Bước ngoặt thể chế trong tiêu chuẩn, thông tin khoa học, công nghệ và năng lượng nguyên tử

Ngày 19/12, Khối Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Năng lượng nguyên tử và An toàn bức xạ hạt nhân, Thông tin và Thống kê (Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, xác định phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

Quang cảnh hội nghị.
Quang cảnh hội nghị.

Thay mặt Khối, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, đã báo cáo toàn diện kết quả đạt được trong năm 2025 - năm được đánh giá là bước ngoặt quan trọng đối với các lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, thông tin-thống kê và năng lượng nguyên tử.

Đối với lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, năm 2025 ghi nhận nhiều thành tựu nổi bật về hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa được Quốc hội thông qua, cùng với 2 nghị định và 5 thông tư hướng dẫn đã tạo hành lang pháp lý đồng bộ, vững chắc cho hoạt động tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng.

Công tác xây dựng và ban hành tiêu chuẩn tiếp tục được đẩy mạnh với 510 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) được thẩm định, 323 TCVN mới được công bố, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như đường sắt tốc độ cao, đô thị thông minh, định danh số. Hoạt động đo lường ghi nhận 5.176 mẫu phương tiện đo được phê duyệt, 5.900 chứng nhận chuẩn đo lường được cấp, góp phần bảo đảm độ chính xác và minh bạch cho nền kinh tế.

1.png
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại hội nghị.

Với Cục Thông tin và Thống kê khoa học, công nghệ (NASTIS), năm 2025 được đánh giá là năm đột phá về thể chế và hạ tầng dữ liệu. Việc ban hành Nghị định 262/2025/NĐ-CP đã đồng bộ hóa các hoạt động thông tin, thống kê, đánh giá và chuyển đổi số trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ được xây dựng mạnh mẽ, hoàn thành kết nối 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, đặc biệt là kết nối thành công cơ sở dữ liệu nhân lực khoa học, công nghệ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Cơ sở dữ liệu quốc gia được làm giàu với hơn 68.000 nhiệm vụ khoa học, công nghệ, 420.000 công bố khoa học và 40.000 nhân lực.

Hoạt động thông tin tiếp tục phát huy hiệu quả với gần 1.900 giấy chứng nhận kết quả thực hiện nhiệm vụ, hỗ trợ hơn 1,67 triệu lượt tải tài liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc tế. Lĩnh vực thống kê đã hoàn thành Điều tra đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp lần thứ 5, cung cấp dữ liệu quan trọng phục vụ các chỉ số như đổi mới sáng tạo toàn cầu, đổi mới sáng tạo cấp địa phương.

Đối với Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân (VARANS), năm 2025 đánh dấu bước tiến đặc biệt quan trọng khi Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, cùng nhiều nghị định và văn bản hướng dẫn, tạo khuôn khổ pháp lý hiện đại cho việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân.

hai.png
Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng báo cáo hoạt động của các đơn vị.

Công tác cấp phép và thanh tra được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả với 1.475 giấy phép được cấp mới, 56 cuộc thanh tra được triển khai, hoàn thành 100% kế hoạch.

Hợp tác quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh thông qua phối hợp chặt chẽ với IAEA, tham gia các công ước quốc tế và đón các đoàn thanh sát viên. Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân ngày càng khẳng định vai trò là cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành nòng cốt, chủ động và chuyên nghiệp.

Đối với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VINATOM) năm 2025 cũng ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trong nghiên cứu, ứng dụng và hợp tác quốc tế. Viện đã đón tiếp nhiều lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Hoạt động nghiên cứu khoa học đạt kết quả ấn tượng với 165 công trình công bố quốc tế (ISI, Scopus), tổ chức thành công Hội nghị khoa học, công nghệ hạt nhân toàn quốc lần thứ 16. Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt vận hành an toàn 2.490 giờ, khai thác hiệu quả. Doanh thu từ dịch vụ và ứng dụng đạt 497,5 tỷ đồng. Các dự án trọng điểm như Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân (CNST) và nâng cấp lò phản ứng đang tiếp tục được triển khai.

