Bí quyết làm bài môn Ngữ văn đạt điểm cao trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025

Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông (THPT) năm 2025 là năm đầu tiên triển khai theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Một trong những điểm mới đáng chú ý ở môn Ngữ văn là đề thi có thể sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, như các đoạn văn thơ hoặc tình huống mang tính thời sự, đời sống xã hội.

Thí sinh phấn khởi sau khi hoàn thành môn thi tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2014. (Ảnh: THÚY QUỲNH)
Thí sinh phấn khởi sau khi hoàn thành môn thi tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2014. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Trước thay đổi này, giáo viên dạy môn Ngữ văn đã chủ động điều chỉnh phương pháp ôn tập để học sinh thích nghi tốt hơn với cấu trúc đề thi mới và nêu ra một số bí quyết giúp học sinh làm bài đạt điểm cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.

Chủ động làm quen với ngữ liệu ngoài sách giáo khoa

Khác với những năm trước, đề thi Ngữ văn năm nay được thiết kế mở hơn, với ngữ liệu có thể không nằm trong sách giáo khoa. Tuy nhiên, theo cô giáo Hoàng Thị Hồng Minh, giáo viên môn Ngữ văn Trường THPT Thuận Thành 1, Bắc Ninh, chia sẻ: Điều này không còn quá mới mẻ với học sinh. Từ lớp 10, các em đã được tiếp cận với dạng đề có ngữ liệu ngoài sách giáo khoa thông qua các bài kiểm tra định kỳ và kỳ thi khảo sát. Nhờ đó, học sinh bước vào giai đoạn ôn thi lớp 12 với tâm thế vững vàng, không còn bỡ ngỡ khi gặp văn bản mới trong đề thi.

Dù vậy, để đạt kết quả cao, việc ôn tập không chỉ dừng ở làm quen với văn bản, mà cần đi sâu vào rèn luyện kỹ năng làm bài. Giáo viên chủ yếu tập trung hướng dẫn học sinh cách trả lời từng dạng câu hỏi trong cấu trúc đề thi, đặc biệt là tăng cường luyện viết và chấm chữa bài cụ thể để giúp các em nâng cao kỹ năng diễn đạt và lập luận.

Ngoài ra, giáo viên thường xuyên cho học sinh luyện đề với những tác phẩm văn học nằm ngoài sách giáo khoa, giúp học sinh tiếp cận thêm nhiều ngữ liệu mới, đồng thời nắm vững đặc trưng thể loại để xử lý hiệu quả các yêu cầu trong đề.

Trong bối cảnh đề thi có thể sử dụng ngữ liệu mới, học sinh cần được rèn luyện một loạt kỹ năng như: đọc và phân tích đề, trả lời câu hỏi Đọc hiểu, viết bài đúng kiểu bài, phân tích và tổng hợp vấn đề. Đặc biệt, kỹ năng liên hệ, kết nối nội dung văn học với đời sống và trải nghiệm cá nhân sẽ giúp bài viết trở nên sâu sắc và có chiều sâu hơn.

Cũng theo cô giáo Hoàng Thị Hồng Minh, để làm tốt bài thi Ngữ văn, học sinh cần lưu ý một số điểm quan trọng: Trước hết là đọc kỹ đề bài, xác định đúng yêu cầu và phạm vi kiến thức cần triển khai. Ở phần đọc hiểu, cần trả lời ngắn gọn, rõ ràng và đúng trọng tâm. Với phần Viết, học sinh phải bảo đảm đúng dung lượng bài viết theo yêu cầu (đoạn văn khoảng 200 chữ, bài văn khoảng 600 chữ), đồng thời lập dàn ý rõ ràng trước khi viết để bảo đảm bố cục mạch lạc.

Khi viết đoạn hoặc bài nghị luận xã hội, cần kết hợp chặt chẽ giữa lý lẽ và dẫn chứng, khuyến khích thể hiện quan điểm cá nhân một cách thuyết phục. Đối với bài nghị luận văn học, học sinh cần làm nổi bật đặc trưng thể loại và biết vận dụng kiến thức lý luận văn học một cách hợp lý. Trình bày bài viết rõ ràng, sạch đẹp, tránh mắc lỗi chính tả và lỗi diễn đạt cũng là yếu tố quan trọng.

Việc học Ngữ văn không chỉ để thi mà còn là cơ hội để học sinh rèn tư duy, nâng cao khả năng diễn đạt và cảm nhận cuộc sống. Khi được ôn luyện bài bản, học đúng cách và có định hướng rõ ràng, các em hoàn toàn có thể tự tin bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT với kết quả xứng đáng.

