Cà Mau chủ động sản xuất “né” hạn, mặn

Vụ mùa này, ngay khi có cảnh báo về ảnh hưởng của đợt El Nino, tỉnh Cà Mau đã sớm có lịch thời vụ và hướng dẫn cần thiết giúp nhà nông chủ động hơn trong sản xuất, giảm đến mức thấp nhất thiệt hại bởi hạn, mặn vào cuối vụ.
Nhà nông ấp Hữu Thời (xã Biển Bạch Đông, huyện Thới Bình) rửa mặn đồng tôm chuẩn bị gieo trồng vụ lúa.
Nhà nông ấp Hữu Thời (xã Biển Bạch Đông, huyện Thới Bình) rửa mặn đồng tôm chuẩn bị gieo trồng vụ lúa.

Sau những ngày mưa tầm tã cuối tháng 7 vừa qua, những cánh đồng nuôi tôm trên địa bàn ấp Hữu Thời (xã Biển Bạch Đông, huyện Thới Bình) đầy nước ngọt. Tận dụng cơ hội này, nông dân trong ấp đồng loạt trữ nước ngọt để rửa mặn cánh đồng nuôi tôm, chuẩn bị gieo trồng vụ lúa trên đất lúa-tôm (mùa hạn nuôi tôm, mùa mưa trồng lúa kết hợp nuôi tôm).

Chủ động vụ mùa mới

Nông dân Phan Quốc Khải (có 1 ha đất canh tác lúa-tôm) cho biết, từ lúc rửa mặn đồng tôm vào cuối tháng 7 đến nay đã hơn 15 ngày. Nếu thời tiết thuận lợi, mưa nhiều thì việc rửa mặn hoàn tất vào cuối tháng 8, có thể xuống giống vụ lúa mới 2023.

Cạnh đó, hàng xóm là ông Lê Thanh Phong cũng tranh thủ mưa nhiều để rửa mặn đồng nuôi tôm khoảng 1,5 ha. Trong thời gian rửa mặn, gia đình ông sạ lúa trên bờ mương để chuẩn bị cho vụ gieo trồng mới.

“Chúng tôi tranh thủ thực hiện theo đúng lịch thời vụ đã khuyến cáo, chuẩn bị mọi thứ cần thiết để ngay khi vừa rửa mặn xong đồng tôm sẽ có mạ đủ tuổi cấy xuống lấp vụ cho kịp” - ông Phong chia sẻ kinh nghiệm.

Biển Bạch Đông có hơn 4.000 ha canh tác lúa-tôm, cũng là một trong những vùng chuyên canh lúa-tôm của huyện Thới Bình. Sản xuất của nhà nông phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết cho nên thời gian qua, chính quyền xã luôn cập nhật sớm lịch thời vụ để có dự báo cần thiết giúp nhà nông chủ động sản xuất, giảm thiệt hại do thiên tai gây ra.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Biển Bạch Đông Nguyễn Phi Thoàn cho biết, cùng với chuyển giao khoa học kỹ thuật, chính quyền và đơn vị chuyên trách địa phương đẩy mạnh tuyên truyền để nông dân chuyển đổi các giống lúa dài ngày sang giống chất lượng tốt nhưng ngắn ngày nhằm rút ngắn chu kỳ canh tác, “né” hạn, mặn vào cuối vụ thu hoạch. Đến nay, việc chuyển đổi đạt khoảng 1/3 tổng diện tích canh tác lúa-tôm.

Theo dự báo của Đài Khí tượng thủy văn Cà Mau, tổng lượng mưa trong toàn mùa mưa năm 2023 của tỉnh thấp hơn trung bình nhiều năm từ 5-15%. Mưa có khả năng kết thúc trong khoảng tuần đầu tháng 11, sớm hơn so với trung bình nhiều năm từ 5-10 ngày.

Khả năng đỉnh điểm của đợt El Nino có thể xảy ra trong 3 tháng (từ tháng 11/2023 đến tháng 1/2024), với cường độ từ trung bình đến mạnh. Trong thời gian này, nguy cơ cao xảy ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất và đời sống người dân.

