Sông Sài Gòn trong dòng chảy của siêu đô thị

Lịch sử hơn 300 năm hình thành và phát triển của Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh gắn với sông nước. Từ những bến cảng, bến thuyền xưa đến những không gian đô thị hiện đại hai bên bờ, sông Sài Gòn góp phần định hình diện mạo thành phố.

Sông Sài Gòn đoạn đi qua khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: THẾ ANH)
Sông Sài Gòn đoạn đi qua khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: THẾ ANH)

Theo quy hoạch chung của Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2040, tầm nhìn 2060, sông Sài Gòn sẽ được đặt ở vị trí trung tâm của sự phát triển. Thành phố đứng trước cơ hội thiết lập toàn diện không gian ven sông, đưa dòng sông trở thành trục cảnh quan phát triển bao trùm trên nhiều lĩnh vực của một siêu đô thị.

Đô thị gắn với sông nước

Theo dòng lịch sử, Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh luôn là một đô thị gắn chặt với sông nước. Tiến sĩ khoa học, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho biết, từ xa xưa, nơi đây đã là một đô thị sông nước. Sông Sài Gòn từng là con đường đưa hàng hóa, con người đến với đô thị; là nơi hình thành các bến cảng, khu dân cư; đồng thời lưu giữ những dấu ấn quan trọng trong sự hình thành và phát triển thành phố. Tuy nhiên, quá trình phát triển ven sông còn thiếu quy hoạch tổng thể khiến nhiều khu đoạn rơi vào tình trạng “chiếm sông làm của riêng”, thiếu tuyến giao thông công cộng ven sông.

Theo Sở Xây dựng, định hướng điều chỉnh quy hoạch chung hiện nay đặt trọng tâm vào việc thiết lập hành lang ven sông, nhất là ở khu vực trung tâm từ Bến Nghé, Thạnh Mỹ Tây đến An Khánh, Thảo Điền. Các khu vực này sẽ hình thành chuỗi công trình công cộng gồm công viên, quảng trường, lối đi bộ và các điểm sinh hoạt cộng đồng, qua đó mở rộng tầm nhìn ra mặt nước, tăng cây xanh và tạo sự kết nối giữa thiên nhiên với đô thị.

Những năm qua, bến Bạch Đằng trở thành điểm đến với không gian đi bộ, bến tàu cao tốc, buýt sông và các hoạt động dịch vụ, du lịch. Đối diện là Công viên bờ sông Thủ Thiêm rộng hàng chục héc-ta, từ một vùng đất thấp ven sông trở thành không gian mở phục vụ các hoạt động văn hóa, thể thao và cộng đồng. Cùng với đó, Landmark 81, Vinhomes Central Park, khu Ba Son và Khu đô thị mới Thủ Thiêm tạo nên đường chân trời mới với điểm nhấn đến từ sông Sài Gòn. Những công trình này cho thấy sông Sài Gòn đang dần trở thành vị trí trung tâm trong cấu trúc cảnh quan đô thị. Tuy nhiên, để sông Sài Gòn thật sự trở thành trung tâm trong bức tranh phát triển đô thị, nhiều yêu cầu mới khắt khe được đặt ra.

Quy hoạch phát triển theo tư duy đô thị sông nước

Theo các chuyên gia, một trong những vấn đề cốt lõi của quy hoạch sông Sài Gòn là phải chuyển từ tư duy khai thác từng khu đất sang quản lý và phát triển tổng thể toàn tuyến. Ông Sơn cho rằng: Thành phố không nên hình thành “bức tường cao ốc” sát sông. Kiến trúc cần có xu hướng thấp dần về phía mặt nước để bảo đảm không gian ven sông cho cộng đồng.

Cùng với đó, giao thông thủy phải được tổ chức lại theo hướng trật tự và hiệu quả hơn. Từ góc nhìn đó, ông đề xuất xem sông Sài Gòn là trục cảnh quan xương sống của toàn đô thị, đồng thời là điểm nhấn xanh cho thành phố. Không gian ven sông có thể được hình dung như “phòng khách” của đô thị, nơi người dân gặp gỡ, giao lưu, và tham gia các hoạt động văn hóa, cộng đồng.

