Bước ngoặt thể chế trong tiêu chuẩn, thông tin khoa học, công nghệ và năng lượng nguyên tử

Ngày 19/12, Khối Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Năng lượng nguyên tử và An toàn bức xạ hạt nhân, Thông tin và Thống kê (Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, xác định phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

Quang cảnh hội nghị.
Quang cảnh hội nghị.

Thay mặt Khối, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, đã báo cáo toàn diện kết quả đạt được trong năm 2025 - năm được đánh giá là bước ngoặt quan trọng đối với các lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, thông tin-thống kê và năng lượng nguyên tử.

Đối với lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, năm 2025 ghi nhận nhiều thành tựu nổi bật về hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa được Quốc hội thông qua, cùng với 2 nghị định và 5 thông tư hướng dẫn đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ, vững chắc cho hoạt động tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng.

Công tác xây dựng và ban hành tiêu chuẩn tiếp tục được đẩy mạnh với 510 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) được thẩm định, 323 TCVN mới được công bố, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như đường sắt tốc độ cao, đô thị thông minh, định danh số. Hoạt động đo lường ghi nhận 5.176 mẫu phương tiện đo được phê duyệt, 5.900 chứng nhận chuẩn đo lường được cấp, góp phần bảo đảm độ chính xác và minh bạch cho nền kinh tế.

1.png
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại hội nghị.

Với Cục Thông tin và Thống kê khoa học, công nghệ (NASTIS), năm 2025 được đánh giá là năm đột phá về thể chế và hạ tầng dữ liệu. Việc ban hành Nghị định 262/2025/NĐ-CP đã đồng bộ hóa các hoạt động thông tin, thống kê, đánh giá và chuyển đổi số trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ được xây dựng mạnh mẽ, hoàn thành kết nối 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đặc biệt là kết nối thành công cơ sở dữ liệu nhân lực khoa học, công nghệ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Cơ sở dữ liệu quốc gia được làm giàu với hơn 68.000 nhiệm vụ khoa học, công nghệ, 420.000 công bố khoa học và 40.000 nhân lực.

Hoạt động thông tin tiếp tục phát huy hiệu quả với gần 1.900 giấy chứng nhận kết quả thực hiện nhiệm vụ, hỗ trợ hơn 1,67 triệu lượt tải tài liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc tế. Lĩnh vực thống kê đã hoàn thành Điều tra đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp lần thứ 5, cung cấp dữ liệu quan trọng phục vụ các chỉ số như đổi mới sáng tạo toàn cầu, đổi mới sáng tạo cấp địa phương.

Đối với Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân (VARANS), năm 2025 đánh dấu bước tiến đặc biệt quan trọng khi Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, cùng nhiều nghị định và văn bản hướng dẫn, tạo khuôn khổ pháp lý hiện đại cho việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân.

hai.png
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng báo cáo hoạt động của các đơn vị.

Công tác cấp phép và thanh tra được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả với 1.475 giấy phép được cấp mới, 56 cuộc thanh tra được triển khai, hoàn thành 100% kế hoạch.

Hợp tác quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh thông qua phối hợp chặt chẽ với IAEA, tham gia các công ước quốc tế và đón các đoàn thanh sát viên. Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân ngày càng khẳng định vai trò là cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành nòng cốt, chủ động và chuyên nghiệp.

Đối với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM) năm 2025 cũng ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trong nghiên cứu, ứng dụng và hợp tác quốc tế. Viện đã đón tiếp nhiều lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Hoạt động nghiên cứu khoa học đạt kết quả ấn tượng với 165 công trình công bố quốc tế (ISI, Scopus), tổ chức thành công Hội nghị khoa học, công nghệ hạt nhân toàn quốc lần thứ 16. Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt vận hành an toàn 2.490 giờ, khai thác hiệu quả. Doanh thu từ dịch vụ và ứng dụng đạt 497,5 tỷ đồng. Các dự án trọng điểm như Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân (CNST) và nâng cấp lò phản ứng đang tiếp tục được triển khai.

Phát biểu kết luận hội nghị, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá cao nỗ lực của 4 đơn vị, không chỉ hoàn thành nhiệm vụ thường xuyên, mà còn đảm đương tốt nhiều việc lần đầu, việc khó, việc mới trong bối cảnh tổ chức bộ máy thay đổi mạnh mẽ.

Đối với lĩnh vực thông tin và thống kê khoa học, công nghệ, Bộ trưởng cho rằng, không có thông tin thì không có phát triển, không đo lường thì không quản lý được; đồng thời yêu cầu Cục Thông tin và Thống kê chuyển mạnh từ thu thập số liệu sang đầu mối thông tin phục vụ điều hành, từ bảng số liệu sang thông tin có hàm ý chính sách, từ xin dữ liệu sang kết nối, chuẩn hóa và cập nhật thời gian thực.

Với lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Bộ trưởng khẳng định, tiêu chuẩn phải hiện đại và đi trước, dẫn dắt phát triển. Năm 2026, số lượng tiêu chuẩn công bố không dừng ở 400 mà phải ít nhất 1.000 tiêu chuẩn, đồng thời đổi mới cách làm luật theo hướng sửa ít, sửa nhanh, sửa chính xác.

Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng cần chuyển vai trò từ cơ quan ban hành, kiểm soát sang thiết kế hạ tầng chất lượng quốc gia, quản lý chất lượng dựa trên dữ liệu, đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ đầu.

Đối với năng lượng nguyên tử, Bộ trưởng nhấn mạnh triết lý phát triển là an toàn-tự chủ-hợp tác-bền vững. Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân phải được nâng cấp để trở thành cơ quan pháp quy hạt nhân quốc gia, còn Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam phải chuyển mình thành Viện công nghệ hạt nhân quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Tiến sĩ Lê Xuân Huy, Phó Tổng Giám đốc VNSC và ông Yasuo Ishii, Phó Chủ tịch cấp cao JAXA trao thỏa thuận hợp tác. (Ảnh: VNSC)

Trung tâm Vũ trụ Việt Nam ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản

Ngày 2/5, tại Hà Nội, lãnh đạo Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) và lãnh đạo Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) đã ký kết, trao đổi “Văn bản Sửa đổi thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Cơ quan Hàng không vũ trụ Nhật Bản về trao đổi dữ liệu vệ tinh”.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.