Bước ngoặt thể chế trong tiêu chuẩn, thông tin khoa học, công nghệ và năng lượng nguyên tử

Ngày 19/12, Khối Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Năng lượng nguyên tử và An toàn bức xạ hạt nhân, Thông tin và Thống kê (Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, xác định phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

Quang cảnh hội nghị.
Quang cảnh hội nghị.

Thay mặt Khối, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, đã báo cáo toàn diện kết quả đạt được trong năm 2025 - năm được đánh giá là bước ngoặt quan trọng đối với các lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, thông tin-thống kê và năng lượng nguyên tử.

Đối với lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, năm 2025 ghi nhận nhiều thành tựu nổi bật về hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa được Quốc hội thông qua, cùng với 2 nghị định và 5 thông tư hướng dẫn đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ, vững chắc cho hoạt động tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng.

Công tác xây dựng và ban hành tiêu chuẩn tiếp tục được đẩy mạnh với 510 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) được thẩm định, 323 TCVN mới được công bố, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như đường sắt tốc độ cao, đô thị thông minh, định danh số. Hoạt động đo lường ghi nhận 5.176 mẫu phương tiện đo được phê duyệt, 5.900 chứng nhận chuẩn đo lường được cấp, góp phần bảo đảm độ chính xác và minh bạch cho nền kinh tế.

1.png
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại hội nghị.

Với Cục Thông tin và Thống kê khoa học, công nghệ (NASTIS), năm 2025 được đánh giá là năm đột phá về thể chế và hạ tầng dữ liệu. Việc ban hành Nghị định 262/2025/NĐ-CP đã đồng bộ hóa các hoạt động thông tin, thống kê, đánh giá và chuyển đổi số trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ được xây dựng mạnh mẽ, hoàn thành kết nối 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đặc biệt là kết nối thành công cơ sở dữ liệu nhân lực khoa học, công nghệ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Cơ sở dữ liệu quốc gia được làm giàu với hơn 68.000 nhiệm vụ khoa học, công nghệ, 420.000 công bố khoa học và 40.000 nhân lực.

Hoạt động thông tin tiếp tục phát huy hiệu quả với gần 1.900 giấy chứng nhận kết quả thực hiện nhiệm vụ, hỗ trợ hơn 1,67 triệu lượt tải tài liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc tế. Lĩnh vực thống kê đã hoàn thành Điều tra đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp lần thứ 5, cung cấp dữ liệu quan trọng phục vụ các chỉ số như đổi mới sáng tạo toàn cầu, đổi mới sáng tạo cấp địa phương.

Đối với Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân (VARANS), năm 2025 đánh dấu bước tiến đặc biệt quan trọng khi Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, cùng nhiều nghị định và văn bản hướng dẫn, tạo khuôn khổ pháp lý hiện đại cho việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân.

hai.png
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng báo cáo hoạt động của các đơn vị.

Công tác cấp phép và thanh tra được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả với 1.475 giấy phép được cấp mới, 56 cuộc thanh tra được triển khai, hoàn thành 100% kế hoạch.

Hợp tác quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh thông qua phối hợp chặt chẽ với IAEA, tham gia các công ước quốc tế và đón các đoàn thanh sát viên. Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân ngày càng khẳng định vai trò là cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành nòng cốt, chủ động và chuyên nghiệp.

Đối với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM) năm 2025 cũng ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trong nghiên cứu, ứng dụng và hợp tác quốc tế. Viện đã đón tiếp nhiều lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Hoạt động nghiên cứu khoa học đạt kết quả ấn tượng với 165 công trình công bố quốc tế (ISI, Scopus), tổ chức thành công Hội nghị khoa học, công nghệ hạt nhân toàn quốc lần thứ 16. Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt vận hành an toàn 2.490 giờ, khai thác hiệu quả. Doanh thu từ dịch vụ và ứng dụng đạt 497,5 tỷ đồng. Các dự án trọng điểm như Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân (CNST) và nâng cấp lò phản ứng đang tiếp tục được triển khai.

Phát biểu kết luận hội nghị, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá cao nỗ lực của 4 đơn vị, không chỉ hoàn thành nhiệm vụ thường xuyên, mà còn đảm đương tốt nhiều việc lần đầu, việc khó, việc mới trong bối cảnh tổ chức bộ máy thay đổi mạnh mẽ.

Đối với lĩnh vực thông tin và thống kê khoa học, công nghệ, Bộ trưởng cho rằng, không có thông tin thì không có phát triển, không đo lường thì không quản lý được; đồng thời yêu cầu Cục Thông tin và Thống kê chuyển mạnh từ thu thập số liệu sang đầu mối thông tin phục vụ điều hành, từ bảng số liệu sang thông tin có hàm ý chính sách, từ xin dữ liệu sang kết nối, chuẩn hóa và cập nhật thời gian thực.