1-song-sai-gon-2108.jpg
Sông Sài Gòn đoạn đi qua khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: THẾ ANH)

Ở góc nhìn về phát triển không gian xanh, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, với hành lang rộng từ 100-200m tính từ mép bờ cao, dọc khoảng 80km sông Sài Gòn, nếu lập quy hoạch hai bên bờ có thể tạo ra quỹ đất từ 3.100-5.000ha, trong đó diện tích mặt sông khoảng 2.000ha. Nếu khoảng 60% quỹ đất được dành cho công viên, cây xanh, thành phố có thể bổ sung từ 1.800-3.000ha đất cho mục tiêu này.

Phần diện tích còn lại có thể dành cho giao thông và các dịch vụ, không gian công cộng phục vụ nhu cầu người dân thành phố. Tương tự, đề án phát triển kè sông và kinh tế dịch vụ ven sông giai đoạn 2020-2045 cũng được kỳ vọng tạo nền tảng phát triển cho sông Sài Gòn khi thành phố đặt ra lộ trình cụ thể. Trong đó, giai đoạn đầu, đề án tập trung cải tạo, chỉnh trang hành lang sông, xây dựng quy chế quản lý và triển khai những dự án hạ tầng xanh kết hợp du lịch, dịch vụ. Giai đoạn tiếp theo từ năm 2025-2045 tiếp tục đầu tư hạ tầng xanh, tích hợp du lịch, kinh tế dịch vụ giải trí và hoàn thiện hệ thống pháp lý, thường xuyên rà soát, cập nhật quy hoạch phù hợp tốc độ phát triển của thành phố.

Những kết quả thực hiện bước đầu của đề án này đang rất tích cực khi hàng loạt dự án đang góp phần hình thành diện mạo mới cho hành lang sông Sài Gòn. Công viên Ba Son giai đoạn 2 được định hướng bổ sung không gian xanh, quảng trường và bến thuyền. Đáng chú ý, dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng-Khánh Hội và cây xanh công cộng Bến Bạch Đằng vừa được khởi công, hướng tới cấu trúc lại không gian ven sông gắn với di sản lịch sử. Theo kiến trúc sư Võ Kim Cương, việc mở rộng không gian văn hóa Hồ Chí Minh quanh Bến Nhà Rồng có ý nghĩa cả về lịch sử lẫn văn hóa.

Trong điều kiện thiếu công viên, mảng xanh và thường xuyên chịu áp lực giao thông, dành đất cho không gian công cộng là lựa chọn hướng tới lợi ích lâu dài. Trong dài hạn, nhiều chuyên gia cho rằng, phải nhìn sông Sài Gòn vượt ra ngoài địa giới hành chính, trong đó, quy hoạch ven sông cần kết hợp hài hòa giữa kinh tế, giao thông, văn hóa và bảo tồn di sản; đồng thời kết nối hạ tầng với các địa phương trong khu vực Bình Dương (cũ) và thành phố Đồng Nai để hình thành hành lang phát triển liên vùng.

Ở tầm nhìn quy hoạch vùng gắn với sông nước, theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu, Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, quy hoạch thành phố mở rộng theo mô hình vùng đô thị sông nước không chỉ là một dự án trước mắt, mà là một hành trình dài đòi hỏi sự đầu tư lớn, tầm nhìn chiến lược và sự đồng lòng của cả chính quyền và cộng đồng. Đây là chìa khóa để Thành phố Hồ Chí Minh trở thành một trong những đô thị đáng sống và phát triển bền vững trong khu vực.

Hiện nay, biến đổi khí hậu là lý do quan trọng để thành phố chú trọng tư duy đô thị sông nước. Bởi đây vốn là vùng hạ lưu thấp, chịu tác động mạnh mẽ triều cường nên việc phục hồi cấu trúc sông nước không chỉ là yêu cầu bảo tồn văn hóa mà còn là chiến lược sinh tồn của đô thị hạ lưu Nam Bộ. Xây dựng quy hoạch tổng thể Thành phố Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm phải dựa trên đặc trưng quan trọng này.

Thực tiễn cho thấy, việc quy hoạch gắn với sông nước không đơn thuần là chỉnh trang cảnh quan mà là xác lập mối quan hệ giữa con người với không gian tự nhiên và lịch sử của thành phố. Đó cũng là cách để thành phố biến một lợi thế tự nhiên thành nền tảng phát triển bền vững khi lấy sông làm trục cảnh quan, lấy không gian công cộng làm trung tâm, lấy lịch sử và văn hóa làm chiều sâu, đồng thời hài hòa với giao thông, kinh tế và sinh thái.