Giúp nhà nông giảm rủi ro

Nếu dự báo trên thành hiện thực thì 35.000 ha lúa vụ đông xuân, hơn 37.000 ha lúa-tôm và khoảng 3.000 ha lúa mùa của Cà Mau trong niên vụ 2023 có khả năng bị ảnh hưởng.

Tại huyện Trần Văn Thời, nơi có hệ thống thủy lợi khép kín với hơn 28.000 ha đất sản xuất lúa 2 vụ (hè thu và đông xuân) và hơn 5.000 ha lúa-tôm, công tác dự báo tình hình khá sớm cho nên ngành chức năng địa phương đã chủ động được cách thức ứng phó.

Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đỗ Văn Sử cho biết, vụ hè thu năm 2023 gieo sạ muộn, kéo theo độ muộn vụ đông xuân. Vì vậy, vào vụ đông xuân người dân sẽ gieo sạ đồng loạt dẫn đến nguy cơ bị thiếu nước.

Chủ động ứng phó cho những tình huống có thể xảy ra, địa phương đã phân vùng sản xuất trên cơ sở điều kiện tự nhiên, hạ tầng (đê bao, ô thủy lợi, hệ thống trạm bơm...); xác định được các vùng cao gò, vùng trũng… để bố trí lịch thời vụ phù hợp nhằm điều tiết nước luân phiên cho các vùng sản xuất, không để tháo bỏ nước ngọt ra sông lớn, qua đó tích trữ nước vùng nội đồng phòng tình huống khô, hạn cuối vụ.

Tại Thới Bình, vùng chuyên canh lúa-tôm “chủ lực” của tỉnh với gần 19.000 ha nhưng thủy lợi đến nay vẫn chưa khép kín, sản xuất rất dễ “tổn thương” do hạn, mặn sớm vào cuối vụ. Vì thế, ngay từ đầu năm 2023, ngành chức năng địa phương đã chủ động triển khai sớm các công trình nạo vét về thủy lợi nhằm tăng khả năng tích nước ngọt ở kênh, rạch vào những tháng mùa mưa phục vụ canh tác.

Theo Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Thới Bình, Nguyễn Văn Phúc, nếu hạn hán xảy ra cuối vụ thì khoảng 30-40% diện tích lúa-tôm toàn huyện sẽ bị ảnh hưởng bởi El Nino. Đây cũng là lý do trong suốt thời gian gần đây, huyện đẩy mạnh thực hiện đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng sản xuất nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ.

Nhờ vậy mà đến nay, toàn huyện có khoảng 93% (hơn 17.600 ha) diện tích sản xuất lúa sạch. Trong số này, có khoảng 7.300 ha đã chuyển đổi từ các giống dài ngày sang các giống lúa ngắn ngày (ST24, ST25…) nhằm “né” hạn, mặn vào cuối vụ.

Rút kinh nghiệm từ 2 đợt hạn hán gây thiệt hại lớn đến sản xuất của người dân ở mùa khô năm 2015-2016 và năm 2019-2020, ngành nông nghiệp tỉnh Cà Mau yêu cầu các đơn vị, địa phương trong tỉnh triển khai thực hiện nghiêm Công điện số 397 của Thủ tướng Chính phủ về chủ động triển khai các biện pháp cấp bách ứng phó với nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.

Đồng thời thực hiện nghiêm chỉ đạo của Ủy ban nhân dân tỉnh trong xây dựng các phương án ứng phó với El Nino một cách hiệu quả nhất. Trong tháng 7 vừa qua, ngành nông nghiệp cũng ban hành lịch thời vụ hướng dẫn nông dân gieo trồng vụ mới, đặc biệt là vùng canh tác lúa-tôm.

Tại những vùng này, đã khuyến cáo nhà nông xuống giống đợt đầu từ giữa tháng 8 đến đầu tháng 9 dương lịch để thu hoạch từ nửa cuối tháng 11 đến giữa tháng 12; xuống giống đợt 2 từ đầu tháng 9 đến giữa tháng 9 để thu hoạch trong tháng 12.

