Những người làm cha, làm mẹ sẵn sàng đầu tư cho những thiết bị an toàn trên xe ô-tô dành cho trẻ nhỏ, nhưng thực tế thị trường của loại mặt hàng này vẫn cho thấy những “mê cung lạc lối” về mặt tiêu chuẩn kỹ thuật và chi phí tài chính.
Qua ghi nhận của phóng viên Báo Nhân Dân từ cộng đồng, có thể thấy đa số phụ huynh đều chủ động tìm hiểu về ghế trẻ em ngay từ khi con mới chào đời. Các bậc cha mẹ nhận thức rõ rằng đây là thiết bị cần thiết để bảo vệ tính mạng của trẻ trong mỗi chuyến đi.
Thế nhưng, bài toán thực tế đầu tiên hiện ra là “ma trận” thị trường hàng hóa với đầy đủ hãng sản xuất, mẫu mã, kiểu dáng, thậm chí là cả tính năng. Từ các dòng thương hiệu đến từ các quốc gia châu Âu hay châu Mỹ vốn đắt đỏ do những yếu tố về chất liệu, chi phí sản xuất và kinh phí quảng cáo, cho tới các dòng hàng thuộc thể loại OEM có giá cả mềm hơn, người dân vẫn đang loay hoay không biết đâu là tiêu chuẩn thực sự để tin cậy.
Nhóm hàng OEM là nhóm các sản phẩm được sản xuất bởi một công ty nhưng lại được phân phối ra thị trường dưới thương hiệu của một công ty đối tác. Nhà máy sản xuất hàng OEM chỉ gia công sản phẩm dựa trên thiết kế và công nghệ của nhãn hàng đặt mua, giả sử như Apple thuê Foxconn để sản xuất iPhone.
Mức giá dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng cho một chiếc ghế khiến không ít gia đình có thu nhập trung bình phải đắn đo. Gia đình anh Nguyễn Văn Hòa, trú tại phường Long Biên, đang sở hữu một chiếc ô-tô và thường xuyên phục vụ cho những chuyến đi về quê thăm gia đình, người thân mỗi dịp cuối tuần. Ngay từ khi vừa sinh con, gia đình anh Hòa đã tìm kiếm thông tin về ghế an toàn cho trẻ em trên các diễn đàn chia sẻ. Vốn dĩ thiết bị này có giá thành cao, mà trẻ em luôn phát triển và thay đổi thể chất rất nhanh, nên việc xem xét tìm kiếm một loại ghế để có thể dùng xuyên suốt từ lúc sơ sinh cho tới khi lớn là bài toán mà nhà anh Hòa đang mong chờ “tìm lời giải”.
Thậm chí, anh Phan Vũ Tuấn, sống tại khu vực phường Ba Đình, đề xuất cần có chính sách hỗ trợ giá trong giai đoạn đầu áp dụng để giảm bớt gánh nặng kinh tế và khuyến khích tiêu dùng, để từ đó thiết bị an toàn này xuất hiện thường xuyên và trở thành một thói quen sử dụng hàng ngày của người dân.
Cả anh Tuấn và anh Hòa đều có chia sẻ chung một suy nghĩ: Bên cạnh yếu tố cốt lõi là bảo vệ sự an toàn cho bé, sự thoải mái của con trẻ cũng được các bậc phụ huynh đặt lên bàn cân để suy tính.
Nhiều gia đình đã dành không ít công sức để nghiên cứu, lựa chọn những dòng ghế có chất liệu đệm thoáng mát và êm ái, nhằm bảo đảm trẻ luôn cảm thấy dễ chịu, tránh cảm giác bí bách trong suốt hành trình.
Song song đó, các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện đại như hệ thống ISOFIX cũng trở thành một trong những tiêu chí “vàng” khi chọn mua, bởi nó không chỉ giúp việc lắp đặt trở nên nhanh chóng, thuận tiện mà còn bảo đảm tính chính xác và an toàn tuyệt đối cho thiết bị trên xe.
ISOFIX là hệ thống tiêu chuẩn quốc tế về điểm kết nối cố định để lắp ghế ngồi ô-tô cho trẻ em một cách an toàn và dễ dàng. Hệ thống này tạo ra liên kết cứng giữa ghế trẻ em và khung xe, giúp giảm thiểu rủi ro lắp đặt sai cách và hạn chế rung lắc, xê dịch khi xảy ra va chạm.
Bên cạnh vấn đề tài chính, các bậc phụ huynh đang đối mặt với những tình huống sử dụng thực tế chưa có lời giải thỏa đáng. Một trong những lo ngại lớn nhất là việc bố trí không gian trong xe. Với những gia đình có ba con nhỏ như chị Nguyễn Cẩm Vân, nhân viên văn phòng tại phường Nam Từ Liêm nhưng chỉ sử dụng xe 5 chỗ, việc lắp đặt cùng lúc ba thiết bị an toàn ở hàng ghế sau trở thành một thách thức lớn, khi khoảng trống ở ghế giữa thường không được thiết kế phù hợp nếu như đã lắp đặt hai ghế khác ở hai bên.