Có thể bạn quan tâm

Toàn cảnh dự án Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất. (Ảnh: NGHI NGUYỄN)

Đẩy nhanh tiến độ thi công dự án Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất

Để cho ra lò sản phẩm ray đường sắt cao tốc đầu tiên vào quý 1/2027, kịp thời phục vụ các dự án đường sắt trọng điểm của quốc gia, dự án Nhà máy sản xuất ray và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất đang được đẩy nhanh tiến độ thi công, tập trung hoàn thiện kết cấu nhà xưởng và lắp đặt thiết bị công nghệ. 

Mô hình trồng nho trong nhà màng của HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Hưng.(Ảnh: NGUYỄN DƯƠNG)

Xây dựng trung tâm dữ liệu vùng sản xuất nông nghiệp lớn

Một vùng sản xuất lớn không chỉ cần diện tích mà còn cần dữ liệu đủ tin cậy để quản trị từ giống, quy trình canh tác đến sản lượng, chất lượng và thị trường. Với vai trò tập hợp nông dân, tổ chức sản xuất và kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) đã và đang trở thành “trung tâm dữ liệu” của vùng sản xuất.

Thành phố Hồ Chí Minh với khát vọng siêu đô thị

Thành phố Hồ Chí Minh với khát vọng siêu đô thị

Nửa thế kỷ trước, Thành phố Hồ Chí Minh chủ yếu xây dựng, mở rộng cầu, đường theo sự gia tăng của dân số. Nửa thế kỷ sau, thành phố phải giải bài toán khó hơn nhiều: Làm thế nào để xây dựng một siêu đô thị có sức cạnh tranh toàn cầu, duy trì động lực tăng trưởng bền vững cho nhiều thế hệ tương lai?

Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh là điểm kết nối dòng vốn quốc tế, trong đó có các định chế tài chính của Anh. (Ảnh: Tùng Anh)

Việt Nam-Anh hợp tác phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh

Hợp tác tài chính đang trở thành một nội dung trọng tâm trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Vương quốc Anh. Việc đẩy mạnh kết nối này được kỳ vọng tạo thêm động lực xây dựng thành công Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh, qua đó thu hút hiệu quả các dòng vốn ngoại.

Nước rút, những ruộng hoa màu của nông dân Tây Tựu (Hà Nội) gần như không thể cứu vãn, chỉ có thể nhổ bỏ chờ cải tạo đất sản xuất vụ hoa màu mới.

Sau ngập, người trồng hoa Tây Tựu lo vụ Tết

Sau nhiều ngày ngập úng, nước trên những cánh đồng hoa Tây Tựu (Hà Nội) đang rút dần. Nhiều diện tích hoa, rau màu bị hư hại, có nơi mất trắng. Trong khi chính quyền địa phương duy trì lực lượng ứng phó, tiêu thoát nước, người dân đã bắt tay dọn ruộng, cải tạo đất, chuẩn bị xuống giống trở lại với hy vọng kịp vụ hoa Tết.

Đại diện Pharmacity cắt băng khai trương Câu lạc bộ Bệnh mạn sống khỏe tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 20/09. Ảnh: Pharmacity

Pharmacity tiên phong ra mắt Câu lạc bộ Bệnh mạn sống khỏe, tăng quyền lợi, thêm giải pháp chăm sóc người bệnh

Câu lạc bộ Bệnh mạn sống khỏe được Pharmacity xây dựng thành trung tâm thông tin và hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, cung cấp kiến thức y khoa chính thống, tư vấn từ dược sĩ cùng các sản phẩm, dịch vụ và ứng dụng công nghệ, giúp người bệnh chủ động, thuận tiện hơn trong quá trình chăm sóc sức khỏe lâu dài.

Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu sản phẩm phương tiện bay không người lái. (Ảnh: CTV)

Sản xuất thông minh, xu hướng tất yếu

Mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất tạo điều kiện để Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức lại không gian công nghiệp, đổi mới phương thức sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong đó, sản xuất thông minh là hướng đi tất yếu để nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả tăng trưởng.

(Ảnh minh họa: TTXVN)

Chứng khoán ngày 21/9: Khối ngoại đảo chiều bán ròng, VN-Index mất mốc 1.800 điểm

Phiên giao dịch ngày 21/9, áp lực bán gia tăng tại nhóm vốn hóa lớn khiến thị trường chứng khoán Việt Nam chìm trong sắc đỏ. Nhóm cổ phiếu bất động sản là tâm điểm điều chỉnh khi các mã VHM, VIC và VRE giảm mạnh, kéo chỉ số VN-Index lao dốc. Chốt phiên, VN-Index giảm 15,99 điểm (-0,88%), xuống mức 1.799,67 điểm.