Với lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Bộ trưởng khẳng định, tiêu chuẩn phải hiện đại và đi trước, dẫn dắt phát triển. Năm 2026, số lượng tiêu chuẩn công bố không dừng ở 400 mà phải ít nhất 1.000 tiêu chuẩn, đồng thời đổi mới cách làm luật theo hướng sửa ít, sửa nhanh, sửa chính xác.

Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng cần chuyển vai trò từ cơ quan ban hành, kiểm soát sang thiết kế hạ tầng chất lượng quốc gia, quản lý chất lượng dựa trên dữ liệu, đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ đầu.

Đối với năng lượng nguyên tử, Bộ trưởng nhấn mạnh triết lý phát triển là an toàn-tự chủ-hợp tác-bền vững. Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân phải được nâng cấp để trở thành cơ quan pháp quy hạt nhân quốc gia, còn Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam phải chuyển mình thành Viện công nghệ hạt nhân quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Hội thảo quy tụ khoảng 70 chuyên gia, đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế trong lĩnh vực hạt nhân. (Ảnh: TRUNG HƯNG)

Kết nối nguồn lực trí thức người Việt toàn cầu, mở rộng hợp tác phát triển điện hạt nhân

Các chuyên gia cho rằng, những yêu cầu cấp thiết đối với chương trình điện hạt nhân Việt Nam gồm chuẩn bị nguồn nhân lực, tiếp nhận tri thức và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xây dựng những cơ chế hợp tác để nguồn lực trí thức người Việt ở nước ngoài có thể đóng góp hiệu quả cho đất nước.

EVNCPC bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định, thông suốt trong dịp lễ 2/9.

Ứng dụng khoa học công nghệ vào vận hành lưới điện miền trung

Từ trạm biến áp không người trực, điều khiển xa đến robot giám sát, những giải pháp công nghệ đang từng bước thay đổi việc vận hành, nâng cao năng suất và độ tin cậy cung cấp điện, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Các đại biểu thăm Trung tâm dữ liệu của Viettel tại Khu công nghệ cao Láng - Hòa Lạc. (Ảnh: Báo Nhân Dân).

Việt Nam nổi lên như một thị trường dữ liệu có tiềm năng tăng trưởng cao

Ngành trung tâm dữ liệu tại Á-Thái Bình Dương được dự báo sẽ trở thành một trong những nhóm tài sản hạ tầng số lớn nhất thế giới, với tổng giá trị tài sản đang vận hành dự tính vượt 950 tỷ USD vào năm 2030 (theo Cushman & Wakefield). Trong đó, Việt Nam nổi lên như một thị trường dữ liệu có tiềm năng tăng trưởng cao.

Chính sách xóa đói giảm nghèo của Chính phủ làm thay đổi tích cực cuộc sống của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Chính sách xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam qua 40 năm đổi mới

Trong 40 năm qua (1986-2026), cùng với quá trình đổi mới tư duy phát triển và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chính sách xóa đói, giảm nghèo đã có bước chuyển căn bản cả về quan điểm, mục tiêu và phương thức thực hiện.

Cán bộ kỹ thuật VNPT hướng dẫn giáo viên Trường Tiểu học Đại Thịnh (sau sáp nhập) thao tác sử dụng các tính năng của hệ sinh thái giáo dục VnEdu. (Ảnh: VNPT)

Số hóa quản trị trường học sau sáp nhập và lời giải từ VnEdu

Đứng trước bài toán quy mô tăng gấp đôi sau sáp nhập, Trường Tiểu học Đại Thịnh (Mê Linh, Hà Nội) đã nhanh chóng giải tỏa áp lực quản trị và chuẩn hóa dòng dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống” nhờ điểm tựa vững chắc từ Hệ sinh thái giáo dục số VnEdu của VNPT.

OpenAI cắt quyền truy cập mô hình đối với Cursor sau khi SpaceX mua lại

OpenAI cắt quyền truy cập mô hình đối với Cursor sau khi SpaceX mua lại

Ngay sau khi SpaceX hoàn tất thương vụ thâu tóm trị giá 60 tỷ USD đối với Anysphere, công ty chủ quản của công cụ lập trình AI đình đám Cursor, OpenAI đã lập tức tuyên bố trên mạng xã hội X và website chính thức rằng sẽ chấm dứt hợp tác và khóa quyền truy cập trực tiếp của Cursor vào toàn bộ các mô hình trí tuệ nhân tạo của họ.

Giới thiệu sản phẩm ứng dụng AI tại Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam năm 2025. (Ảnh: HÀ LINH)

Chuyển đổi toàn diện quốc gia bằng trí tuệ nhân tạo

Ngày 28/8/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 1671/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Quyết định này thay thế Quyết định số 127/QĐ-TTg ngày 26/1/2021 về ban hành Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo đến năm 2030.

Đà Nẵng triển khai thành công mô hình Trung tâm điều hành thông minh (IOC).

