Bà Bàn Minh Toan cùng các phụ nữ Dao Lù Gang quây quần bên bếp lửa thực hiện công đoạn sơn đầu, trong không gian sinh hoạt đậm chất cộng đồng.
Bà Bàn Minh Toan cùng các phụ nữ Dao Lù Gang quây quần bên bếp lửa thực hiện công đoạn sơn đầu, trong không gian sinh hoạt đậm chất cộng đồng.

[Ảnh] Giữ nếp sống Dao qua mái tóc sơn

Trên đỉnh Mẫu Sơn, bà Bàn Minh Toan, người Dao Lù Gang ở xã Công Sơn, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, vẫn bền bỉ gìn giữ tục sơn đầu bằng sáp ong, nét đẹp văn hóa đang dần mai một.

Theo lời kể của bà Toan, từ thuở còn là thiếu nữ, bà đã được mẹ hướng dẫn tỉ mỉ từng công đoạn: từ việc nhổ lông tơ bằng “mù chẳn”, một loại nhíp đặc trưng, đến cách chải sáp ong nóng bằng chiếc lược làm từ lông nhím, và vấn tóc thành từng búi tròn đều đặn.

“Con gái mà không biết sơn đầu, không biết vấn khăn là chưa lớn”, bà cười hiền, ánh mắt đầy hoài niệm.

ndo_br_dsc0115.jpg
Bà Toan khéo léo se từng lọn tóc đã thấm sáp, trong khi một phụ nữ khác nhẹ nhàng giữ nếp để tóc vào đúng dáng.
ndo_br_083a9527.jpg
Hong tóc bên bếp lửa, công đoạn quan trọng giúp sáp thấm đều vào tóc.
ndo_br_dsc0299.jpg
Chiếc lược lông nhím và dụng cụ phết sáp, những vật dụng tuy giản dị nhưng mang đậm giá trị truyền thống.

Quy trình sơn đầu đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và hiểu biết sâu sắc. Tóc được làm sạch quanh trán bằng mù chẳn. Sau đó dùng dùng lược nhúng sáp rồi chải đều lên từng lọn tóc. Tóc phải được hong ngay trên ngọn lửa để sáp không bị khô cứng, giữ được độ dẻo khi tạo kiểu. Từng lọn nhỏ được se chặt, cuộn tròn từ đỉnh đầu rồi vấn thành búi gọn ghẽ. Cuối cùng, một chiếc khăn truyền thống phủ lên trên, hoàn thiện cho mái tóc sơn.

ndo_br_dsc0223.jpg
Phụ nữ trong bản quây quần trò chuyện, truyền dạy cách chải tóc, vừa để làm đẹp, vừa để giữ gìn ký ức bản làng.

Hiện nay, tục sơn đầu không còn phổ biến như trước. Theo bà Toan, chỉ trong những dịp đặc biệt như lễ hội, Tết bản, người dân mới thực hiện phong tục này. Thế hệ trẻ ít người còn biết cách chải tóc bằng sáp ong, phần vì thiếu thời gian, phần vì không còn ai truyền dạy. “Giờ muốn làm tóc cũng phải rủ nhau, chứ một mình thì khó lắm. Tôi biết được là nhờ mẹ dạy, rồi tự làm, tự nhớ”, bà trải lòng.

ndo_br_dsc9877.jpg
Bà Toan cẩn thận phết sáp lên tóc, động tác nhuần nhuyễn từng là biểu tượng và nề nếp của người phụ nữ Dao xưa.
ndo_br_dsc0250.jpg
Mái tóc sau khi sơn xong, bóng như quánh sáp, kết quả của sự khéo léo và công phu.
ndo_br_dsc0347.jpg
Bà Bàn Minh Toan với mái tóc đã hoàn thiện, phủ khăn, một biểu tượng bình dị mà sâu sắc của vẻ đẹp truyền thống.

Mái tóc sơn giờ không còn là thước đo trưởng thành như xưa nhưng qua đôi tay cần mẫn của những người phụ nữ như bà Toan, nếp cũ vẫn được nâng niu giữ gìn, từ gian bếp nhỏ giữa núi rừng Mẫu Sơn đến ký ức của bản làng.

