Bất an với tình trạng sạt lở ven sông ở Cà Mau

Sạt lở đất ven sông giờ trở thành vấn đề cấp thiết đối với cư dân vùng sông nước Cà Mau. Các giải pháp căn cơ, dài hơi đã được địa phương tính đến nhưng việc thực hiện không hề đơn giản…
Một vụ sạt lở tại khu vực chợ thị trấn Năm Căn, huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau.
Một vụ sạt lở tại khu vực chợ thị trấn Năm Căn, huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau.

Tuyến sông Kinh 17 (ấp Kinh 17, xã Tam Giang, huyện Năm Căn, tỉnh Cà Mau) tiếp nhận dòng nước đục ngầu từ sông Tam Giang nối liền ra biển Đông. Chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều nên mực nước chênh lệch khá lớn giữa nước ròng và nước lớn, kéo theo dòng chảy cuồn cuộn. Đây được xác định là “thủ phạm” vừa nhấn chìm hai nhà dân trong khu vực chợ nhà lồng xã Tam Giang.

Bà Lâm Hằng Nghi, hộ dân trong vùng sạt lở chợ nhà lồng xã Tam Giang, bàng hoàng kể lại: “Khoảng 1 giờ sáng ngày 10/5 vừa qua, đang ngủ ngon thì tôi nghe mặt đất chuyển động. Linh tính có chuyện chẳng lành, tôi hô to rồi cùng người thân thoát ra khỏi nhà. Chừng hơn 5 phút sau, hai căn nhà của hàng xóm đã sụp hoàn toàn xuống sông”.

Vụ sạt lở diễn ra rất nhanh cũng khiến cho hai căn nhà khác bị ảnh hưởng một phần kết cấu, trong đó nhà bà Nghi với 50% diện tích (21m2) sàn nhà bị sụp hoàn toàn xuống sông.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tam Giang Nguyễn Hồng Mơ cho biết, ngay trong đêm, xã cắt cử lực lượng xuống hỗ trợ bà con. Qua kiểm tra sơ bộ, phạm vi khu vực sạt lở dài hơn 20m, sâu hơn 3m nước. Trước đó, tại khu vực trên, xã đã cắm biển cảnh báo nguy hiểm nên phần lớn tiểu thương không dám ngủ lại qua đêm. Cho nên, bà con chỉ bị hư hỏng nhà cửa, ước tổng thiệt hại tài sản hơn 140 triệu đồng…

Năm Căn là vùng thường xuyên bị sạt lở ở Cà Mau, nhất là vào mùa mưa, bão. Khu vực sạt lở tập trung nhiều tại các xã: Tam Giang, Hàng Vịnh, Lâm Hải và thị trấn Năm Căn. Các điểm nóng sạt lở khác còn xuất hiện tại các huyện phía nam của Cà Mau, như: Đầm Dơi, Ngọc Hiển, Phú Tân.

Trước đó, vào 0 giờ ngày 9/5, một vụ sạt lở khác đã nhấn chìm khu trại sản xuất giống thuỷ sản của gia đình ông Vương Quốc Định ở ấp Hải An, xã Nguyễn Huân, huyện Đầm Dơi. Chưa đầy 5 tháng năm 2023, trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã xảy ra 11 vụ sạt lở khiến hơn 20 nhà dân bị hư hỏng.

Hơn 5 năm trở lại đây, mỗi năm Cà Mau xảy ra hơn 50 vụ sạt lở đất ven sông làm hư hại nhà dân và nhiều công trình hạ tầng do nhà nước đầu tư. Phần lớn các vị trí sạt lở nằm ngay khu vực họp chợ, đông dân cư hoặc ngã ba sông, thuận tiện việc kinh doanh, giao thương hàng hóa. Các khu vực này sông sâu, dòng nước chảy mạnh, người dân thường có xu hướng xây dựng nhà lấn nhiều ra mép sông, gây áp lực lên nền đất yếu vô tình “tiếp tay” cho tiến trình sạt lở diễn ra nhanh hơn. Dù vậy, giải bài toán sạt lở hiện nay không phải dễ bởi sinh kế của người dân gắn liền với nơi kinh doanh, buôn bán. Người dân thường chỉ chấp nhận dời đi nơi khác khi nào sạt lở đã làm mất hết nhà cửa của họ.

Hiện, toàn tỉnh Cà Mau có hơn 100 vị trí đã được ngành chức năng cắm biển cảnh báo sạt lở nguy hiểm. Sạt lở đất ven sông là một trong những vấn đề thường xuyên được tỉnh quan tâm tìm giải pháp ứng phó căn cơ, dài hơi. Hai phương án đã được Cà Mau tính đến và đang thực hiện đồng thời là “vừa cố thủ, vừa thoái lui”.

