Các sở, ngành chức năng đã xây dựng nhiều phương án thực hiện tuỳ theo lĩnh vực liên quan, qua đó nỗ lực tiến tới phát thải ròng bằng “0” trước năm 2050 như Chương trình hành động mà Thủ tướng Chính phủ đề ra.
Một trong những loại hình giao thông công cộng được Thành phố Hồ Chí Minh lựa chọn ưu tiên chuyển đổi, nhằm hạn chế phát thải khí carbon là xe buýt. Lộ trình được đặt ra là đến năm 2030, 100% phương tiện xe buýt là xe buýt điện. Ở giai đoạn 2, Sở Xây dựng thành phố xây dựng Đề án giảm khí thải các phương tiện giao thông đường bộ còn lại trên địa bàn thành phố như xe taxi, xe công nghệ, xe hợp đồng, xe khách và xe tải; kể cả phương tiện cá nhân, ô-tô và phương tiện thuộc quản lý bởi các đơn vị hành chính công, doanh nghiệp nhà nước và tư nhân…
Đối với xe gắn máy, thành phố đang xem xét Đề án thực hiện chuyển đổi khoảng 400.000 xe máy công nghệ sang xe điện nhằm từng bước loại bỏ những phương tiện sử dụng nhiên liệu hoá thạch. Đề án dự kiến bắt đầu từ tháng 1/2026 và mục tiêu hoàn thành việc chuyển đổi toàn bộ 400.000 xe này là vào năm 2029. Cùng với đó, Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp đơn vị khảo sát và nghiên cứu phân vùng kiểm soát khí thải phương tiện giao thông khu vực trung tâm thành phố, Cần Giờ và Côn Đảo... Tuy nhiên, để thực hiện được những đề án và giải pháp đi kèm đó, thành phố đang cần một khung pháp lý rõ ràng, phù hợp trước khi tổ chức thực hiện, cũng như làm căn cứ chế tài khi đi vào thực thi. Đó là các quy định: “Vùng phát thải thấp” (LEZ); nghiên cứu bổ sung quy định biển báo “Vùng phát thải thấp” trong Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 41:2019/ BGTVT về báo hiệu đường bộ, để các địa phương có căn cứ triển khai đồng bộ. Cơ chế thu hồi, tái chế và xử lý pin, ắc-quy xe điện sau sử dụng theo hướng kinh tế tuần hoàn tránh ảnh hưởng đến môi trường, hạn chế xuất hiện những bãi rác “phương tiện” khó xử lý về sau... cũng là quy định cần được các bộ, ngành sớm ban hành.
Trước yêu cầu đặt ra, mới đây Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị Bộ Xây dựng cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương xem xét có hướng dẫn xử lý, khai thác phương tiện sử dụng năng lượng hóa thạch không còn sử dụng. Đồng thời, Bộ Xây dựng phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô-tô, xe mô-tô, xe gắn máy lưu hành ở Việt Nam; ban hành quy định về chứng nhận, dấu hiệu nhận biết xe cơ giới có mức phát thải cao, gây ô nhiễm môi trường, tạo thuận lợi để các địa phương xây dựng, triển khai quy định về phân vùng môi trường, hạn chế phương tiện có mức phát thải cao tại các vùng cần bảo vệ nghiêm ngặt, vùng hạn chế phát thải.
Đối với trạm sạc xe điện, một cơ sở hạ tầng quan trọng và thiết yếu sẽ quyết định tính khả thi của việc chuyển đổi sang các phương tiện sử dụng nhiên liệu thân thiện môi trường, thành phố kiến nghị các bộ liên quan như Xây dựng, Khoa học và Công nghệ, Công thương và Công an cần sớm ban hành “QCVN” về trạm sạc xe điện, đặc biệt là quy định cụ thể về yêu cầu an toàn điện, phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ môi trường. Cũng nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong hoạt động giao thông vận tải trên địa bàn thành phố, Sở Xây dựng kiến nghị Bộ Xây dựng nghiên cứu đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ và các văn bản hướng dẫn thi hành, nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc thiết lập và quản lý Vùng phát thải thấp (LEZ).
Điện hóa và xanh hóa phương tiện giao thông vận tải để giảm phát thải là xu hướng toàn cầu, được cụ thể hóa bởi cam kết Net Zero vào năm 2050 mà Việt Nam và Thành phố Hồ Chí Minh đã cam kết. Do đó, khung pháp lý và lộ trình cụ thể, đầy đủ sẽ là cơ sở giúp chính quyền ban hành các chính sách quản lý phù hợp tình hình thực tế, vừa giúp người dân mạnh dạn chuyển đổi sang phương tiện xanh, thân thiện để bảo vệ môi trường sống.
