Theo nhận định của các cơ quan chuyên môn, tình hình thiên tai trên địa bàn tỉnh Bến Tre những tháng cuối năm 2023 và đầu năm 2024 diễn biến phức tạp, khó lường, nhất là xâm nhập mặn. Vì thế ngành chức năng tỉnh chủ động ứng phó nhằm không để thiệt hại lớn cho ngành nông nghiệp như hai đợt hạn mặn mùa khô năm 2015-2016 lên tới 1.800 tỷ đồng và hơn 1.660 tỷ đồng mùa khô năm 2019-2020.
"Đồng Khởi" trữ nước ngọt
Ngay trong mùa mưa, nông dân Phạm Văn Nhựt, ngụ xã Phong Nẫm, huyện Giồng Trôm đã trữ 8 lu chứa nước mưa bằng xi-măng (1 m3/lu). Gia đình ông còn mua thêm 2 túi bằng ni-lông để chứa 14 m3 nước ngọt chuẩn bị ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn. Ông Nhựt cho biết, nhà nuôi 16 con bò cho nên đã trữ nước ngọt ngay trong mùa mưa.
Ngoài ra, các mương vườn cũng được nạo vét, chuẩn bị sẵn sàng khi xuất hiện mặn ngoài sông là đắp các miệng cống để trữ nước ngọt. "Vừa thu hoạch lúa hè thu tôi đã nhanh chóng làm đất, xuống giống vụ thu đông sớm để xem tình hình xâm nhập mặn như thế nào mới quyết định có xuống giống vụ đông xuân hay không nhằm tránh thiệt hại do hạn mặn gây ra như những năm trước", nông dân này chia sẻ.
Còn ông Nguyễn Văn Liệt, ngụ xã Tân Thiềng, vùng trọng điểm sản xuất cây giống, hoa kiểng huyện Chợ Lách cho biết, người dân cũng chủ động trữ nước phục vụ sản xuất. Khoảng 10 năm trở lại đây nước mặn đã xâm nhập tới các nhánh sông, vào mương vườn gây thiệt hại lớn cho người dân vì hoa kiểng, cây giống rất nhạy cảm với nước mặn. Mấy năm nay, cứ đến cuối mùa mưa là nhà nào cũng lo trữ nước trong bồn chứa, ao, mương vườn… để phục vụ sản xuất và sinh hoạt.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre Nguyễn Minh Cảnh cho biết, từ năm 2016, Bến Tre đã phát động phong trào "Đồng khởi" trữ nước mưa, nước ngọt nhằm vận động mỗi hộ gia đình, tổ chức, doanh nghiệp chủ động trữ nước ngọt để phục vụ sinh hoạt, sản xuất trong mùa hạn, mặn. Hiện tại, toàn tỉnh đã có gần 99% hộ dân có đủ điều kiện, dụng cụ trữ nước mưa, nước ngọt bằng nhiều hình thức, phương tiện như: Hồ, lu, túi chứa nước, trải bạt trữ nước trong ao mương, đắp đập cục bộ…
Chính quyền địa phương thực hiện việc đắp đập tạm ngăn mặn, đào ao trữ nước phân tán theo quy mô hộ, nhóm hộ gia đình, bảo đảm chủ động cung cấp đủ nhu cầu nước tối thiểu cho sinh hoạt, chăn nuôi, cây trồng lâu năm khi xảy ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn. Đồng thời, rà soát diện tích vườn cây ăn trái, cây giống, hoa kiểng có nguy cơ ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn, chi tiết đến từng loại cây trồng và từng vùng trồng để xây dựng giải pháp ứng phó phù hợp.
Tập trung các giải pháp ứng phó
Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, xâm nhập mặn mùa khô năm 2023-2024 có khả năng xuất hiện sớm, sâu và kéo dài trên địa bàn tỉnh Bến Tre ở mức tương đương và cao hơn mùa khô năm 2015-2016. Nguyên nhân do tác động của công trình cống, đập giữ nước tại thượng nguồn xâm nhập mặn khả năng sẽ xâm nhập sớm vào các sông trên địa bàn tỉnh từ nửa cuối tháng 11/2023.
Hiện tại, hệ thống thủy lợi được đưa vào sử dụng trong thời gian gần đây giúp tỉnh Bến Tre chủ động trong việc ngăn mặn, trữ ngọt. Trong đó, dự án Hệ thống thủy lợi Bắc Bến Tre giai đoạn 1 đã đưa vào sử dụng giúp cơ bản kiểm soát được nguồn nước từ sông Tiền và sông Hàm Luông vào sông Ba Lai.
Công trình cống đập Ba Lai kết hợp với các công trình cống thuộc dự án Hệ thống thủy lợi Bắc Bến Tre giai đoạn 1 sau khi đưa vào sử dụng đã phát huy hiệu quả tốt, giúp giữ ngọt trên sông Ba Lai phục vụ sản xuất và các nhà máy nước sạch nông thôn trong khu vực các huyện Giồng Trôm, Ba Tri, Bình Đại.
Ngoài ra, dự án Hệ thống thủy lợi Nam Bến Tre đã đưa vào sử dụng các công trình cống ngăn mặn giúp kiểm soát được nguồn nước từ sông Hàm Luông cho khu vực từ Thạnh Phú đến Vàm Cái Quao và phía sông Cổ Chiên kiểm soát được nguồn nước từ Thạnh Phú đến Vàm Thơm...
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đoàn Văn Đảnh cho biết, ngành nông nghiệp đã phối hợp với các địa phương chủ động theo dõi tình hình xâm nhập mặn, kịp thời triển khai các giải pháp công trình ngăn mặn tạm thời.
Trong đó, thực hiện các biện pháp nhằm bảo đảm thông tin, liên lạc thông suốt, đáp ứng kịp thời việc truyền tải các thông tin, diễn biến, tình hình thiên tai cũng như công tác chỉ đạo, điều hành đến các ngành, địa phương khi có tình huống xảy ra.
Đồng thời, tiếp tục đầu tư, xây dựng các công trình phòng chống thiên tai, thủy lợi, đê điều, cấp nước nhằm bảo đảm nguồn nước ngọt cho sản xuất nông nghiệp và dân sinh trong mùa khô hằng năm cũng như các dự án có lồng ghép mục tiêu phòng chống thiên tai trên địa bàn tỉnh.