Theo đó, tại những nơi sạt lở nguy hiểm nhưng chưa có hạ tầng trọng yếu, dân cư thưa thớt, tỉnh chọn phương án “thoái lui” bằng cách vận động, di dời dân vào những nơi an toàn, bố trí cấp nền tái định cư. Còn những nơi đã đầu tư hạ tầng, điều kiện kinh tế-xã hội phát triển và đông dân cư, tỉnh áp dụng giải pháp “cố thủ” bằng cách triển khai công trình kè sông ứng phó sạt lở.

Tại khu chợ Kinh 17, nơi buôn bán sầm uất của xã Tam Giang gắn với nhiều công trình hạ tầng thiết yếu, công trình kè ven sông đang được triển khai giai đoạn đầu. Huyện Năm Căn cũng đang triển khai công trình kè bảo vệ khu vực chợ thị trấn Năm Căn nằm ven sông Bảy Háp.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau Tô Quốc Nam cho biết, cả việc di dời dân và cố thủ hiện đều gặp khó do cần có nguồn vốn lớn để xây dựng hạ tầng, cấp nền tái định cư…

Kinh phí xây dựng 1km kè sông gấp từ 8 đến 10 lần so với 1km kè biển, tương đương khoảng 200 tỷ đồng, vượt xa sức chịu đựng của ngân sách địa phương. Trong điều kiện hỗ trợ ứng phó sạt lở ven sông từ Trung ương cho Cà Mau còn hạn chế, tỉnh ưu tiên thực hiện các công trình cấp thiết tại những vị trí bức xúc nhất để bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân…

Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan cho rằng: “Bán đảo Cà Mau, theo các nhà khoa học, có hiện tượng “đói cát” nên bị sạt lở nhiều. Việc này cần có giải pháp mang tính dài hơi. Trong đó, quy hoạch hệ thống đê sông, đê biển để ứng phó sạt lở cần gắn liền với quy hoạch dân cư và không gian sống của người dân cho phù hợp. Không thể để nơi nền đất yếu nhưng người dân tiếp tục chất tải lên rồi vô tình “tiếp tay” cho sạt lở”.

Có thể bạn quan tâm

Chiến lược đột phá của ngành thủy sản Cần Thơ

Hiện nay, tình hình biến đổi khí hậu gây ra thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn và thiếu nước ngọt, khiến diện tích nuôi trồng thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng giảm. Thành phố Cần Thơ, vùng trọng điểm nuôi cá tra cũng đang phải đối mặt tình trạng xâm nhập mặn nghiêm trọng.

Người dân xã Vĩnh Thành chủ động trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Chủ động kịch bản ứng phó hạn mặn

Trước nguy cơ El Nino làm gia tăng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027, tỉnh Vĩnh Long yêu cầu ngành chức năng và các địa phương chủ động xây dựng kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, chuẩn bị nguồn nước cho sản xuất và dân sinh, không để bị động khi hạn mặn xuất hiện.

Tập trung phòng trừ sâu bệnh hại lúa

Thời gian gần đây, các loại sâu bệnh đã và đang gây hại trên diện tích lúa thu đông ở nhiều địa phương của tỉnh Đồng Tháp. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết mưa, nắng đan xen và sự chủ quan của một số hộ nông dân. Vì vậy, người dân cần chủ động thăm đồng thường xuyên, phòng ngừa sớm các loại sâu bệnh gây hại trên lúa.

Bảo vệ các loài chim hoang dã

Tại tỉnh Đồng Tháp, các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, mua bán chim hoang dã, chim di cư diễn ra ở nhiều nơi; có thời điểm diễn biến phức tạp, đe dọa đa dạng sinh học và làm mất cân bằng hệ sinh thái. Địa phương đã đề ra nhiều giải pháp nhằm bảo vệ các loài chim hoang dã, chim di cư.

Sạt lở đê bao tại ấp Lân Nam (xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long) ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân.

Vĩnh Long tập trung ứng phó sạt lở

Những năm gần đây, trước tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đang gia tăng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước kiểm soát tình trạng sạt lở.

Nông dân xã Thạnh Hải (tỉnh Vĩnh Long) phát triển mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Hoàn thiện hạ tầng nuôi trồng thủy sản

Thời gian qua, cùng với việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tỉnh Vĩnh Long tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, nhất là vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Nhờ nuôi tôm sú ứng dụng công nghệ cao, kinh tế gia đình của nhiều nông dân vùng ven biển tỉnh Vĩnh Long ổn định.

Sản xuất nông sản sạch, thân thiện môi trường

Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đang chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững. Tỉnh quyết liệt đẩy nhanh tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; khuyến khích áp dụng VietGAP, GlobalGAP, mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thi công kè phòng chống sạt lở khu vực sông Cái Côn ở đô thị Ngã Bảy.

Quyết tâm đưa Ngã Bảy trở thành đô thị xanh

Sau gần một năm khởi công, dự án phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ) đang tập trung nguồn lực tài chính và đẩy nhanh thi công để sớm về đích đúng tiến độ.

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.