Nâng cao năng lực số cho cán bộ cơ sở

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, năng lực số không còn là kỹ năng bổ trợ, mà đã trở thành một bộ phận thiết yếu của năng lực thực thi công vụ. Đổi mới phương thức đào tạo sẽ giúp nâng cao năng lực số, giảm tình trạng cán bộ cấp cơ sở không đồng đều về năng lực số ở một số địa phương hiện nay.

Ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, công bố Giải thưởng tại cuộc họp báo định kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ. (Ảnh: HÀ LINH)

Giải thưởng Make in Vietnam có hạng mục riêng về trí tuệ nhân tạo

Giải thưởng “Sản phẩm công nghệ số Make in Vietnam” năm 2026 lần đầu tiên có hạng mục riêng dành cho sản phẩm trí tuệ nhân tạo (AI) xuất sắc nhằm khuyến khích doanh nghiệp Việt Nam phát triển các sản phẩm trí tuệ nhân tạo có giá trị gia tăng cao, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Giao diện Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo. (Ảnh chụp màn hình)

Vận hành Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo

Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ sở dữ liệu quốc gia về hệ thống trí tuệ nhân tạo đã được Bộ Khoa học và Công nghệ đưa vào vận hành, hình thành một đầu mối thống nhất phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp thông tin và hỗ trợ phát triển hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo Việt Nam an toàn, có trách nhiệm.

Robot taxi tự hành do Công ty cổ phần Phenikaa-X nghiên cứu phát triển là một trong bốn dòng phương tiện được thử nghiệm.

Kiến tạo môi trường để công nghệ được thử nghiệm

Việc Công ty cổ phần Phenikaa-X là đơn vị đầu tiên tại Hà Nội triển khai thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với phương tiện tự hành đánh dấu bước chuyển từ nghiên cứu, phát triển công nghệ sang kiểm chứng trong thực tế, từ quản lý công nghệ mới sang kiến tạo môi trường để công nghệ được thử nghiệm và đưa vào thực tiễn.

Nguyễn Vũ An Chi, học sinh lớp 11 Trường trung học phổ thông Lý Thái Tổ, Hà Nội. (Ảnh: VNPT)

Năm học mới và những “lớp học” trong chiếc điện thoại

Từ thời khóa biểu, tài liệu ôn tập đến những buổi học trực tuyến, chiếc điện thoại kết nối internet đang hiện diện trong nhiều hoạt động học tập hằng ngày của người trẻ. Khi năm học mới bắt đầu, nhu cầu kết nối vì thế không chỉ gắn với liên lạc hay giải trí, mà ngày càng gắn với khả năng học tập chủ động và linh hoạt hơn.

Tỉnh đoàn Tây Ninh và MobiFone Tây Ninh ký kết Thỏa thuận hợp tác chiến lược về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030. (Ảnh: THANH PHONG)

Tuổi trẻ Tây Ninh tiên phong chuyển đổi số

Nhằm cụ thể hóa mục tiêu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngày 27/8, Tỉnh đoàn Tây Ninh tổ chức Hội nghị tập huấn nâng cao năng lực số cho cán bộ, đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến tại 150 điểm cầu ở các xã, phường và trường học trên địa bàn.

(Ảnh minh họa: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Không chỉ “có sóng”, người dân cần internet đủ nhanh, ổn định

Điện thoại hiển thị vạch sóng nhưng người dân vẫn khó gửi hồ sơ, truy cập dịch vụ số; có nơi việc liên lạc còn phụ thuộc vào “may rủi”. Thông tư số 51/2026/TT-BKHCN đưa ra cách tiếp cận mới: phổ cập viễn thông công ích không chỉ được tính bằng vùng phủ, mà phải được kiểm chứng bằng chất lượng kết nối thực tế.

Cần thu hút và giữ chân những tổng công trình sư, chuyên gia, nhà khoa học đủ năng lực đảm nhận các nhiệm vụ công nghệ chiến lược. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Tạo sức hút mới với nhân lực công nghệ chiến lược

Người giỏi có thể được thu hút bằng thu nhập, nhưng để họ ở lại và tạo ra kết quả, cần những bài toán đủ lớn, phòng thí nghiệm hiện đại, đội ngũ cộng sự và quyền quyết định chuyên môn. Nghị định số 260/2026/NĐ-CP đã mở cơ chế theo hướng đó; vấn đề còn lại là đưa chính sách vào thực tiễn.

Tăng cường khả năng ứng dụng, thương mại hóa đối với sản phẩm công nghệ. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Đặt hàng từ thực tiễn, đo kết quả bằng sản phẩm

Thay vì bắt đầu từ đề xuất nghiên cứu và chờ đến khi nghiệm thu mới đánh giá, nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược sẽ được hình thành từ bài toán thực tế, chia theo từng gói công việc và sàng lọc qua các mốc kết quả. Cách làm mới hướng nguồn lực nhà nước vào công nghệ có khả năng ứng dụng, thương mại hóa.