Xử lý ô nhiễm nguồn nước hệ thống Bắc Hưng Hải và sông Nhuệ

Hiện nay, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải và sông Nhuệ mỗi ngày có hàng triệu m3 nước thải từ sinh hoạt, làng nghề, cơ sở sản xuất xả vào gây ô nhiễm nguồn nước.

Nước sông Nhuệ đoạn chảy qua huyện Thường Tín (Hà Nội) bị ô nhiễm.
Nước sông Nhuệ đoạn chảy qua huyện Thường Tín (Hà Nội) bị ô nhiễm.

Hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải có nhiệm vụ bảo đảm tưới cho 110.000ha đất canh tác lúa, màu và cây công nghiệp ở các địa phương như: Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên và Bắc Ninh. Đồng thời, tạo nguồn cấp nước phục vụ chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản với diện tích 12.000ha; tiêu và chống ngập úng cho toàn bộ diện tích trong đê 192.045ha.

Tuy nhiên, nhiều năm qua, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải bị ô nhiễm nghiêm trọng. Theo Viện Nước, tưới tiêu và Môi trường (Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam), năm 2024, đơn vị thực hiện quan trắc 7 đợt, lấy 135 mẫu tại 15 điểm cho thấy, có 76% số mẫu DO (ô-xi hòa tan) dưới yêu cầu theo quy chuẩn Việt Nam, 94% số mẫu COD, 96% BOD5 (ô nhiễm hữu cơ), 60% Coliform (ô nhiễm vi sinh) vượt quy chuẩn.

Trong đó, giá trị BOD5 cao nhất là 52,8mg/l, vượt quy chuẩn 8,8 lần; COD cao nhất là 148mg/l, vượt quy chuẩn 9,87 lần; giá trị Coliform cao nhất vượt 300 đến 400 lần cho phép.

Đánh giá theo chỉ số chất lượng nước, chỉ có 10% đạt tiêu chuẩn cho nuôi trồng thủy sản và 37% đạt tiêu chuẩn phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Trong tháng 4/2025, qua lấy mẫu quan trắc cho thấy tình trạng ô nhiễm hữu cơ vẫn ở mức cao, phần lớn các vị trí có chất lượng nước rất xấu.

Nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm nguồn nước hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, theo Thạc sĩ Vũ Quốc Chính, Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường: “Hiện nay, khối lượng nước thải xả vào hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải ước khoảng 500.000m3/ngày, đêm, tăng 246.794m3 so với năm 2007.

Trong đó, nguồn thải phân tán xả vào hệ thống với khối lượng khoảng 358.430m3/ngày, đêm gồm: Nước thải sinh hoạt, chăn nuôi, làng nghề, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ. Các nguồn thải này chưa được quản lý, kiểm soát và hầu như chưa được xử lý trước khi xả vào hệ thống.

Bên cạnh đó, tình trạng vứt rác thải, xác động vật xuống kênh mương không chỉ gây ô nhiễm nguồn nước, mà còn bồi lắng kênh mương, cản trở dòng chảy. Hơn nữa, nguồn nước cung cấp nước cho hệ thống bị thiếu hụt không có điều kiện gạn tháo, thay nước khiến ô nhiễm càng thêm trầm trọng”.

Hệ thống công trình thủy lợi sông Nhuệ phục vụ khoảng 67.000ha đất canh tác của các địa phương chung quanh lưu vực.

Những năm qua, chất lượng nước trong hệ thống đang bị ô nhiễm bởi nước thải từ sinh hoạt, cơ sở, nhà máy và sản xuất nông nghiệp. Trong đó, lượng nước thải sinh hoạt được xác định là lớn nhất với khoảng 710.000m3/ngày, đêm. Cùng với đó, hệ thống sông Nhuệ là nơi tiếp nhận các nguồn thải từ các làng nghề bị ô nhiễm khiến tình trạng ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng hơn.

Năm 2024, Viện Quy hoạch Thủy lợi thực hiện quan trắc 10 lần trên sông Nhuệ với 230 mẫu, kết quả cho thấy, hầu hết tại các vị trí đều có hiện tượng ô nhiễm các chất hữu cơ, vi sinh như: COD, BOD5, Coliform và các chất NH4+, PO43-; nhiều vị trí xuất hiện hàm lượng DO trong nước thấp.

Đối với các điểm đo đạc là các kênh xả nước thải chính, nguồn nước tại các vị trí này hàm lượng các chất ô nhiễm rất cao. Các vị trí như: Sông Đăm, sông Cầu Ngà, đập Thanh Liệt, kênh Phú Đô mức độ ô nhiễm vượt rất nhiều.

Kết quả tính toán đánh giá chất lượng nước theo chỉ số WQI dọc trục chính sông Nhuệ năm 2024 qua 10 đợt khảo sát cho thấy, tại điểm đầu vào cống Liên Mạc không đợt nào nước đủ tiêu chuẩn cấp nước tưới.