Có thể bạn quan tâm

Hàng chục người dân liên tục tìm đến nhà chị H.T.Q. (36 tuổi), người đứng ra tổ chức nhiều dây phường hụi, để đòi tiền đã góp. (Ảnh: CTV)

Nghệ An đẩy mạnh đấu tranh chống các hành vi chiếm đoạt tài sản qua hình thức phường hụi

Từ năm 2022 đến nay, trên địa bàn tỉnh Nghệ An xảy ra nhiều vụ vỡ phường, hụi dưới hình thức vay mượn, huy động vốn trái pháp luật, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng. Gần đây nhất, tại địa bàn xã Tân Kỳ tiếp tục xuất hiện các đối tượng lập dây hụi nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản.

Thành phố Huế ưu tiên tháo gỡ thủ tục hành chính, hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp tục thúc đẩy sản xuất kinh doanh.

Huế tập trung xử lý vướng mắc, quyết tâm đạt tăng trưởng hai con số

Dù duy trì tăng trưởng tích cực với GRDP 6 tháng đầu năm ước tăng 9,62%, Huế vẫn đối mặt nhiều thách thức trong giải ngân đầu tư công, triển khai dự án trọng điểm và thu ngân sách. Thành phố đang triển khai nhiều giải pháp quyết liệt nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm nay theo chỉ đạo của Chính phủ.

Đồng chí Nguyễn Văn Phương, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị.

Quảng Trị không né tránh thách thức, biến áp lực thành hành động

Sau gần một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Quảng Trị đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong công tác quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Cùng với những kết quả bước đầu, địa phương vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển.

Tiến hành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN tại nghĩa trang liệt sĩ thành phố Huế.

Hành trình tìm lại tên cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc

Tại nghĩa trang liệt sĩ thành phố Huế, việc triển khai lấy mẫu, số hóa thông tin 1.456 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính, phục vụ giám định ADN là nhiệm vụ chuyên môn mang tính khoa học, cũng là hành trình đầy trách nhiệm và nhân văn nhằm từng bước trả lại tên tuổi cho những người con đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc.

Vườn quế cổ thụ ở xã miền núi Trà Vân, thành phố Đà Nẵng.

“Cao sơn ngọc quế” bừng thức

Từ bao đời, hương quế Trà My đã trở thành một phần ký ức của người dân miền núi phía tây Quảng Nam cũ, nay là thành phố Đà Nẵng. Theo dòng lịch sử, mùi thơm cay nồng của quế theo chân thương lái đi khắp nơi, lan tỏa danh tiếng của một sản vật được mệnh danh là “Cao sơn ngọc quế”.

Một tiết mục trong Lễ khai mạc Festival Du lịch Cửa Lò 2026 với chủ đề “Cửa Lò - bốn mùa biển gọi”.

Thúc đẩy liên kết du lịch Bắc Trung Bộ

Nhận thấy tiềm năng khác biệt và những điểm nghẽn trong mối liên kết, cùng hợp tác phát triển ngành “công nghiệp không khói”, các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh đang ưu tiên nguồn lực, tập trung quảng bá, xúc tiến phát triển sản phẩm du lịch vùng.

Thi công cống hộp bê-tông cốt thép cho hệ thống thoát nước đô thị Đông Hà.

Tìm lời giải chống ngập cho đô thị Đông Hà

Sau vài giờ mưa lớn, nhiều tuyến đường ở đô thị Đông Hà của tỉnh Quảng Trị biến thành sông. Nước tràn vào nhà dân, giao thông tê liệt, sinh hoạt đảo lộn. Với địa hình thấp, trũng cùng tác động của biến đổi khí hậu, bài toán thoát nước đô thị ở Đông Hà trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Trị hỗ trợ xây dựng các trường học vùng biên giới tranh thủ làm việc vào ban đêm.

Đẩy nhanh tiến độ thi công trường nội trú liên cấp vùng biên giới

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Trị đang đẩy mạnh “Chiến dịch 100 ngày đêm cao điểm” trên 4 dự án trường nội trú liên cấp vùng biên giới. Các ngành, đơn vị đang thể hiện quyết tâm cao nhằm đưa các công trình về đích đúng hạn, kịp đưa vào sử dụng phục vụ năm học mới cho học sinh vùng sâu, vùng xa.