệt ngay sau khi thỏa thuận được công bố. Giới chức nước này khẳng định Israel không tham gia ký kết và sẽ không tuân thủ các điều khoản liên quan. Trước sự bất hợp tác từ Israel, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích Israel cản trở tiến trình hòa bình.

Trong khi đó, các nước Arab và khu vực hoan nghênh thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, bày tỏ hy vọng thỏa thuận này sẽ mở đường cho sự ổn định lâu dài trong khu vực và sự tham gia ngoại giao rộng rãi hơn. Các nước Saudi Arabia, Kuwait, Ai Cập, Lebanon, Thổ Nhĩ Kỳ… cũng hoan nghênh nỗ lực hòa giải của Pakistan và Qatar, hy vọng thỏa thuận sẽ giúp giải quyết các tranh chấp còn tồn đọng thông qua các giải pháp bền vững.

Trung Quốc là một trong những quốc gia đầu tiên lên tiếng ủng hộ mạnh mẽ thỏa thuận hòa bình sơ bộ giữa Mỹ và Iran, đồng thời kêu gọi các bên nhanh chóng mở lại hoàn toàn Eo biển Hormuz. Các cường quốc châu Âu đón nhận thông tin về thỏa thuận với sự nhẹ nhõm, nhưng kèm theo những điều kiện giám sát kỹ thuật nghiêm ngặt. Trong tuyên bố chung, Nhóm E3 (Anh, Pháp và Đức) cùng với Italy cho biết, họ sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Iran, với điều kiện Tehran có các bước đi rõ ràng và có thể kiểm chứng trong việc giới hạn chương trình hạt nhân.

Thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran chưa phải là lời giải cho mọi vấn đề của Trung Đông, nhưng là bước đi quan trọng giúp ngăn chặn nguy cơ xung đột lan rộng. Đặc biệt, điểm nóng chiến lược hạ nhiệt đã mang lại một “khoảng lặng quý giá” cho thị trường năng lượng và an ninh toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh sát Thái Lan triệt phá một ổ nhóm lừa đảo trực tuyến. Ảnh: GETTY IMAGES

Cảnh báo đỏ về nạn lừa đảo trực tuyến

Một mẩu tin tuyển dụng có thể che giấu cả một mạng lưới tội phạm. Một cú nhấp chuột có thể dẫn đến một cơn ác mộng. Mỗi năm, hàng trăm nghìn người bị buôn bán với lời hứa về công việc ở nước ngoài, để rồi bị giam giữ, ép buộc tham gia hoạt động lừa đảo trực tuyến. Đây là “cảnh báo đỏ” của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) về “ngành công nghiệp tội phạm” trị giá hàng tỷ USD đang nổi lên nhanh chóng, biến người tìm việc thành tội phạm mạng.

Biếm họa: NAYER TALAL

Cuộc chiến phía sau chiến tuyến

Việc Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky buộc phải thay thế Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine Oleksandr Syrsky, sau khi cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, khiến bùng nổ làn sóng biểu tình phản đối tại Thủ đô Kiev và nhiều thành phố lớn khác. Diễn biến này phần nào cho thấy một cuộc chiến khác - cuộc chiến không tiếng súng phía sau chiến tuyến xung đột quân sự với Nga trên chính trường Ukraine.

Giám đốc FBI Kash Patel (bên trái) gặp gỡ Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul. Ảnh: THAI PBS WORLD

Hiểm họa gia tăng trên không gian mạng

LHQ cảnh báo, thiệt hại do các đường dây lừa đảo trực tuyến xuyên quốc gia tại Đông Á, Đông Nam Á, Australia và New Zealand trong năm 2025 ước tính lên tới 114,1 tỷ USD, cao gần gấp ba lần so năm 2023. Trước tình hình đó, nhiều quốc gia đã phối hợp trong nỗ lực chung nhằm triệt phá các mạng lưới lừa đảo.

Biếm họa: HAMZEH HAJJAJ

Khi Hormuz thành “quân bài tẩy”

Khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ, chiến sự leo thang nguy hiểm khiến Eo biển Hormuz không còn đơn thuần là một tuyến vận tải biển chiến lược, mà đã trở thành "quân bài tẩy" của cả hai bên. Một bên tìm cách phong tỏa để tạo sức ép tối đa, bên còn lại tìm cách khai thông bằng mọi giá.

Biếm họa: AHMAD QADDURA

Thách thức với chương trình nghị sự quốc gia Syria

Quốc hội chuyển tiếp của Syria đã chính thức tổ chức phiên họp đầu tiên. Đây được xem là một cột mốc lịch sử, đánh dấu phiên họp lập pháp đầu tiên của Syria sau khi chế độ cựu Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ cuối năm 2024, đồng thời khởi động triển khai chương trình nghị sự quốc gia trong giai đoạn mới.