Phát biểu kết luận hội nghị, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đánh giá cao nỗ lực của 4 đơn vị, không chỉ hoàn thành nhiệm vụ thường xuyên, mà còn đảm đương tốt nhiều việc lần đầu, việc khó, việc mới trong bối cảnh tổ chức bộ máy thay đổi mạnh mẽ.

Đối với lĩnh vực thông tin và thống kê khoa học, công nghệ, Bộ trưởng cho rằng, không có thông tin thì không có phát triển, không đo lường thì không quản lý được; đồng thời yêu cầu Cục Thông tin và Thống kê chuyển mạnh từ thu thập số liệu sang đầu mối thông tin phục vụ điều hành, từ bảng số liệu sang thông tin có hàm ý chính sách, từ xin dữ liệu sang kết nối, chuẩn hóa và cập nhật thời gian thực.

Với lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Bộ trưởng khẳng định, tiêu chuẩn phải hiện đại và đi trước, dẫn dắt phát triển. Năm 2026, số lượng tiêu chuẩn công bố không dừng ở 400 mà phải ít nhất 1.000 tiêu chuẩn, đồng thời đổi mới cách làm luật theo hướng sửa ít, sửa nhanh, sửa chính xác.

Ủy ban Tiêu chuẩn đo lường chất lượng cần chuyển vai trò từ cơ quan ban hành, kiểm soát sang thiết kế hạ tầng chất lượng quốc gia, quản lý chất lượng dựa trên dữ liệu, đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ đầu.

Đối với năng lượng nguyên tử, Bộ trưởng nhấn mạnh triết lý phát triển là an toàn-tự chủ-hợp tác-bền vững. Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân phải được nâng cấp để trở thành cơ quan pháp quy hạt nhân quốc gia, còn Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam phải chuyển mình thành Viện công nghệ hạt nhân quốc gia.

Có thể bạn quan tâm

Hội chợ hàng Việt Nam tiêu biểu xuất khẩu trên môi trường số năm 2026 (tradexpo.arobid.com) là hoạt động bổ trợ cho Hội chợ Hàng Việt Nam tiêu biểu xuất khẩu 2026 (HCMC EXPORT 2026) diễn ra trực tiếp từ ngày 22-24/10. (Ảnh: Arobid.com)

Ứng dụng AI và dữ liệu lớn trong xúc tiến thương mại số

Hội chợ hàng Việt Nam tiêu biểu xuất khẩu trên môi trường số năm 2026 diễn ra từ ngày 20-29/10, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại theo mô hình kết hợp trực tiếp với trực tuyến (O2O).

Các nhà khoa học nữ chụp ảnh kỷ niệm cùng Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tại buổi lễ. (Ảnh: Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam)

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tôn vinh những đóng góp của phụ nữ

Nhân kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (20/10/1930-20/10/2026), ngày 19/10, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm) tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam và Tọa đàm “Sức khỏe tinh thần và cân bằng công việc - cuộc sống của phụ nữ trong môi trường làm việc hiện đại”.

Hai bên thống nhất đẩy mạnh các chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực công nghệ lượng tử chất lượng cao. (Ảnh: MINH DUY)

FPT và Quandela ký kết hợp tác phát triển công nghệ lượng tử

Tối 19/10, tại trụ sở Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, đã diễn ra lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực công nghệ lượng tử giữa Tập đoàn FPT và Công ty Quandela (Pháp). Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa định hướng hợp tác chiến lược giữa hai quốc gia về khoa học và công nghệ tiên tiến.

Hội thảo do Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam (VASTI) phối hợp cùng Cục Thông tin và Thống kê (NATIS) tổ chức. (Ảnh: HÀ TUẤN)

Thương mại hóa công nghệ sinh học: Cân bằng tiềm năng, lợi nhuận và rủi ro

Nhiều chuyên gia, nhà quản lý đều nhấn mạnh sự cần thiết đẩy mạnh lĩnh vực kinh tế sinh học tại Việt Nam hiện nay. Mô hình tăng trưởng dựa trên thâm dụng vốn, lao động giá rẻ và tài nguyên thô đang dần chạm tới ngưỡng, đòi hỏi phải chuyển dịch mô hình sang chiều sâu, dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng cao.

