Khát vọng số nơi Đất Mũi-Cà Mau

Bài 2: Hóa giải điểm nghẽn, xây đắp tương lai số bền vững

Đằng sau những gam màu sáng của bức tranh tăng trưởng, hành trình đưa công nghệ vào thực tiễn tại vùng sông nước Cà Mau vẫn còn đó những nốt trầm.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Cà Mau Huỳnh Quốc Việt (thứ 2 từ phải qua) tham quan gian hàng trưng bày thành tựu chuyển đổi số tại Cà Mau.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Cà Mau Huỳnh Quốc Việt (thứ 2 từ phải qua) tham quan gian hàng trưng bày thành tựu chuyển đổi số tại Cà Mau.

Từ việc gỡ khó về nguồn nhân lực, hoàn thiện hạ tầng đến việc hiện thực hóa các mục tiêu lớn lao của chặng đường mới đòi hỏi sự chỉ đạo quyết liệt và một tinh thần chung sức đồng lòng của toàn hệ thống chính trị.

Bám sát Nghị quyết, khơi thông mọi nguồn lực

Dù đã ghi nhận nhiều bước tiến dài tích cực, nhưng nhìn thẳng vào thực tế, quá trình chuyển đổi số tại Cà Mau vẫn chưa thể đi sâu vào mọi ngõ ngách. Rào cản lớn nhất nằm ở chính quy mô nội tại của đại đa số doanh nghiệp Cà Mau: nhỏ bé, nguồn lực tài chính eo hẹp và vẫn còn gắn chặt với thói quen sản xuất kinh doanh theo lối mòn truyền thống.

Hơn thế, mạng lưới hạ tầng số, dù đã được phủ sóng, nhưng tại các vùng nông thôn sâu xa vẫn bộc lộ sự thiếu đồng bộ. Điểm yếu cốt lõi nhất được chỉ ra chính là nguồn nhân lực phục vụ cho công nghệ số vẫn đang trong tình trạng vừa thiếu lại vừa yếu.

ndo_br_tan-thanh-8-6091.jpg
Đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau (thứ 2 từ trái qua) tham quan Trung tâm giải quyết thủ tục hành chính công phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau.

Nhận diện thẳng thắn những “điểm nghẽn” này, tại Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 57, đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau, đã đưa ra những chỉ đạo mang tính hành động cao. Trọng tâm trước mắt là phải tăng tốc số hóa, chỉnh lý tài liệu để nhanh chóng hình thành cơ sở dữ liệu quản lý đồng bộ.

Cùng với đó, tỉnh phải bảo đảm vận hành hiệu quả 64 Trung tâm phục vụ hành chính công, biến chuyển đổi số thành “đòn bẩy” thiết thực cho cải cách hành chính và nâng cao năng suất lao động.

Hướng về cơ sở, người đứng đầu Đảng bộ tỉnh yêu cầu các cơ quan chức năng phải sát sao, hướng dẫn cụ thể cho cấp xã đưa Nghị quyết 57 vào thực tiễn; đồng thời khẩn trương nghiên cứu cơ chế khen thưởng xứng đáng để ươm mầm cho các sáng kiến khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

ndo_br_cdv-2-689.jpg
Bí thư Đảng ủy xã Cái Đôi Vàm (tỉnh Cà Mau) Nguyễn Hoàn Đạo (bìa phải) kiểm tra thiết bị chuyên dụng tại khu vực hành chính công của xã.

Gửi gắm định hướng cho sự phát triển dài hạn, đồng chí Nguyễn Hồ Hải đặc biệt lưu ý: “Phải đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học-công nghệ vào các thế mạnh cốt lõi của địa phương, tăng cường liên kết để phát triển bền vững. Đặc biệt, cần quan tâm hỗ trợ Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo của tỉnh nhằm tạo môi trường kết nối, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp”.

Tính đến đầu tháng 3/2026 vừa qua, toàn tỉnh đã được giao 239 nhiệm vụ về khoa học công nghệ và số hóa, trong đó 121 nhiệm vụ đã hoàn thành tốt đẹp, không có bất kỳ nhiệm vụ nào rơi vào tình trạng quá hạn.

Kết quả này giúp Cà Mau vào tốp 4/34 tỉnh, thành phố về bộ chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp trong giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công - theo đánh giá của Văn phòng Chính phủ.

ndo_br_ho-tro-5-4071.jpg
Lực lượng tình nguyện Công an tỉnh Cà Mau hỗ trợ người dân cài đặt ứng dụng VNeID trên điện thoại di động.