Biếm họa: RAHMA

“Nắm đấm thép” của EU

Ủy ban châu Âu (EC) vừa đề xuất thiết lập một cơ chế trừng phạt mới nhằm đối phó các mối đe dọa từ nhiều hình thức tội phạm có tổ chức, bao gồm đưa người di cư trái phép, buôn bán người, buôn lậu vũ khí, ma túy và rửa tiền. Bảo đảm an ninh và các giá trị của khối cũng như bảo vệ tính mạng của người di cư là những mục đích chính của đề xuất này.

Hai nhà lãnh đạo Pháp (bên phải) và Syria gặp gỡ tại Damascus. Ảnh: GETTYIMAGES

Mở rộng hợp tác Pháp-Syria

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vừa có chuyến công du chớp nhoáng tới Syria. Tuy chỉ là cuộc ghé thăm trên đường tới Thổ Nhĩ Kỳ tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhưng Paris tỏ ra rất coi trọng việc mở rộng hợp tác với Damascus, thể hiện qua hình ảnh một đoàn doanh nghiệp hùng hậu tháp tùng “ông chủ” Điện Elysee trong chuyến thăm Syria.

Biếm họa: STELLINA CHEN

Động lực tìm lại vị thế

Với sự ủng hộ của các đối tác trong liên minh cầm quyền, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã bày tỏ lạc quan về triển vọng phát triển của nước Đức sau một thời gian dài lâm vào trì trệ. Ông Merz khẳng định các biện pháp cải cách của liên minh cầm quyền sẽ tạo nền tảng tăng trưởng mới và phục hồi tích cực hơn trong thời gian tới.

Biếm họa: TOSO BORKOVIC

Mục tiêu định hình “NATO 3.0”

Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 36 Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), diễn ra tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 7/7 tới, được đánh giá là một kỳ họp quan trọng bậc nhất lịch sử NATO. Bối cảnh địa - chính trị thế giới dịch chuyển mang tính bước ngoặt, liên minh xuyên Đại Tây Dương đứng trước áp lực xây dựng mô hình “NATO 3.0”, với bản thiết kế quân sự mới nhằm duy trì vị thế răn đe hiệu quả trong trật tự thế giới đầy biến động.

Biếm họa: TOSO BORKOVIC

Cái giá phải trả

Đợt nắng nóng kỷ lục đang bao trùm nhiều khu vực ở châu Âu trong tháng 6 này được xem là biểu hiện rõ rệt từ tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH). Theo cảnh báo của Liên hợp quốc (LHQ), tình trạng ô nhiễm do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch là một trong những “thủ phạm” chính gây ra làn sóng nhiệt hoành hành tại “lục địa già”.

Biếm họa: MIKAIL çIFTçI

Thách thức kép ở Gaza

Liên hợp quốc (LHQ) bày tỏ quan ngại về các vụ bắn phá vẫn tiếp diễn ở Dải Gaza. Cùng với đó, việc Israel đóng các cửa khẩu và áp đặt những hạn chế trong vận tải hàng hóa khiến người dân ở dải đất hẹp ven Địa Trung Hải phải đối diện thách thức kép, nghĩa là vừa bị mất an ninh vừa lâm vào khủng hoảng nhân đạo.

Biếm họa: SIMON REGIS

Tình thế lưỡng nan

Đụng độ vẫn tiếp tục nổ ra giữa lực lượng Israel và Phong trào Hezbollah ở Lebanon đang cản trở việc thực thi thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran. Nhằm bảo đảm thỏa thuận không bị đổ vỡ, phái đoàn Mỹ, Pakistan và Iran đã lên đường tới Thụy Sĩ tham gia vòng đàm phán mới.

Biếm họa: KAP

Bài toán khó

Làn sóng di cư trên tuyến đường Đại Tây Dương và Địa Trung Hải tới châu Âu đang có dấu hiệu gia tăng trở lại, bất chấp nhiều hiểm nguy rình rập trong suốt quá trình lênh đênh trên biển. Trước tình hình đó, Hội đồng châu Âu (EUC) đã thông qua một tuyên bố chính trị quan trọng về quản lý di cư nhằm giải quyết những thách thức hiện tại, đặc biệt là việc trục xuất người di cư bất hợp pháp trong khi vẫn duy trì các giá trị nhân quyền cốt lõi.

Biếm họa: ALEX FALCO CHANG

Thách thức lớn của “lục địa đen”

Chính phủ các quốc gia châu Phi cùng nhiều tổ chức y tế thế giới đang nỗ lực hết sức nhằm ngăn chặn dịch Ebola lan rộng. Tuy nhiên, nhiều khó khăn và trở ngại trong công tác chống dịch đang đe dọa sự hợp tác của các cơ chế ứng phó khẩn cấp quốc gia.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Không nhiều hy vọng

Ngày 2/6, Israel và Lebanon đã bắt đầu vòng đàm phán trực tiếp mới kéo dài hai ngày tại Bộ Ngoại giao Mỹ ở Washington. Tuy nhiên, tình hình chiến sự trên thực địa vẫn rất căng thẳng, với các cuộc tấn công đáp trả của Israel và lực lượng Hezbollah.