Nghi thức đánh cồng đánh dấu mốc quan trọng để Việt Nam chính thức tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu – FTSE Russell Global Equity Index Series. (Ảnh: PV)

Dấu mốc lịch sử của thị trường chứng khoán Việt Nam và “tấm thẻ thông hành" đón dòng vốn tỷ USD

Từ ngày 21/9, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức nằm trong nhóm “thị trường mới nổi thứ cấp” - cột mốc quan trọng sau gần ba thập kỷ phát triển. Điều này tiếp tục khẳng định vị thế của một thị trường năng động bậc nhất ASEAN, sẵn sàng mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả dẫn vốn cho nền kinh tế trong tương lai.

Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam. (Ảnh: Thanh Phương)

Gắn ưu đãi thuế với năng lực tham gia chuỗi cung ứng

Dịch chuyển chuỗi cung ứng đang mở thêm cơ hội đón dòng vốn, đơn hàng và công đoạn sản xuất vào Việt Nam. Tuy nhiên, để doanh nghiệp trong nước tiến sâu hơn thay vì chủ yếu gia công, lắp ráp, chính sách thuế cần hướng vào R&D, đổi mới công nghệ, phát triển nhân lực và những kết quả đầu ra có thể đo lường.

Sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trong bản đồ sản xuất và thương mại quốc tế. (Ảnh: KIM DUNG)

Doanh nghiệp Việt trước cơ hội bứt phá từ dịch chuyển chuỗi cung ứng

Sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội để Việt Nam nâng cao vị thế trong bản đồ sản xuất và thương mại quốc tế. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi doanh nghiệp Việt đủ năng lực tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, thay vì chỉ đảm nhận những công đoạn có giá trị gia tăng thấp.

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng ngày 21/9: Ít biến động phiên đầu tuần, chuyên gia dự báo lạc quan

Giá vàng thế giới hôm nay (21/9) ít biến động, giao dịch ở mức 4.375 USD/ounce. Các chuyên gia bày tỏ lạc quan khi việc FED tăng lãi suất không thể kìm hãm vàng tăng giá cuối tuần trước. Trong nước, giá vàng miếng và vàng nhẫn SJC không đổi, bán ra lần lượt ở mức 147,6 triệu đồng/lượng và 147,1 triệu đồng/lượng.

Bốc dỡ hàng hóa tại cảng của Khu công nghiệp Sông Hậu, thành phố Cần Thơ. (Ảnh: THANH TÂM)

Cần Thơ: Gỡ điểm nghẽn, tạo đà tăng trưởng bền vững

Mặc dù rất quyết tâm và nỗ lực nhưng tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của thành phố Cần Thơ vẫn đạt thấp so với kế hoạch. Nguyên nhân chính là những điểm nghẽn cố hữu kéo dài nhiều năm, cần sớm được khơi thông để tạo đà tăng trưởng bền vững thời gian tới.

Nước sông Bùi dâng cao ngày 17/9, sau những ngày mưa lớn, xã Quảng Bị (Hà Nội) hàng trăm hộ dân phải sơ tán tới nơi an toàn.

Tháo gỡ điểm nghẽn thoát nước, mở hướng phát triển phía tây và phía nam Hà Nội

Trong tiến trình phát triển và hoàn thiện hạ tầng đô thị Thủ đô, tiêu thoát nước, chống ngập úng luôn là bài toán cấp thiết, đòi hỏi tầm nhìn tổng thể và tổ chức thực hiện đồng bộ. Tại khu vực ngoại thành Hà Nội và vùng hạ lưu, áp lực tiêu thoát nước vẫn rất lớn mỗi khi xuất hiện mưa lũ trên diện rộng.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Giá vàng tăng 1,6 triệu đồng/lượng, chuyên gia dự báo tuần tới tiếp tục tăng

Giá vàng thế giới tuần này phục hồi sau 3 tuần giảm liên tiếp, đóng cửa ở mức 4.377 USD/ounce khi việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất đã được phản ánh vào giá, áp lực giá dầu và lợi suất trái phiếu giảm bớt. Trong nước, giá vàng miếng SJC tăng 1,6 triệu đồng, bán ra ở mức 147,6 triệu đồng/lượng.