Để giải quyết bài toán con người, Cà Mau đã và đang triển khai rộng khắp sáng kiến thiết thực mang đậm tính nhân văn, đó là nền tảng "Bình dân học vụ số". Nền tảng này tập trung phổ cập kỹ năng mềm và kiến thức số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đặc biệt là ở cấp xã. Niềm vui đã nảy mầm khi có hơn 33.700 tài khoản học viên đăng ký, tạo ra một không gian học tập sôi nổi với hơn 406.000 lượt tương tác và xem bài giảng.

Chỉ riêng lĩnh vực xã hội số, tỷ lệ tài khoản định danh điện tử mức độ 2 hiện đạt hơn 85,2%, sổ sức khỏe điện tử, khám chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân được triển khai hiệu quả, góp phần hình thành công dân số, xã hội số…

Khát vọng về một hệ sinh thái số toàn diện

Trong năm 2026, Cà Mau xác định chuyển đổi số không chỉ là phong trào bề nổi mà là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt, gắn liền với cải cách hành chính và nâng cao hiệu lực quản trị.

ndo_br_ho-tro-1.jpg
Tổ công nghệ số cộng đồng xã Nguyễn Phích (tỉnh Cà Mau) đến tận nhà hỗ trợ người dân khai thác các ứng dụng số trên điện thoại di động.

Tầm quan trọng nêu trên cũng là lý do để Cà Mau ưu tiên nhiều hơn về nguồn lực tài chính cho lĩnh vực này lên tới hơn 841 tỷ đồng, bao gồm hơn 408 tỷ đồng dành cho chi đầu tư phát triển, và khoảng 433 tỷ đồng chi thường xuyên.

Mục tiêu tối thượng được đặt ra là hoàn thiện mô hình chính quyền số, vận hành dựa trên dòng chảy của dữ liệu thời gian thực. Những chỉ tiêu được vạch ra cho năm 2026 bao gồm kinh tế số sẽ chiếm 10% GRDP, đưa thương mại điện tử chiếm hơn 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa.

Trong khu vực doanh nghiệp, Cà Mau đặt kỳ vọng 70% đơn vị sẽ áp dụng các hình thức thanh toán số hoặc quét mã QR. Đối với thế mạnh nông nghiệp, 100% vùng sản xuất tập trung sẽ được trang bị bản đồ số, trong khi ngành du lịch xanh của Cà Mau cũng phấn đấu có 60% khu điểm vui chơi được số hóa và 70% cơ sở lưu trú ứng dụng công nghệ trong vận hành.

Chính quyền phục vụ cũng đặt thước đo chất lượng lên hàng đầu với mục tiêu làm hài lòng 95% người dân và doanh nghiệp khi sử dụng các dịch vụ công trực tuyến. Tỷ lệ hồ sơ được xử lý hoàn toàn trên môi trường mạng dự kiến sẽ đạt hơn 95% ở cấp tỉnh và 90% tại tuyến cấp xã, phường.

ndo_br_khoa-hoc-5-8485.jpg
Mô hình nuôi tôm siêu thâm canh với hàm lượng khoa học cao được triển khai tại nhiều vùng trọng điểm của tỉnh Cà Mau, giúp tăng năng suất tôm nuôi lên đến vài chục tấn mỗi ha.

Đặc biệt, ở lĩnh vực an sinh xã hội, Cà Mau mong muốn 65% dân số trưởng thành dễ dàng tiếp cận các dịch vụ số thiết yếu về y tế và giáo dục. Hướng tới chăm sóc con người một cách toàn diện, mục tiêu hơn 60% bệnh viện áp dụng bệnh án điện tử, hơn 90% người dân có sổ sức khỏe điện tử và 100% dữ liệu ngành giáo dục được chuẩn hóa...

Để hiện thực hóa các mục tiêu và khát vọng lớn lao nêu trên, Tiến sĩ Nguyễn Phương Bắc, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh đã lên kế hoạch chi tiết triển khai hàng loạt dự án công nghệ lớn. Nổi bật là dự án đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin cho khối cơ quan Đảng giai đoạn 2025-2028 và công trình chỉnh lý, số hóa tài liệu lịch sử trị giá khoảng 273 tỷ đồng…

“Mọi sự nỗ lực của tỉnh hướng về đích đến xa hơn vào năm 2030, với kỳ vọng kinh tế số bứt tốc chiếm khoảng 20% GRDP và 100% doanh nghiệp vừa và nhỏ trở thành những “người chơi” công nghệ thực thụ”, Tiến sĩ Nguyễn Phương Bắc tiết lộ.

ndo_br_anh-7-4619-5879.jpg
Lãnh đạo cấp ủy, chính quyền tỉnh Cà Mau tham quan gian hàng trưng bày các sản phẩm mới ứng dụng chuyển đổi số.

