Trong những năm qua, thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp cải tạo, hồi sinh các dòng sông nội đô. Trong đó, Dự án hệ thống xử lý nước thải Yên Xá là công trình trọng điểm về môi trường của thành phố Hà Nội, được kỳ vọng góp phần hồi sinh các dòng sông của Thủ đô, như sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét, góp phần cải thiện chất lượng sống của hàng triệu người dân.
Khởi công từ tháng 1/2019, dự án gặp không ít khó khăn trong quá trình triển khai, nhất là tác động nặng nề của đại dịch Covid-19, khiến công tác huy động nhân sự, thiết bị từ phía nhà thầu bị gián đoạn.
Tuy nhiên, với quyết tâm cao của chủ đầu tư, sự hỗ trợ của các bộ, ngành Trung ương, cùng sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, dự án đã được tháo gỡ vướng mắc kịp thời, bảo đảm chất lượng và tiến độ.
Dự án hệ thống xử lý nước thải Yên Xá, thành phố Hà Nội, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp thành phố Hà Nội làm chủ đầu tư và Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) là nhà tài trợ.
Dự án gồm hai hạng mục chính, gồm công trình Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá công suất 270.000m3/ngày đêm và tối đa 576.000m3/ngày đêm, đã vận hành thử nghiệm từ tháng 12/2024 và hạng mục tuyến ống thu gom nước thải dọc sông Tô Lịch với hơn 21km đường ống kích thước từ 315-2.200mm, trong đó gần 13km tuyến ống áp dụng công nghệ khoan kích ống ngầm lần đầu tiên áp dụng tại Hà Nội, đã hoàn thành từ tháng 3/2025.
Đây là công trình đầu tiên tại Hà Nội không áp dụng trạm bơm chuyển bậc mà hoàn toàn chảy tự nhiên về nhà máy giúp làm giảm phần lớn chi phí vận hành, bảo trì, bảo dưỡng trong quá trình vận hành.
Toàn bộ nhà máy được thiết kế, giám sát và thi công bởi đội ngũ nhà thầu, tư vấn Nhật Bản, trải qua quá trình thử nghiệm nghiêm ngặt trước khi đi vào vận hành. Các hạng mục còn lại đang được các đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ triển khai, phấn đấu hoàn thành vào năm 2027.
Theo đại diện nhà thầu, công nghệ được sử dụng tại nhà máy là tiên tiến nhất hiện nay, đang được ứng dụng ở hầu hết nhà máy tại Nhật Bản, bảo đảm an toàn và chi phí vận hành thấp.
Bằng công nghệ sinh học hiếu khí, các sinh vật sẽ tiêu hóa các chất hữu cơ, trả lại nguồn nước sạch, thậm chí có thể nhìn thấy cá bơi lội và ăn những vi sinh có lợi trong nước. Nước sau khi được xử lý, nếu muốn tái sử dụng thì sẽ cần thêm các công nghệ xử lý tiếp theo.
Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá khánh thành, đưa vào hoạt động sẽ thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt khu vực nội đô và dọc sông Tô Lịch, cải thiện môi trường trên diện tích lưu vực hơn 4.870ha, bao gồm 20 phường nội đô; đồng thời nâng tỷ lệ xử lý nước thải đô thị của Hà Nội đạt hơn 50%.
Sáng 19/8, phát biểu tại lễ khánh thành Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Nguyễn Trọng Đông khẳng định: Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá là công trình có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với thành phố, góp phần cải thiện môi trường sống của nhân dân; đồng thời từng bước hồi sinh các dòng sông nội đô của Hà Nội như sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét, hướng tới sự phát triển bền vững của Thủ đô.
Công trình hoàn thành không chỉ mang ý nghĩa to lớn trong công tác bảo vệ môi trường, mà còn minh chứng cho tình hữu nghị bền chặt hơn 50 năm giữa Việt Nam và Nhật Bản. Đây cũng là món quà có ý nghĩa đặc biệt gửi tặng nhân dân Thủ đô nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9.
Theo nhận định của các chuyên gia môi trường, việc Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá đi vào hoạt động thể hiện quyết tâm rất lớn của thành phố Hà Nội trong nỗ lực khôi phục dòng chảy và sinh thái cho các dòng sông, vừa tạo cảnh quan, vừa góp phần giải quyết vấn đề tiêu thoát nước và chống úng ngập. Đây là một bước tiến lớn trong nỗ lực cải tạo, hồi sinh các sông nội đô của Hà Nội.
