Mất đi chức năng điều tiết hệ sinh thái tự nhiên, ảnh hưởng đến cuộc sống người dân và mỹ quan đô thị, Thành phố Hà Nội quyết tâm phục hồi chất lượng môi trường và phát triển hệ thống bốn sông nội đô.
Theo kết quả quan trắc môi trường trong giai đoạn 2015-2022, cả bốn dòng sông nội đô đều trong tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Nồng độ ô-xi hòa tan rất thấp, nhiều đoạn sông gần như không còn khả năng tự làm sạch. Chỉ tiêu vi sinh vượt ngưỡng cho phép gấp từ 30-70 lần, hàm lượng các hợp chất hữu cơ cũng vượt xa quy chuẩn kỹ thuật môi trường.
Mực nước vào mùa cạn xuống thấp, đặc quánh. Nguyên nhân chính là do phần lớn nước thải sinh hoạt, nước thải từ các làng nghề, cơ sở sản xuất, kinh doanh chưa qua xử lý xả thẳng xuống sông. Lượng bùn thải, rác thải rất lớn tồn lưu lâu ngày dưới lòng sông không được nạo vét thường xuyên gây cản trở dòng chảy…
Thời gian qua, Thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp xử lý ô nhiễm, phục hồi chất lượng môi trường các dòng sông, như đầu tư xây dựng dự án thoát nước giai đoạn 1 và 2, xây dựng Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá, các giải pháp nạo vét bùn thải, rác thải…, thế nhưng kết quả còn rất thấp do các giải pháp hiện tại phần lớn mang tính đơn lẻ, thiếu tính liên kết hệ thống và bền vững.
Thành phố đã triển khai đề án phục hồi chất lượng môi trường nước, phát triển đồng bộ kỹ thuật kết hợp quy hoạch kiến trúc cảnh quan bốn sông nội đô giai đoạn 2021- 2025, định hướng đến năm 2030, với giải pháp chính là thu gom toàn bộ nước thải của sông Tô Lịch, sông Lừ về Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá; thu gom nước thải của sông Kim Ngưu, Sét về Nhà máy xử lý nước thải Yên Sở, nhưng tiến độ triển khai chưa đạt yêu cầu.
Đáng chú ý, từ đầu năm đến nay, Thành phố Hà Nội đã triển khai dự án cải tạo sông Tô Lịch. Với nhiều giải pháp tổng thể, như nạo vét bùn thải, rác thải dưới lòng sông, thi công đấu nối các cửa thu gom để đưa nước thải về Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá, xây dựng đập dâng để kiểm soát dòng chảy, duy trì mực nước, cải tạo, chỉnh trang, vệ sinh môi trường hai bên bờ…, sông Tô Lịch đang có nhiều thay đổi tích cực. Dòng chảy thông thoáng, không bị cản trở; mùi hôi thối giảm rõ rệt; nước sông đã trong hơn; sông Tô Lịch đang hồi sinh.
Để hồi sinh tổng thể hệ thống sông nội đô, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội vừa phê duyệt đề án phục hồi chất lượng môi trường và phát triển hệ thống bốn sông nội đô Tô Lịch, Kim Ngưu, Lừ, Sét với tổng kinh phí hơn 21.000 tỷ đồng. Đề án đưa ra các nhóm giải pháp trọng tâm, gồm thu gom và xử lý triệt để nước thải sinh hoạt, xử lý ô nhiễm tồn lưu dưới lòng sông, như bùn đáy, rác thải, bổ sung nước sạch để duy trì dòng chảy tối thiểu trong mùa khô, tránh hiện tượng nước đọng, bốc mùi và cải tạo cảnh quan, hệ sinh thái, kết hợp với phát triển các không gian văn hóa, tâm linh, giải trí ven sông. Các hạng mục quan trọng liên quan đến đề án có dự án Hệ thống xử lý nước thải Yên Xá và dự án xây dựng hệ thống thu gom nước thải lưu vực S1 về Nhà máy xử lý nước thải Yên Sở.
Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đơn vị được Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các sở, ngành có liên quan tổ chức triển khai đề án, căn cứ danh mục các chương trình, dự án ưu tiên đã được thành phố phê duyệt, các đơn vị sẽ khẩn trương xây dựng kế hoạch, tổng hợp kinh phí thực hiện hằng năm trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Việc phục hồi chất lượng môi trường các dòng sông nội đô không chỉ là giải pháp chống ô nhiễm mà còn tạo ra không gian đô thị xanh, sạch, đáng sống hơn cho người dân; đồng thời khai thác hiệu quả quỹ đất hai bên bờ sông, tạo thêm nguồn lực phát triển Thủ đô.