Ngoài ra, sự phát triển thể chất của trẻ em Việt Nam cũng đặt ra những câu hỏi khó. Vẫn là câu chuyện của chị Cẩm Vân chia sẻ: Con chị dù chưa tới 10 tuổi nhưng đã có chỉ số phát triển ấn tượng, với cân nặng và chiều cao vượt trội. Với chiều cao 1m47 và cân nặng hơn 50kg, việc tìm kiếm một thiết bị vừa vặn cho bạn nhỏ này trở nên bất khả thi.
Ở một tình huống khác là câu chuyện của gia đình chị Nguyễn Diệu Thu, sinh sống tại khu vực phường Đống Đa. Con trai chị Diệu Thu hơn 5 tuổi nhưng nặng trên 20kg. Ở giai đoạn “lỡ cỡ”, chị Diệu Thu không tránh khỏi tâm trạng phân vân: nếu sử dụng ghế có dây đai riêng thì không gian ngồi lại tương đối chật chội, khó phù hợp với những chuyến đi dài của gia đình; nhưng nếu chuyển sang loại hình ghế nâng và sử dụng dây an toàn của xe thì gia đình chị lại chưa thực sự cảm thấy an tâm.
Đáng chú ý hơn cả là sự lúng túng của người dân trước hằng hà sa số chủng loại và mức giá của ghế ô-tô dành cho trẻ em, dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng. Sự chênh lệch giá cả giữa các dòng thương hiệu với tiêu chuẩn chưa rõ ràng khiến phụ huynh rơi vào trạng thái phân vân, vừa lo ngại về chất lượng, vừa sợ lãng phí nguồn lực tài chính.
Trong bối cảnh đó, các gia đình mong muốn cần có một bộ tiêu chí lựa chọn minh bạch để “biết đường” trang bị dựa theo yếu tố nào trong số độ tuổi, cân nặng hay chiều cao.
Thay vì phải tự mình mày mò giữa những thông số kỹ thuật khô khan từ nhà sản xuất cung cấp, người dân đang rất mong mỏi những hướng dẫn, tư vấn chuyên sâu từ các chuyên gia và cơ quan chức năng để có thể đưa ra quyết định đầu tư vừa đúng quy định, vừa bảo đảm an toàn tối ưu cho con trẻ.
Tính thực tiễn của chính sách còn bị thử thách bởi những tình huống phát sinh mang tính đặc thù trong gia đình thường ngày. Anh Mai Quang Duy sống cùng gia đình tại khu vực phường Gia Lâm, thường xuyên cho các bạn nhỏ sang nhà ông bà chơi. Vậy khi đó, trẻ nhỏ có được phép đưa đón bằng phương tiện của người thân hay không khi không có sẵn ghế chuyên dụng.
Hay ngay cả đối với trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi, khi xương cổ chưa vững vàng và hoàn thiện, việc nên để trẻ nằm trong ghế chuyên dụng hay bế trong lòng mẹ vẫn là một cuộc tranh luận chưa hồi kết về tính an toàn và tâm lý.
Anh Phạm Tuấn Huy, nhân viên ngân hàng tại Hà Nội, cũng chia sẻ: Bên cạnh các yếu tố về sự tiện dụng, một trong những nỗi băn khoăn lớn nhất khiến phụ huynh còn ngần ngại chính là khả năng xác thực các tiêu chuẩn an toàn, lịch sử va chạm khi mua lại sản phẩm đã qua sử dụng để tiết kiệm chi phí và tránh lãng phí cho những gia đình không còn nhu cầu.
Việc chưa có, không thể tiếp cận hoặc không biết cách tra cứu các dữ liệu về kiểm định va chạm khiến việc đầu tư cho an toàn của con trẻ trở nên đầy trăn trở. Do đó, người dân đang cần một hệ thống tiêu chí rõ ràng, giúp các bậc phụ huynh phân biệt được đâu là những thiết bị thực sự đã được kiểm định an toàn, không đơn thuần chỉ dựa vào những lời quảng quảng cáo hay thông số kỹ thuật từ phía nhà sản xuất.
Sự ủng hộ của người dân đối với quy định về ghế trẻ em là minh chứng cho một xã hội đang ngày càng văn minh và coi trọng giá trị con người dù ở độ tuổi nào. Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào đời sống và phát huy hiệu quả, người dân cần được tiếp cận với những hướng dẫn chi tiết từ các chuyên gia và sự thấu hiểu đối với các hoàn cảnh thực tế từ phía người hoạch định chính sách.
Người dân không thờ ơ với an toàn của con trẻ, người dân chỉ cần một lộ trình cụ thể, những tiêu chí lựa chọn minh bạch để không lãng phí nguồn lực và những giải pháp cho từng tình huống riêng biệt. Khi trăn trở đã được giải tỏa bằng những lời giải đáp, chiếc ghế an toàn sẽ là người bạn đồng hành không thể thiếu với mỗi đứa trẻ trên hành trình khám phá cùng gia đình.