Biếm họa: TOONSMAG

Sự ủng hộ quan trọng

Nhiều kế hoạch được đánh giá là táo bạo của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của cử tri. Đây là kết quả một cuộc thăm dò dư luận do tổ chức McLaughlin & Associates mới thực hiện với sự tham gia của 1.000 người. Kết quả cuộc thăm dò cho thấy sự tin tưởng, ủng hộ của cử tri Mỹ đối với chính quyền Tổng thống Trump trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ diễn ra trong vòng chưa đầy nửa năm nữa.

Biếm họa: SIMON REGIS

Triển vọng mong manh

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio cho rằng vẫn có khả năng đạt được một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran trong vài ngày tới. 

Biếm họa: PETER SCHRANK

Chiến lược giảm rủi ro

Với một loạt thỏa thuận thương mại ký kết với các đối tác châu Á - Thái Bình Dương gần đây, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy toàn diện và mạnh mẽ các mối quan hệ kinh tế chiến lược với khu vực.

Biếm họa: JINDING

Cú sốc nguồn cung

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tại Trung Đông ngày càng phức tạp và giá dầu mỏ liên tục tăng cao, LHQ vừa hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%, đồng thời cảnh báo lạm phát có thể leo thang mạnh.

Biếm họa: LATUFF

Điểm sáng hiếm hoi

Israel và Lebanon tuần qua tiếp tục tiến hành đàm phán tại Thủ đô Washington D.C (Mỹ) nhằm tìm kiếm cơ hội chấm dứt căng thẳng leo thang. Dù cánh cửa hòa bình vẫn chưa thể mở ra song hai bên cũng đã đạt thỏa thuận kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 45 ngày.

Tổng thống Macron (giữa) tại Thủ đô Nairobi của Kenya. Ảnh: AFP

Tìm lại vị thế

Hội nghị Thượng đỉnh “Africa Forward” (Châu Phi Tiến bước) diễn ra từ ngày 11 đến 12/5 tại Thủ đô Nairobi của Kenya được xem là dấu mốc khép lại gần một thập niên đầy biến động trong quan hệ giữa Pháp và châu Phi dưới thời Tổng thống Emmanuel Macron.

Một phiên thảo luận của các nhà lãnh đạo ASEAN. Nguồn: THE ASEAN SECRETARIAT

ASEAN chủ động kiến tạo tương lai

Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 vừa kết thúc tại Cebu (Philippines), đánh dấu bước chuyển quan trọng của Hiệp hội về chủ động thích ứng trong kỷ nguyên mới.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Nút thắt khó gỡ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran sẵn sàng tham gia đối thoại với Mỹ trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhưng sẽ không chấp nhận các yêu cầu mang tính áp đặt. Trong khi đó, Mỹ cũng đã bày tỏ thiện chí đàm phán khi tạm thời ngừng chiến dịch hộ tống tàu qua Eo biển Hormuz nhằm tránh đối đầu quân sự trực tiếp với Iran.

Biếm họa: NIELS BO BOJESEN

Le lói tín hiệu tích cực

Phong trào Hồi giáo Hamas gửi thông điệp tích cực về các cuộc đàm phán hòa bình liên quan Dải Gaza với các nhà trung gian hòa giải quốc tế. Phản hồi của nhóm vũ trang này được giới quan sát đánh giá cao, coi đây là cơ hội chấm dứt xung đột, khôi phục hòa bình ở dải đất hẹp ven Địa Trung Hải.

Biếm họa: ALAA ALLAGTA

Áp lực gia tăng

Căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Israel với Iran đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào giai đoạn bất ổn nghiêm trọng.

Biếm họa: NAYER TALAL NAYER

Bài toán nan giải

Gần 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu trong năm 2025, đặc biệt là tới châu Âu, cho thấy hành trình tìm kiếm an toàn hoặc cơ hội sống tốt hơn tiếp tục là một trong những chuyến đi nguy hiểm nhất đối với hàng chục nghìn người trên thế giới.

Hai nhà lãnh đạo Hàn Quốc (bên trái) và Ấn Độ cam kết thúc đẩy mạnh hợp tác. Ảnh: THE KOREA TIMES

Tầm nhìn chiến lược Hàn Quốc-Ấn Độ

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung (từ ngày 19 đến 21/4) được cả hai bên đánh giá đạt kết quả mang tính đột phá. Không chỉ củng cố mối quan hệ Đối tác chiến lược đặc biệt Hàn Quốc-Ấn Độ, hai nước còn xác lập tầm nhìn chiến lược mới về quan hệ “Đối tác hướng tới tương lai” giữa hai nước.