“Kỳ nghỉ bất thường” đến với hàng trăm nghìn nhân viên chính quyền liên bang Xứ Cờ hoa khi chính phủ đóng cửa gần 1 tháng nay do hai đảng Cộng hòa và Dân chủ trong Quốc hội Mỹ vẫn bất đồng quan điểm trong việc thông qua dự luật ngân sách tạm thời.
Cơ quan Quản lý an ninh hạt nhân quốc gia Mỹ (NNSA), đơn vị chịu trách nhiệm giám sát kho vũ khí hạt nhân của Xứ Cờ hoa, vừa cho phần lớn nhân viên nghỉ việc không lương khi tình trạng chính phủ đóng cửa vẫn chưa tìm thấy “ánh sáng cuối đường hầm”.
Do ảnh hưởng của tình trạng Chính phủ Mỹ đóng cửa, khoảng 1.400 nhân viên liên bang của NNSA nhận thông báo nghỉ việc tạm thời, chỉ còn gần 400 người ở những vị trí không thể thiếu mới tiếp tục được ở lại làm việc. NNSA được giao nhiệm vụ thiết kế, sản xuất, bảo dưỡng và bảo đảm an toàn cho kho vũ khí gồm 5.177 đầu đạn hạt nhân.
NNSA chỉ là một thí dụ nhỏ cho thực trạng hàng trăm nghìn nhân viên liên bang của Mỹ bị sa thải tạm thời. Tình trạng chính phủ đóng cửa lại càng lâm vào cảnh “đổ thêm dầu vào lửa” khi Thượng viện Mỹ tiến hành bỏ phiếu tới lần thứ 11 hôm 21/10, nhưng kết quả thì vẫn “giậm chân tại chỗ” do không hội đủ 60 phiếu ủng hộ cần thiết để thông qua dự luật ngân sách tạm thời. Việc bỏ phiếu dự luật ngân sách bổ sung bất thành lần thứ 11 liên tiếp tại Thượng viện đánh dấu đợt chính phủ đóng cửa dài thứ ba trong lịch sử nước Mỹ, chỉ đứng sau hai lần đóng cửa vào các năm 1995 và 2018-2019.
Kể từ khi chính phủ bắt đầu đóng cửa, đảng Cộng hòa chưa giành được thêm sự ủng hộ mới nào từ các nghị sĩ cho dự luật ngân sách tạm thời, vốn sẽ cấp ngân sách cho các hoạt động của chính phủ đến ngày 21/11 tới, vỏn vẹn chưa đầy 1 tháng . Trong bối cảnh khó khăn bủa vây, Tổng thống Donald Trump không ngừng gây sức ép buộc đảng Dân chủ bỏ phiếu thông qua dự luật ngân sách tạm thời nhằm giúp chính phủ mở cửa trở lại. Giám đốc Hội đồng Kinh tế quốc gia Nhà Trắng Kevin Hassett bày tỏ, hy vọng tình trạng này sẽ sớm kết thúc trong tuần này, đồng thời hối thúc chính phủ tiến hành các biện pháp mạnh tay nếu bế tắc tiếp tục kéo dài.
Trong một động thái nhượng bộ, Thượng viện do đảng Cộng hòa kiểm soát đề xuất gia hạn các khoản trợ cấp y tế cho 24 triệu người dân Mỹ, vốn là yêu cầu chính của đảng Dân chủ, để đổi lấy việc thông qua dự luật ngân sách tạm thời. Đảng Dân chủ đang thúc đẩy giảm thuế cho 24 triệu người Mỹ mua bảo hiểm thông qua Đạo luật Chăm sóc sức khỏe hợp túi tiền (ACA - còn gọi là Obamacare) và đưa “con bài” này ra để mặc cả với phe Cộng hòa về dự luật ngân sách tạm thời.
Phe Dân chủ muốn khoản giảm thuế này kéo dài vĩnh viễn, thay vì sẽ hết hạn vào cuối năm 2025 như kế hoạch. Về phía mình, đảng Cộng hòa và Tổng thống Trump tuyên bố sẵn sàng xem xét sửa đổi cho các khoản giảm thuế Obamacare sắp hết hạn, nhưng lại muốn giải quyết tách biệt với vấn đề ngân sách.
Nhiều nghị sĩ đảng Dân chủ cho rằng, thỏa thuận về trợ cấp y tế sẽ trở nên vô nghĩa nếu không có sự chấp thuận của Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và Tổng thống Trump. Tuy nhiên, ông Johnson khăng khăng cho rằng, Hạ viện đã hoàn thành trách nhiệm của mình khi bỏ phiếu thông qua dự luật ngân sách tạm thời, đồng thời tuyên bố sẽ không mở lại các phiên họp cho đến khi chính phủ hoạt động trở lại. Ông Johnson tuyên bố Hạ viện có sớm họp hay không phụ thuộc việc Thượng viện bỏ phiếu trả lương cho nhân viên liên bang và quân nhân.
Trước tuyên bố cứng rắn của Chủ tịch Hạ viện, lãnh đạo phe đa số ở Thượng viện John Thune thông báo sẽ trình một dự luật trong tuần này nhằm bảo đảm việc chi trả lương cho nhân viên liên bang và quân nhân, những người vẫn phải làm việc trong thời gian chính phủ đóng cửa. Ông Thune thừa nhận việc thông qua dự luật vẫn cần sự ủng hộ từ các nghị sĩ đảng Dân chủ.
Chính phủ liên bang Mỹ gần như đóng cửa hoàn toàn kể từ hôm 1/10, với hơn 750.000 nhân viên phải nghỉ việc không lương, dù không mong muốn. Những nhân viên được coi là thiết yếu như quân nhân, nhân viên thực thi pháp luật, biên phòng và kiểm soát không lưu vẫn bắt buộc phải đi làm dù chưa được trả lương.
