Và tỉnh Quảng Trị đã nỗ lực thực hiện hiệu quả định hướng chiến lược này của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
Bài 1: Định hình cực tăng trưởng ven biển
Trên trục không gian “vươn đông” ấy, việc định hình các cực tăng trưởng ven biển, nhất là sự kết nối chiến lược giữa Khu kinh tế đông nam Quảng Trị và Khu kinh tế Hòn La đóng vai trò là những đầu tàu quan trọng, tạo sức hút lan tỏa cho cả hành lang kinh tế ven biển Bắc Trung Bộ và các nước Tiểu vùng sông Mê Công.
Quảng Trị xác định rõ trong quá trình phát triển, hướng đông để mở rộng không gian kinh tế, vươn ra đại dương, kết nối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là định hướng quan trọng để tỉnh hội nhập mạnh mẽ hơn nữa với khu vực.
Sự bổ trợ hoàn hảo trong chuỗi giá trị
Khu kinh tế đông nam Quảng Trị có lợi thế phát triển theo hướng kết hợp cảng biển, công nghiệp, năng lượng và logistics. Với diện tích hơn 23.000 ha, khu kinh tế hiện có 33 dự án đã được cấp chủ trương đầu tư và chấp thuận đầu tư, trong đó 13 dự án đã hoạt động. Cùng với đó, còn có 13 dự án vừa được cấp chủ trương đầu tư, đang hoàn thiện thủ tục triển khai.
Đặc biệt, trong lĩnh vực năng lượng, dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Hải Lăng có công suất 1.500 MW, tổng vốn đầu tư 59.202 tỷ đồng, với tiến độ phát điện thương mại dự kiến trong năm 2029 theo chủ trương đầu tư. Dự án Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trị, công suất 1.320 MW đang trong quá trình khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Ngoài các dự án đã có trong Quy hoạch điện VIII, hiện nay có nhà đầu tư đang nghiên cứu đề xuất bổ sung dự án nhà máy nhiệt điện than. Những dự án này cho thấy Khu kinh tế đông nam có khả năng hình thành tổ hợp công nghiệp-năng lượng gắn với cảng biển.
Những chuyển động tại Khu kinh tế Hòn La cũng đang mở ra triển vọng mới cho công nghiệp và năng lượng ở phía bắc tỉnh Quảng Trị. Ngày 20/10/2026, dự án Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I công bố phát điện lên lưới quốc gia, đồng thời dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quảng Trạch II được khởi công.
Hai dự án có tổng công suất hơn 2.900 MW, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành trung tâm năng lượng tại khu vực này. Cùng với đó, LNG Quảng Trạch III đang hoàn thiện các thủ tục đầu tư, các dự án này tạo nền tảng để Khu kinh tế Hòn La phát triển công nghiệp năng lượng và thu hút những ngành dịch vụ hỗ trợ.
Khu kinh tế Hòn La hiện có hơn 80 dự án được cấp chủ trương đầu tư và chấp thuận đầu tư, trong đó 38 dự án đi vào hoạt động. Các lĩnh vực sản xuất, chế biến gỗ, cấu kiện bê-tông, cấu kiện thép và dịch vụ bốc xếp cảng biển đang góp phần tạo nên nền tảng công nghiệp tại đây.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến phân tích, vài năm trở lại đây, dư địa phát triển của các mô hình kinh tế truyền thống đã dần chạm ngưỡng. Đặt trong tầm nhìn dài hạn, việc kiến tạo một không gian kinh tế hướng biển hoàn toàn mới không chỉ là bài toán khai thác lợi thế tự nhiên, mà còn là chìa khóa để Quảng Trị cùng các địa phương lân cận bứt phá.
Khu kinh tế đông nam Quảng Trị được ví như trung tâm logistics và năng lượng. Có diện tích quy hoạch rộng lớn, hệ thống hạ tầng giao thông kết nối trực tiếp với Hành lang kinh tế đông - tây (EWEC), tập trung thu hút các dự án trọng điểm công nghiệp năng lượng sạch như điện khí, năng lượng tái tạo, cảng nước sâu Mỹ Thủy, các khu công nghiệp đa ngành và hệ thống logistics hậu cần cảng biển. Ông Nguyễn Xuân Dũng, Phó Giám đốc Thường trực Công ty cổ phần Liên doanh cảng quốc tế Mỹ Thủy, đơn vị đang khai thác cảng Mỹ Thủy cho biết, cảng sở hữu lợi thế tuyệt đối trong việc đón dòng hàng hóa từ các nước thuộc Tiểu vùng sông Mê Công hướng ra Biển Đông thông qua Quốc lộ 15D và Quốc lộ 9. Thời gian qua nhiều tàu nước ngoài vào cảng bốc dỡ hàng hóa xuất khẩu.