Khép lại những chông gai bước đầu, Cà Mau đang vững vàng vượt sóng nhờ quyết tâm chính trị mạnh mẽ và sự linh hoạt trong công tác điều hành.

Nơi ấy, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa xôi, mà dần trở thành "hơi thở" tự nhiên trong nhịp sống thường nhật. Nền tảng ấy cũng chính là bệ phóng để vùng địa đầu cực nam Tổ quốc tự tin tạo nên những đột phá mới, khẳng định vị thế trong bức tranh kinh tế số quốc gia.

Chuyển đổi số không đơn thuần là bài toán công nghệ, mà là đòn bẩy chiến lược để địa phương bứt phá năng lực cạnh tranh, đón dòng vốn đầu tư chất lượng cao. Xây dựng đồng bộ chính quyền số, kinh tế số và xã hội số chính là cách để Cà Mau kiến tạo một diện mạo mới: năng động, minh bạch và khát vọng hội nhập.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Luân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh Hội thảo tại Hà Nội.

Xây dựng và phát triển các mạng lưới chuyên gia, trí thức trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược

Hội thảo là cơ hội để các bên cùng trao đổi, tìm giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, hướng tới mục tiêu không chỉ kết nối nguồn lực mà còn tạo ra các dự án, sản phẩm và kết quả hợp tác cụ thể phục vụ phát triển đất nước.

Đại diện VNPT VinaPhone và VAEDR ký kết hợp tác. (Ảnh: Ban tổ chức)

VNPT VinaPhone và VAEDR hợp tác phát triển hệ sinh thái học liệu số

Tổng Công ty Dịch vụ Viễn thông (VNPT VinaPhone) và Hiệp hội Sách Giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam (VAEDR) đã tổ chức Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác (MOU) về phát triển và kinh doanh hệ sinh thái học liệu số trên phạm vi toàn quốc, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục.

Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu quốc gia định hướng thảo luận tại hội thảo. (Ảnh: NDA)

Định danh dữ liệu địa điểm để kết nối các cơ sở dữ liệu

Dữ liệu địa điểm gắn với con người, doanh nghiệp, đất đai, tài sản và nhiều hoạt động kinh tế-xã hội. Việc chuẩn hóa, định danh thống nhất và tạo khả năng liên thông lớp dữ liệu này được xác định là một yêu cầu quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển dịch vụ số và khai thác giá trị của dữ liệu.

Các kỹ sư giám sát hệ thống sản xuất dựa trên AI trong một nhà máy (Ảnh ADOBE STOCK)

AI với khả năng thích ứng trên thị trường lao động

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động sâu sắc đến thị trường lao động toàn cầu. Quá trình chuyển đổi số cùng những thay đổi trong nhu cầu của người lao động và doanh nghiệp thúc đẩy thị trường lao động chuyển dịch theo hướng linh hoạt hơn. 

Nhóm nghiên cứu của kỹ sư Lưu Xuân Bình thử nghiệm thiết bị đo đạc thể tích vật liệu trên xe tải.

Những sáng chế phục vụ cộng đồng

Từ quá trình nghiên cứu, phát triển thiết bị đo thể tích vật liệu trên xe tải, kỹ sư Lưu Xuân Bình đã phát triển thành công một mã định danh dạng mẫu hình hai chiều-một lựa chọn nữa để định danh đối tượng sau mã vạch và mã QR, với đặc điểm nổi bật là tăng được khoảng cách nhận diện. 

Giáo sư, Tiến sĩ Nghiêm Đức Long, Đại học Công nghệ Sydney-UTS, Chủ tịch Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam-Australia. (Ảnh: Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam-Australia cung cấp)

Mở ra giai đoạn hợp tác mới Việt Nam-Australia, đặc biệt trong khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực

Giáo sư, Tiến sĩ Nghiêm Đức Long, Chủ tịch Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam-Australia (VASEA) kỳ vọng, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ mở ra một giai đoạn hợp tác mới giữa Việt Nam và Australia, đặc biệt trong khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực.

Vùng trồng cây Actiso của Công ty Traphaco Sapa đạt tiêu chuẩn GACP-WHO. (Ảnh: HOÀNG TIẾN)

“Đòn bẩy”cho công nghiệp dược liệu

Sở hữu nguồn tài nguyên dược liệu phong phú cùng nền y học cổ truyền lâu đời, hiện nước ta có thể xây dựng một ngành công nghiệp dược liệu hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh quốc tế.

Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có tối thiểu 20 doanh nghiệp làm chủ công nghệ chiến lược, góp phần nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và chủ động tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. (Thiết kế: Mai Huyên)

Tạo bứt phá chiến lược, đưa Việt Nam làm chủ công nghệ cốt lõi, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu

Chương trình quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược vừa được ban hành với những mục tiêu bứt phá: Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu làm chủ tối thiểu 4 công nghệ chiến lược, hình thành ít nhất 20 doanh nghiệp nòng cốt; tạo tiền đề vững chắc để phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng.

Kiến trúc “vòm xanh” do kiến trúc sư An Việt Dũng thiết kế.

Kiến trúc cho đô thị xanh

Cửa thang máy tầng thượng tòa nhà 11 tầng trên phố Lê Duẩn (Hà Nội) vừa mở, đón chúng tôi không phải cái nắng chói chang buổi trưa mùa hạ mà là một không gian xanh mát. Cùng với bóng cây là hệ thống phun sương và gió trời khiến cảm giác ngột ngạt đô thị dường như biến mất.

UAV sử dụng trong tuyến giao hàng Cần Giờ-Vũng Tàu.

Nền móng vận hành kinh tế tầm thấp

Kinh tế tầm thấp mở ra một không gian phát triển mới, còn hạ tầng số chính là nền móng để không gian ấy vận hành hiệu quả. Làm chủ những hạ tầng này sẽ quyết định khả năng hình thành hệ sinh thái kinh tế tầm thấp và trở thành thước đo năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia trong các ngành công nghệ chiến lược của tương lai.

Kiểm chứng thông tin là kỹ năng quan trọng nhất của người dùng trên không gian mạng.

Thuật toán mạng xã hội bị lợi dụng cho các kịch bản lừa đảo

Chỉ với vài dòng lệnh, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay có thể tạo ra một bài viết, hình ảnh, giọng nói hoặc video giả mạo với chất lượng rất cao. Tuy nhiên điều khiến tin giả và các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao lan truyền với tốc độ chóng mặt chính là thuật toán đề xuất nội dung của các nền tảng mạng xã hội.

Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng phát biểu tại Hội nghị triển khai hoạt động khoa học và công nghệ năm 2026. (Ảnh: NGUYỄN MẠNH)

Đại học cần chuyển mạnh từ "nghiên cứu để công bố" sang tạo sản phẩm phục vụ phát triển đất nước

Hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của các cơ sở giáo dục đại học trong thời gian tới cần chú trọng hướng tới việc tìm lời giải để chuyển các chủ trương, chính sách mới thành năng lực nghiên cứu thực chất; thành công nghệ, sản phẩm, nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng góp cụ thể cho sự phát triển của đất nước.

Lễ khởi động dự án quy tụ đại diện từ các cơ quan chính phủ, các đối tác phát triển, khu vực tư nhân, cộng đồng học thuật, các tổ chức thanh niên cùng các bên liên quan trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. (Ảnh: HNV)

Thử thách thanh niên đổi mới sáng tạo vì cộng đồng bền vững

Các nhà đổi mới sáng tạo trẻ trên toàn quốc sẽ có cơ hội nhận được khoản hỗ trợ lên tới 15.000 USD, sự cố vấn từ các chuyên gia, các cơ hội thử nghiệm thực tế và tham gia chuyến tham quan, học tập về đổi mới sáng tạo tại Hàn Quốc thông qua dự án RE:ACT - Thử thách thanh niên đổi mới sáng tạo vì cộng đồng bền vững.

Các đồng chí lãnh đạo Ủy ban nhân dân dân tỉnh Đắk Lắk và các sở, ngành ấn nút công bố ra mắt “Bản đồ số nông sản, sản phẩm OCOP, du lịch thôn buôn trên nền tảng số của tỉnh Đắk Lắk”.

Đắk Lắk ra mắt bản đồ số nông sản, du lịch thôn, buôn và triển khai chiến dịch cao điểm “30 ngày đêm” số hóa dữ liệu vùng trồng sầu riêng

Việc đưa vào vận hành hệ thống “Bản đồ số nông sản, sản phẩm OCOP và du lịch thôn buôn" và triển khai chiến dịch cao điểm “30 ngày đêm” số hóa dữ liệu, chuẩn hóa, cập nhật và kết nối dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng là một bước đi chiến lược, tích hợp đồng bộ công nghệ số vào chuỗi giá trị nông nghiệp...