Thay đổi phương pháp ôn tập để thích ứng đề thi

Trong khi đó, cô giáo Nguyễn Nguyệt Nga, giáo viên môn Ngữ văn, Trường THPT Việt Đức (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội), cho biết: Với việc đề thi Ngữ văn năm nay có thể sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, phương pháp ôn tập sẽ cần có điều chỉnh đáng kể so với năm trước. Nếu như trước đây, học sinh chủ yếu học và ôn các văn bản quen thuộc trong sách giáo khoa, tập trung ghi nhớ nội dung, thì nay, việc đưa vào văn bản ngoài sách yêu cầu các em phải biết vận dụng linh hoạt kiến thức và kỹ năng đã học.

Trước thay đổi này, học sinh cần nắm chắc kiến thức về thể loại và kiểu văn bản thay vì học thuộc từng văn bản cụ thể. Đồng thời, cần tăng cường luyện tập kỹ năng đọc hiểu và viết với các văn bản ngoài sách giáo khoa, đặc biệt là những văn bản tương đương về thể loại, nội dung với các tác phẩm đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 11 và 12. Quá trình luyện tập cũng cần chú trọng đến việc nhận diện và phân tích các yếu tố thể loại, nội dung và nghệ thuật của văn bản ngoài sách giáo khoa, kỹ năng then chốt giúp học sinh chủ động trước các dạng đề mới.

So với những năm trước, kỳ thi năm nay đòi hỏi học sinh có sự thích nghi rõ rệt với cách ra đề mới. Trước đây, học sinh chủ yếu ôn tập các văn bản đã học trong sách giáo khoa, làm quen với đề bài quen thuộc. Còn hiện tại, khi đề thi sử dụng văn bản ngoài sách giáo khoa, học sinh phải vận dụng tổng hợp kiến thức và kỹ năng đã được trang bị.

Điều này đồng nghĩa, học sinh cần nắm vững kiến thức về thể loại và kiểu văn bản, thay vì học thuộc nội dung từng văn bản cụ thể. Bên cạnh đó, cần tăng cường luyện tập đọc hiểu và viết với các văn bản ngoài sách giáo khoa, đặc biệt là văn bản tương đương với các tác phẩm đã học ở lớp 11 và 12.

Chia sẻ thêm về cách làm bài hiệu quả, cô giáo Nguyệt Nga nhấn mạnh: Học sinh cần ôn tập theo đúng định hướng và phương pháp phù hợp theo yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Với phần đọc hiểu, các em nên rèn kỹ năng đọc kỹ văn bản, xác định rõ yêu cầu của từng câu hỏi theo các mức độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng và trả lời theo đúng mức độ đó. Thí dụ, ở câu hỏi ở mức độ nhận biết, học sinh chỉ cần trả lời ngắn gọn, đúng thông tin, không cần phân tích, giải thích.

Ở phần viết, học sinh cần chú ý bảo đảm đúng hình thức đoạn văn hoặc bài văn, chú ý dung lượng phù hợp với yêu cầu của đề: khoảng 200 chữ cho đoạn văn và 600 chữ cho bài văn.

Trong bối cảnh đề thi môn Ngữ văn có ngữ liệu mới, học sinh cần phát triển một loạt kỹ năng quan trọng, bắt đầu từ kỹ năng đọc hiểu. Cô Nguyệt Nga cho rằng học sinh nên thực hành làm nhiều bài tập đọc hiểu với các ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, những ngữ liệu này theo yêu cầu thể loại, kiểu văn bản của chương trình, tương đương các văn bản trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 11, 12.

Một phần quan trọng khác là kỹ năng viết đoạn nghị luận văn học, học sinh cần rèn luyện từ cách viết câu mở đoạn, thân đoạn đến kết đoạn sao cho rõ ý, đúng yêu cầu và mạch lạc. Song song với đó, cần luyện tập kỹ năng viết bài nghị luận xã hội, đặc biệt là các bước như phân tích đề, tìm ý, lập dàn ý, viết mở bài, thân bài và kết bài. Khi thành thạo các kỹ năng thành phần này, học sinh sẽ viết bài mạch lạc, có chiều sâu và thể hiện được chính kiến cá nhân, một yêu cầu quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Có thể bạn quan tâm

Kiến nghị thu hồi gần 3,9 tỷ đồng tại Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang và một số đơn vị trực thuộc

Ngày 3/7, Thanh tra tỉnh An Giang cho biết đơn vị đã công bố Kết luận thanh tra số 13/KL-TTT về việc thực hiện pháp luật phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công tại Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh An Giang, cùng một số đơn vị trực thuộc.