Từ cầu Diễn đến thượng lưu đập Nhật Tựu chất lượng nước đều ở mức xấu và kém.

Riêng đập Thanh Liệt là một trong những điểm nhận nước thải chính của thành phố Hà Nội và cũng là điểm xả lớn nhất vào sông Nhuệ. Chất lượng nước tại đập Thanh Liệt trước khi đổ vào sông Nhuệ có màu đen, mùi hôi thối, ô nhiễm chất hữu cơ và vô cơ rất cao.

Mặt khác, ngay tại gần vị trí lấy mẫu có rất nhiều đường ống, cống xả nước sinh hoạt từ các gia đình, khu dân cư đổ trực tiếp xuống sông càng làm cho tình trạng ô nhiễm thêm nặng nề.

Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải Trịnh Thế Trường cho biết: “Từ năm 2005, hệ thống Bắc Hưng Hải bắt đầu xuất hiện ô nhiễm nguồn nước và tăng dần qua các năm.

Năm 2024, trạm bơm dã chiến Xuân Quan, trên địa bàn huyện Văn Giang (Hưng Yên) thuộc dự án sửa chữa, nâng cấp hệ thống Bắc Hưng Hải, được đưa vào vận hành đã phần nào giải tỏa áp lực ô nhiễm nguồn nước tại hệ thống.

Tuy nhiên, trạm bơm này không giải quyết dứt điểm ô nhiễm nguồn nước mà chỉ pha loãng lấy nước cho sản xuất nông nghiệp”.

Còn theo thạc sĩ Vũ Quốc Chính: “Hiện tại, các đơn vị khai thác công trình thủy lợi mới chỉ thống kê (chưa đầy đủ) được tên nguồn, vị trí xả, nhưng không xác định được lưu lượng nước thải và chất lượng nguồn thải. Do đó, không xác định được nguồn gây ô nhiễm chính và các nguồn thải thuộc diện cấp phép.

Vì vậy, trước mắt cần phải kiểm soát được lưu lượng, chất lượng nguồn thải xả vào hệ thống. Mặt khác, các địa phương trong khu vực hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải cần lập đề án xây dựng các công trình xử lý nước thải làng nghề và sinh hoạt trước khi xả thải vào hệ thống.

Đồng thời, tăng cường nghiên cứu khoa học và ứng dụng kết quả nghiên cứu trong việc kiểm soát nguồn thải, bảo vệ chất lượng nước trong hệ thống; khuyến khích nhân dân tham gia quản lý môi trường nước trong công trình thủy lợi; khuyến khích việc hình thành các tổ thanh tra nhân dân nhằm phát hiện các vi phạm trong sử dụng và hành vi gây ô nhiễm nước trong hệ thống”.

Đối với ô nhiễm nguồn nước sông Nhuệ, theo Viện Khoa học thủy lợi, thời gian tới cần xây dựng các khu xử lý nước thải tập trung tại một số vị trí như Phú Đô, La Khê, Tân Triều…; có phương án cấp nguồn và xây dựng công trình lớn nhằm nâng cao mực nước sông Hồng tại Liên Mạc; tận dụng nước triều đẩy vào từ sông Đáy để làm giảm ô nhiễm đoạn hạ lưu.

Đồng thời, kết hợp tuyên truyền ý thức bảo vệ môi trường đến từng cơ sở sản xuất, làng nghề, khu công nghiệp; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra giám sát và xử phạt các cơ sở sản xuất gây ra ô nhiễm; nghiên cứu xây dựng mô hình quản lý, vận hành hệ thống cấp và thải nước vào hệ thống công trình thủy lợi sông Nhuệ.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/5/2026: Bắc Bộ sắp đón mưa lớn, Trung Bộ và Nam Bộ duy trì nắng mạnh ban ngày

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 3/5/2026: Bắc Bộ sắp đón mưa lớn, Trung Bộ và Nam Bộ duy trì nắng mạnh ban ngày

Không khí lạnh từ phía Bắc sẽ bắt đầu tác động đến nước ta từ ngày mai 3/5, khiến thời tiết Bắc Bộ chuyển mưa dông từ trưa và chiều. Trong khi đó, miền Trung vẫn duy trì trạng thái nắng nóng trước khi mưa dông xuất hiện vào cuối ngày; Nam Bộ tiếp tục ngày nắng, chiều tối có khả năng xuất hiện dông rải rác.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to, trời chuyển mát

Dự báo, do ảnh hưởng không khí lạnh, từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát. Tàu thuyền trên biển khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ và vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông đề phòng gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7, biển động, sóng biển cao 1,5-2,5m.

Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh NGỌC LINH)

Bài 2: Xử lý đồng bộ các điểm nghẽn

Sau bước chuyển về thể chế, điều cần thiết là tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Từ mặt bằng, thủ tục, nhân lực đến cơ chế tài chính và chế tài xử lý, nhiều điểm nghẽn vẫn cần được xử lý đồng bộ để nguồn lực khoáng sản được khai thác hiệu quả, minh bạch và bền vững.