Kỹ sư Nguyễn Trần Thức, Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Cà Mau khuyến cáo: “Cùng với các biện pháp quản lý và sử dụng nguồn nước tiết kiệm, ngành chức năng địa phương cần tiếp tục giúp người dân áp dụng biện pháp canh tác “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm”, canh tác sinh thái, hữu cơ, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp (IPHM)… để mang lại hiệu quả tốt nhất”.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau Nguyễn Văn Quân, để chủ động cho vụ sản xuất mới đạt hiệu quả trước cảnh báo El Nino, các địa phương trong tỉnh được chỉ đạo xây dựng phương án tình huống mưa nhiều, chống ngập một số vùng trũng thấp; chuyển đổi giống lúa dài ngày sang sử dụng giống lúa nhóm A ngắn ngày, xây dựng lịch thời vụ xuống giống từng khu vực 2-3 xã để điều tiết nước từ vùng này qua vùng khác và thu hoạch được thuận lợi, xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ nông sản…

Đồng thời, cần đẩy nhanh tiến độ thực hiện các công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nhằm giải quyết vấn đề hạn mặn vào cuối vụ lúa-tôm và vụ đông xuân năm nay; nông dân cần cắt vụ nuôi tôm tranh thủ tháo nước rửa mặn liên tục khi có mưa; hướng dẫn nông dân kê khai sản xuất ban đầu để làm cơ sở hỗ trợ thiệt hại khi có tình huống xấu nhất.

Có thể bạn quan tâm

Chiến lược đột phá của ngành thủy sản Cần Thơ

Hiện nay, tình hình biến đổi khí hậu gây ra thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn và thiếu nước ngọt, khiến diện tích nuôi trồng thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng giảm. Thành phố Cần Thơ, vùng trọng điểm nuôi cá tra cũng đang phải đối mặt tình trạng xâm nhập mặn nghiêm trọng.

Người dân xã Vĩnh Thành chủ động trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Chủ động kịch bản ứng phó hạn mặn

Trước nguy cơ El Nino làm gia tăng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027, tỉnh Vĩnh Long yêu cầu ngành chức năng và các địa phương chủ động xây dựng kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, chuẩn bị nguồn nước cho sản xuất và dân sinh, không để bị động khi hạn mặn xuất hiện.

Tập trung phòng trừ sâu bệnh hại lúa

Thời gian gần đây, các loại sâu bệnh đã và đang gây hại trên diện tích lúa thu đông ở nhiều địa phương của tỉnh Đồng Tháp. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết mưa, nắng đan xen và sự chủ quan của một số hộ nông dân. Vì vậy, người dân cần chủ động thăm đồng thường xuyên, phòng ngừa sớm các loại sâu bệnh gây hại trên lúa.

Bảo vệ các loài chim hoang dã

Tại tỉnh Đồng Tháp, các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, mua bán chim hoang dã, chim di cư diễn ra ở nhiều nơi; có thời điểm diễn biến phức tạp, đe dọa đa dạng sinh học và làm mất cân bằng hệ sinh thái. Địa phương đã đề ra nhiều giải pháp nhằm bảo vệ các loài chim hoang dã, chim di cư.

Sạt lở đê bao tại ấp Lân Nam (xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long) ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân.

Vĩnh Long tập trung ứng phó sạt lở

Những năm gần đây, trước tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đang gia tăng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước kiểm soát tình trạng sạt lở.

Nông dân xã Thạnh Hải (tỉnh Vĩnh Long) phát triển mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Hoàn thiện hạ tầng nuôi trồng thủy sản

Thời gian qua, cùng với việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tỉnh Vĩnh Long tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, nhất là vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Nhờ nuôi tôm sú ứng dụng công nghệ cao, kinh tế gia đình của nhiều nông dân vùng ven biển tỉnh Vĩnh Long ổn định.

Sản xuất nông sản sạch, thân thiện môi trường

Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đang chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững. Tỉnh quyết liệt đẩy nhanh tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; khuyến khích áp dụng VietGAP, GlobalGAP, mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thi công kè phòng chống sạt lở khu vực sông Cái Côn ở đô thị Ngã Bảy.

Quyết tâm đưa Ngã Bảy trở thành đô thị xanh

Sau gần một năm khởi công, dự án phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ) đang tập trung nguồn lực tài chính và đẩy nhanh thi công để sớm về đích đúng tiến độ.

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.