Trong khi đó, Khu kinh tế Hòn La ở phía bắc Quảng Trị sở hữu thế mạnh nổi trội về hệ thống cảng biển tự nhiên, công nghiệp vật liệu xây dựng, đóng tàu, luyện kim và các dịch vụ hàng hải truyền thống. Khi đặt cạnh nhau, các khu kinh tế đông nam Quảng Trị và Hòn La tạo nên một lực hút trên trục bắc-nam của hành lang ven biển, gắn kết chặt chẽ trong không gian kinh tế liên vùng Bắc Trung Bộ.
Lãnh đạo Ban Kinh tế tỉnh Quảng Trị cho biết, cảng nước sâu Mỹ Thủy và hệ thống cảng biển tại Hòn La chia sẻ, điều tiết và tối ưu hóa luồng hàng hóa xuất nhập khẩu, giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp. Thay vì cạnh tranh, hai khu kinh tế hình thành một chuỗi cung ứng hàng hải liên hoàn, đáp ứng các tàu có tải trọng lớn vươn ra tuyến hàng hải quốc tế.
Cùng với đó, nếu Hòn La mạnh về công nghiệp nặng, vật liệu xây dựng và năng lượng truyền thống, thì đông nam Quảng Trị đang vươn lên thành trung tâm năng lượng xanh, khí hóa lỏng (LNG) và các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao gắn với chuỗi giá trị của Hành lang kinh tế đông-tây.
Sự phân công chức năng này giúp tối ưu hóa nguồn lực đầu tư, tránh trùng lặp và tạo ra sức hút lớn hơn đối với các nhà đầu tư chiến lược quốc tế.
Hệ thống kho bãi, trung tâm dịch vụ logistics, hạ tầng khu công nghiệp tại hai khu kinh tế liên kết chặt chẽ với nhau, tạo thành một hệ sinh thái hậu cần công nghiệp hoàn chỉnh từ kho bãi, kiểm hóa, vận tải đa phương thức đến các dịch vụ tài chính, thương mại hàng hải.
Kiến tạo cực tăng trưởng bền vững
Việc Quảng Trị định hình rõ ràng cực tăng trưởng ven biển với hạt nhân là Khu kinh tế đông nam Quảng Trị và Khu kinh tế Hòn La không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng từng địa phương, còn đóng vai trò là bệ phóng để hiện thực hóa khát vọng trở thành cửa ngõ kết nối Tiểu vùng Mê Công mở rộng với Biển Đông.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến, để hiện thực hóa tầm nhìn này, đòi hỏi tư duy hành động quyết liệt từ các cấp, các ngành trong việc hoàn thiện đồng bộ chính sách thu hút đầu tư, tập trung nguồn lực đẩy nhanh tiến độ hạ tầng các cảng biển, giao thông kết nối nội khu và liên vùng. Cùng với đó, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của các khu công nghiệp thế hệ mới.
Theo đó, Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị được định hướng mở rộng lên khoảng 68.623 ha vào năm 2030, phát triển thành trung tâm lớn về công nghiệp và năng lượng sạch; tăng cường kết nối cảng biển của vùng Bắc Trung Bộ, cảng hàng không, công nghiệp và đô thị và logistics; chế biến nông-lâm-thủy sản, vật liệu xây dựng.
Khu kinh tế Hòn La định hướng phát triển mở rộng lên khoảng hơn 19.600 ha, phát triển theo mô hình khu kinh tế đa ngành, đa chức năng, trong đó có công nghiệp, cảng biển, thương mại, dịch vụ và trung tâm năng lượng.
Trong quá trình phát triển của trục “vươn đông”, cực tăng trưởng ven biển đang khẳng định vai trò là động lực dẫn dắt nền kinh tế Quảng Trị, xứng đáng với kỳ vọng trở thành một cực tăng trưởng mới năng động, hiện đại và giàu sức lan tỏa của vùng Bắc Trung Bộ trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.
(Còn nữa)