(Ảnh minh họa: Đại học kinh tế quốc dân)

Điểm sàn và quy đổi tương đương điểm trúng tuyển của Đại học Kinh tế quốc dân

Ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào (điểm sàn) của Đại học Kinh tế quốc dân áp dụng đối với phương thức xét tuyển dựa vào điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 và phương thức xét tuyển kết hợp giữa điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông với chứng chỉ tiếng Anh quốc tế là 22 điểm (thang điểm 30). 

(Ảnh: Trường đại học Khoa học Tự nhiên)

Điểm sàn Trường đại học Khoa học Tự nhiên từ 19 đến 25 điểm

Ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào (điểm sàn) xét tuyển theo kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông và các phương thức xét tuyển khác được quy đổi tương đương sang thang điểm 30 vào các ngành đào tạo đại học chính quy năm 2026 của Trường đại học Khoa học Tự nhiên ở mức 19 đến 25 điểm, tùy ngành và chương trình đào tạo. 

Trường trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang

Tuyên Quang có 5 môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông điểm trung bình ở nhóm dẫn đầu cả nước

Kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố cho thấy ở nhiều môn, điểm trung bình của các thí sinh Tuyên Quang thuộc nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước: Tiếng Anh, Hóa học, Lịch sử, Vật lý và Địa lý; trong đó, môn Tiếng Anh và Hóa học đều đứng thứ 2 toàn quốc.

(Ảnh: Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội)

Điểm sàn Trường đại học Công nghệ là 22 và 24 điểm

Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội đưa ra ngưỡng bảo đảm chất lượng (điểm sàn) năm 2026 là 24 điểm đối với các ngành thuộc nhóm ngành Máy tính và Công nghệ thông tin, ngành Kỹ thuật điện tử-viễn thông, ngành Khoa học dữ liệu; và 22 điểm cho các ngành còn lại.

Nghiên cứu khoa học tại phòng thí nghiệm Trường Cơ khí, Đại học Bách khoa Hà Nội. (Ảnh minh họa)

Lần đầu có quy định về sử dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, nghiên cứu khoa học

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành thông tư mới, thiết lập một khung pháp lý thống nhất về ứng dụng công nghệ trong toàn bộ hoạt động của cơ sở giáo dục; lần đầu tiên đưa ra quy định về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trong đào tạo, kiểm tra đánh giá, nghiên cứu khoa học, quản trị và cung cấp dịch vụ.

Cô trò Trường mầm non Quài Nưa (xã Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên). (Ảnh minh họa: THU TRANG)

Cơ cấu lại mạng lưới trường lớp và thí điểm mô hình trường học quy mô lớn

Cơ cấu lại mạng lưới trường lớp và thí điểm mô hình trường học quy mô lớn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra trong hướng dẫn các địa phương khi sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục công lập nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong không gian phát triển của đơn vị hành chính mới. 

Đại học Huế trao quyết định bổ nhiệm lãnh đạo các trường đại học thành viên và đơn vị trực thuộc nhiệm kỳ mới.

Đại học Huế kiện toàn đội ngũ lãnh đạo các trường đại học thành viên và đơn vị trực thuộc

Việc kiện toàn đồng bộ đội ngũ lãnh đạo các trường đại học thành viên và đơn vị trực thuộc không chỉ hoàn thiện bộ máy quản trị theo quy định, mà còn tạo nền tảng để Đại học Huế nâng cao chất lượng đào tạo, thúc đẩy tự chủ, đổi mới sáng tạo và hiện thực hóa mục tiêu trở thành Đại học Quốc gia.

Học sinh tại Trường phổ thông dân tộc bán trú (Ảnh minh họa: TRUNG HIẾU)

Đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới trường học phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa có văn bản gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc đẩy mạnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên công lập phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp, thực hiện chủ trương chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”.

Thí sinh tại điểm thi Trường trung học phổ thông Kim Động, tỉnh Hưng Yên trong Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Thêm căn cứ để thí sinh đăng ký nguyện vọng

Sáng 1/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi và phổ điểm Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026 cùng báo cáo thống kê, phân tích phổ điểm các môn thi. Đây là nguồn thông tin hữu ích giúp các thí sinh tham khảo và cân nhắc khi quyết định đăng ký nguyện vọng xét tuyển vào đại học, cao đẳng.

(Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Thí sinh bắt đầu thực hiện đăng ký nguyện vọng xét tuyển vào đại học năm 2026

Từ hôm nay 2/7 đến ngày 14/7, thí sinh bắt đầu thực hiện đăng ký nguyện vọng xét tuyển vào các trường đại học, cao đẳng năm 2026 trên Cổng thông tin tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Trong khoảng thời gian quy định nói trên, thí sinh được phép điều chỉnh các nguyện vọng đăng ký.