Quang cảnh Lễ trao giải cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ 6. (Ảnh: T.Trang)

Phát huy vai trò của nhà khoa học xã hội và nhân văn trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Bằng các bài viết tâm huyết, trách nhiệm, các nhà khoa học xã hội và nhân văn đã sử dụng lý luận khoa học để phản bác các luận điểm sai trái của thế lực thù địch một cách triệt để và thuyết phục, đồng thời tích cực tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, đặc biệt là nhà khoa học trẻ.

Lãnh đạo Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh tham quan thiết bị bay không người lái ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp. (Ảnh: THANH PHONG)

Tây Ninh tạo đột phá từ khoa học, công nghệ và chuyển đổi xanh

Tây Ninh xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn là động lực đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. Với các giải pháp đồng bộ, Tây Ninh hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững giai đoạn 2025-2030.

Bộ trưởng Éléonore Caroit cùng Đoàn công tác tham quan thực địa khu vực vận hành tổ máy Thủy điện Hòa Bình mở rộng.

Dấu ấn hợp tác Việt Nam-Pháp qua các dự án phát triển tại Hòa Bình

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong thập kỷ tới mà không đánh đổi môi trường, Việt Nam đứng trước yêu cầu về một hệ thống hạ tầng đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đủ sức chống chịu trước các kịch bản của khí hậu và phát triển đô thị bền vững.

Hội thảo về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số do Báo Nhân Dân tổ chức vào tháng 8/2026.

Hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số

Quyết định số 1624/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ mới ban hành đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật sở hữu trí tuệ, cập nhật những vấn đề mới phát sinh của xu hướng công nghệ hiện đại. Đồng thời, việc bảo vệ quyền được định hướng phải phù hợp với tính chất dân sự của quyền sở hữu trí tuệ.

Triển lãm các kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực vật liệu, bán dẫn của Đại học Bách khoa Hà Nội. (Ảnh: HÀ LINH)

Đầu tư phù hợp cho công nghệ chiến lược

Chủ trương phát triển công nghệ chiến lược đang được cụ thể hóa bằng việc hoàn thiện thể chế, xác định các hướng nghiên cứu ưu tiên và phê duyệt các nhiệm vụ công nghệ chiến lược.

Ứng dụng công nghệ số giúp người dân tiếp cận thông tin hiệu quả hơn. (Ảnh: HNV)

Đưa công nghệ và kỹ năng số về tận từng người dân tại địa bàn cơ sở

Theo chân đoàn công tác của Viện Nghiên cứu Truyền thông Phát triển (Red Communication) thuộc Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (Vusta) khảo sát thực tế tại Tam Thái (Nghệ An) và Đồng Hới-Phong Nha-Bố Trạch (Quảng Trị), chúng tôi tận mắt chứng kiến sự thay đổi của người dân dưới tác động của công nghệ số hiện nay.

Toàn cảnh buổi lễ Khai giảng. (Ảnh: HV)

Tăng cường đào tạo nghiên cứu sinh ngành Khoa học xã hội và nhân văn

Ngày 17/10 tại Hà Nội, Học viện Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Lễ khai giảng lớp nghiên cứu sinh. Đây là hoạt động thiết thực hướng tới mục tiêu xây dựng đội ngũ nhà nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn có chuyên môn và năng lực đáp ứng nhu cầu của thời đại.

Cán bộ, nhân viên Tập đoàn MISA tích cực nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động của doanh nghiệp (Ảnh: NGUYÊN TRANG)

Tạo giá trị từ AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cách thức vận hành mới của doanh nghiệp, giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tối ưu nguồn lực. Hiệu quả của AI không chỉ dừng ở mức độ tự động hóa, mà còn có khả năng khắc phục điểm nghẽn và tăng năng suất.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức)

Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong cơ khí-động lực

Ngày 18/10, tại Trường đại học Thủy lợi, Hội nghị Khoa học và Công nghệ Cơ khí-Động lực lần thứ XIX năm 2026 chính thức khai mạc, quy tụ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên đến từ 22 trường đại học, viện nghiên cứu, học viện cùng đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí-động lực trên cả nước.