Cụ thể, Bộ Xây dựng vừa công bố Dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi có thiết kế gồm 13 chương, với 149 điều, cắt giảm 49 điều so với luật hiện hành, nhằm tinh gọn và phù hợp với yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.
Trong dự thảo cũ, một trong những nội dung nhận được nhiều quan tâm là việc bổ sung quy định về sở hữu nhà chung cư có thời hạn. Theo đó, quyền sở hữu căn hộ được xác lập từ khi Nhà nước công nhận quyền sở hữu và sẽ chấm dứt khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc dù chưa hết niên hạn, nhưng thuộc trường hợp buộc phải phá dỡ theo quy định pháp luật.
Khi chung cư hết thời hạn khai thác hoặc xuất hiện dấu hiệu xuống cấp nghiêm trọng, không còn bảo đảm an toàn, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ tổ chức kiểm định chất lượng công trình. Trên cơ sở kết quả đánh giá, cơ quan có thẩm quyền sẽ quyết định kéo dài thời hạn sử dụng nếu công trình vẫn đáp ứng.
Về cơ chế xử lý quyền lợi của cư dân sau khi chung cư phải phá dỡ, dự thảo đề xuất nếu các chủ sở hữu thống nhất cải tạo hoặc xây dựng lại dự án, sẽ tiếp tục được sử dụng phần diện tích đất hiện có và góp kinh phí theo tỷ lệ diện tích sở hữu của từng căn hộ.
Trong trường hợp cư dân không tham gia góp vốn xây dựng lại, quỹ đất sẽ được bàn giao để Nhà nước lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án mới. Khi đó, các chủ sở hữu được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất tương ứng với phần diện tích sử dụng chung theo quy định của pháp luật đất đai tại thời điểm bồi thường.
Như vậy, với dự thảo mới nhất, Bộ Xây dựng không còn để quy định quyền sở hữu căn hộ sẽ chấm dứt khi công trình hết thời hạn sử dụng. Quyền sở hữu nhà ở tiếp tục được thực hiện theo quy định của pháp luật về nhà ở và đất đai, trong khi việc quản lý, sử dụng nhà chung cư sẽ căn cứ vào tuổi thọ thiết kế và kết quả kiểm định chất lượng công trình.
Có thể thấy, đây là thay đổi đáng chú ý so với phương án được đưa ra trước đó. Điều này cũng có nghĩa là thời hạn sử dụng nhà chung cư sẽ được xác định dựa trên hồ sơ thiết kế và kết quả kiểm định thực tế của cơ quan có thẩm quyền.
Khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc bị hư hỏng nghiêm trọng, có nguy cơ mất an toàn, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ tổ chức kiểm định để quyết định tiếp tục sử dụng, sửa chữa hoặc phá dỡ theo quy định.
Điều 97, mục 1, Chương VII, Dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi mới nhất quy định về thời hạn sở hữu nhà chung cư như sau:
1. Thời hạn sử dụng nhà chung cư được xác định theo hồ sơ thiết kế và thời gian sử dụng thực tế nhà chung cư căn cứ kết luận kiểm định theo quy định của pháp luật xây dựng. Thời hạn sử dụng nhà chung cư theo hồ sơ thiết kế phải được ghi rõ trong văn bản thẩm định của cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về xây dựng.
2. Thời hạn sử dụng nhà chung cư được tính từ khi nghiệm thu nhà chung cư đưa vào sử dụng theo quy định của pháp luật về xây dựng.
3. Khi nhà chung cư hết thời hạn sử dụng theo hồ sơ thiết kế quy định tại khoản 1 Điều này hoặc chưa hết thời hạn sử dụng theo hồ sơ thiết kế nhưng bị hư hỏng, có nguy cơ sập đổ, không bảo đảm an toàn cho chủ sở hữu, người sử dụng nhà chung cư thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải chỉ đạo thực hiện việc kiểm định, đánh giá chất lượng công trình nhà chung cư theo quy định của pháp luật xây dựng.
4. Việc công bố nhà chung cư hết thời hạn sử dụng được thực hiện theo quy định của Luật này và pháp luật về xây dựng.
5. Chính phủ quy định chi tiết trách nhiệm thực hiện kiểm định, đánh giá chất lượng nhà chung cư.