Tìm giải pháp cho vấn đề an ninh mạng và AI
Thực tiễn cho thấy, AI không chỉ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tối ưu hóa vận hành mà còn làm thay đổi sâu sắc cấu trúc của không gian mạng. Khi dữ liệu ngày càng được kết nối, chia sẻ và xử lý ở quy mô lớn, các rủi ro an ninh mạng cũng gia tăng cả về mức độ lẫn tính chất, đòi hỏi những cách tiếp cận mới trong quản trị và bảo vệ hệ thống.
Tại Việt Nam, hành lang pháp lý liên quan đến an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo đang từng bước được hoàn thiện với Luật An ninh mạng, chiến lược quốc gia về AI đến năm 2030 cùng các định hướng quản lý mới. Những chính sách này nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ vòng đời công nghệ, đặc biệt khi AI ngày càng trở thành một phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia.
Từ góc độ quản lý lĩnh vực tài chính, ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước nhận định trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ là động lực thúc đẩy đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản lý và vận hành của các tổ chức.Theo ông, trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, AI đang được nghiên cứu và ứng dụng ở nhiều khâu như đánh giá tín dụng, chấm điểm khách hàng, phát hiện gian lận, tự động hóa quy trình và nâng cao chất lượng dịch vụ. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những rủi ro ngày càng rõ nét. Ông Phạm Tiến Dũng cho rằng, các công cụ AI ngày càng dễ tiếp cận có thể bị lợi dụng để tạo ra các hình thức tấn công tinh vi, giả mạo và thao túng thông tin, khiến môi trường an ninh mạng trở nên phức tạp và khó kiểm soát hơn.
Không chỉ vậy, chính các hệ thống AI cũng có thể trở thành mục tiêu tấn công, làm gia tăng nguy cơ rò rỉ dữ liệu, sai lệch thông tin hoặc đưa ra các quyết định thiếu chính xác nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Những phương thức bảo đảm an ninh truyền thống đang dần bộc lộ hạn chế trước các mối đe dọa mới. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận song hành: Vừa thiết kế, phát triển AI theo hướng an toàn, có kiểm soát, vừa tận dụng chính AI như một công cụ để nâng cao năng lực phòng thủ an ninh mạng.
Bài toán an ninh mạng toàn cầu
Từ góc nhìn quốc tế, bà Ruma Balasubramanian, Chủ tịch khu vực châu Á-Thái Bình Dương và Nhật Bản của Công ty Check Point Software Technologies cho rằng AI đang tái định hình cả đổi mới kinh doanh lẫn các rủi ro an ninh mạng, đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc xây dựng các chiến lược bảo mật tiên tiến, thích ứng. Những phương thức bảo đảm an ninh truyền thống đang dần bộc lộ hạn chế trước các mối đe dọa mới. Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận song hành: Vừa thiết kế, phát triển AI theo hướng an toàn, có kiểm soát, vừa tận dụng chính AI như một công cụ để nâng cao năng lực phòng thủ an ninh mạng.
Trước thực tế đó, yêu cầu đặt ra là phải thay đổi cách tiếp cận trong phát triển và ứng dụng AI. Theo ông Phạm Tiến Dũng, việc triển khai các hệ thống AI cần dựa trên đánh giá mức độ rủi ro và tác động. Những hệ thống có ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường cần được giám sát nghiêm ngặt, có cơ chế kiểm soát và can thiệp kịp thời. Đối với các hệ thống hỗ trợ ra quyết định, cần bảo đảm độ chính xác, tính minh bạch và khả năng giải trình nhằm bảo vệ quyền lợi của khách hàng. Trong khi đó, các ứng dụng AI phục vụ phát hiện và phòng chống gian lận cần được phát triển theo hướng vừa nâng cao hiệu quả, vừa bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin.
Việc xây dựng một hệ sinh thái AI an toàn vì vậy cần được triển khai một cách toàn diện, từ quản trị dữ liệu, quản trị rủi ro đến bảo đảm an ninh trong suốt quá trình thiết kế, phát triển và vận hành hệ thống. Đồng thời, theo các chuyên gia, cần tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức chuyên môn nhằm hoàn thiện chính sách, cơ chế quản trị và tiêu chuẩn kỹ thuật, tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, việc xây dựng một nền tảng an ninh mạng vững chắc, nơi đổi mới sáng tạo đi đôi với an toàn và kiểm soát rủi ro, sẽ là điều kiện tiên quyết, bảo đảm cho sự phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên số.
