Tục Kiêng gió - Nét văn hóa tâm linh đặc sắc của đồng bào Dao Thanh Phán ở Quảng Ninh

Mỗi dịp 4/4 (Âm lịch) hằng năm, bản làng người Dao Thanh Phán ở xã Đồng Văn, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh lại rộn ràng trong sắc màu của lễ hội Kiêng gió, một nghi lễ dân gian đậm đà bản sắc văn hóa, thể hiện niềm tin sâu sắc của đồng bào Dao vào sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên. Không chỉ là ngày hội văn hóa tâm linh, lễ hội Kiêng gió còn là điểm hẹn của cộng đồng, nơi người dân các dân tộc cùng nhau gặp gỡ, vui chơi và lan tỏa tinh thần đoàn kết.
Người dân tham gia thi giã bánh dày - một hoạt động truyền thống trong ngày hội Kiêng gió.
Người dân tham gia thi giã bánh dày - một hoạt động truyền thống trong ngày hội Kiêng gió.

Theo tín ngưỡng của đồng bào Dao Thanh Phán, vào ngày 4/4 âm lịch, nếu trong nhà có người thì thần gió sẽ không thể vào. Vì thế, cả gia đình sẽ rời nhà từ sáng sớm, để khi thần gió đến sẽ cuốn đi những rủi ro, phiền muộn của năm cũ, đồng thời mang theo điều lành, sự ấm no, may mắn đến cho gia chủ.

Thiếu nữ Dao Thanh Phán chuẩn bị đi chơi hội Kiêng gió với trang phục truyền thống rực rỡ sắc đỏ.
Thiếu nữ Dao Thanh Phán chuẩn bị đi chơi hội Kiêng gió với trang phục truyền thống rực rỡ sắc đỏ.

Người Dao quan niệm rằng, trong ngày này không nên khởi sự hay làm bất cứ công việc gì, từ việc làm nương đến dựng nhà đều có thể gặp điều chẳng lành.

Chính vì thế, vào ngày hội, cả bản cùng rủ nhau "mì sèng phẩy hêy dảo", tiếng Dao nghĩa là “đi chơi chợ mùng bốn tháng tư”.

Phiên chợ hội nơi vùng biên viễn bừng lên trong sắc đỏ rực của váy áo người Dao, xen lẫn sắc xanh của người Sán Chỉ, sắc chàm của người Tày.

Đông vui nhất là khi người người, nhà nhà tham gia vào chuỗi hoạt động thi văn nghệ, trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, đánh quay, giã bánh dày…

Những chiếc bánh dày, biểu tượng cho sự no đủ, gắn kết trong ngày hội Kiêng gió.
Những chiếc bánh dày, biểu tượng cho sự no đủ, gắn kết trong ngày hội Kiêng gió.
Không khí sôi nổi tại phần thi kéo co giữa các thôn, bản trong ngày hội.
Không khí sôi nổi tại phần thi kéo co giữa các thôn, bản trong ngày hội.

Anh Dường Phúc Thoan, thôn Khe Tiền, xã Đồng Văn, tự hào chia sẻ: “Hội Kiêng gió tuy chỉ diễn ra một lần mỗi năm, nhưng lại là dịp rất thiêng liêng và được chờ đón. Đây là cơ hội để các thế hệ, đặc biệt là thanh niên Dao gặp gỡ, kết bạn, hát giao duyên, đối đáp bằng các làn điệu truyền thống…”

Thi đẩy gậy, môn thể thao thể hiện sức mạnh và sự khéo léo của thanh niên người Dao.
Thi đẩy gậy, môn thể thao thể hiện sức mạnh và sự khéo léo của thanh niên người Dao.

Không chỉ thu hút người dân địa phương, lễ hội Kiêng gió còn hấp dẫn đông đảo du khách thập phương và cả bạn bè quốc tế. Họ tìm đến không chỉ để hòa mình vào không khí lễ hội, mà còn để tìm hiểu một phong tục độc đáo gắn liền với đời sống tâm linh vùng cao.

Đặc biệt, năm nay, lễ hội càng thêm ý nghĩa khi “Tục Kiêng gió của người Dao tại xã Đồng Văn” vinh dự được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Du khách nước ngoài hào hứng tham gia các hoạt động văn hóa cùng người dân địa phương tại lễ hội.
Du khách nước ngoài hào hứng tham gia các hoạt động văn hóa cùng người dân địa phương tại lễ hội.

Ngoài các hoạt động nghệ thuật và trò chơi dân gian, du khách còn được chiêm ngưỡng nét tinh xảo trong kỹ thuật thêu thùa, dệt vải trang phục truyền thống của người Dao.

Những bàn tay khéo léo của các thiếu nữ tái hiện sinh động một phần đời sống văn hóa đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân.

Cô gái Dao Thanh Phán chăm chút từng đường kim mũi chỉ trong phần thi thêu hoa văn
Cô gái Dao Thanh Phán chăm chút từng đường kim mũi chỉ trong phần thi thêu hoa văn

Lễ hội Kiêng gió cũng là dịp để quảng bá, kết nối và phát triển du lịch văn hóa cộng đồng. Ông Tằng Vằn Dào, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Văn, chia sẻ: “Tục Kiêng gió không chỉ là nghi lễ tâm linh, mà còn là thông điệp sâu sắc về sự gắn bó cộng đồng. Việc được công nhận là di sản quốc gia vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm để tiếp tục bảo tồn, phát huy truyền thống quý báu của cha ông”.

Hội Kiêng gió năm nay diễn ra từ ngày 30/4 đến 4/5, với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch đặc sắc. Đây được xem là sự kiện mở đầu cho mùa du lịch hè năm 2025, góp phần đưa Bình Liêu từng bước trở thành điểm đến du lịch văn hóa và sinh thái hấp dẫn của khu vực Đông Bắc.

Có thể bạn quan tâm

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại. 

Hơn 50.000 khán giả có mặt tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình thưởng thức chương trình “Tổ quốc trong tim”. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa bứt phá

Ngày 24/4, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam với tỷ lệ tán thành cao (477/489 đại biểu). Nghị quyết đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa thật sự bứt phá, trở thành nguồn lực nội sinh và động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Nguyễn Bảo Yến (áo vàng) và các thành viên Hội đồng đánh giá luận án và các giảng viên hướng dẫn của Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov.

Nguyễn Bảo Yến: Từ Quán quân Sao Mai đến Tiến sĩ âm nhạc đầu tiên của Việt Nam ở nước ngoài

Tại Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov bên dòng sông Đông của nước Nga vừa diễn ra một sự kiện đáng nhớ khi Quán quân Sao Mai năm 2015 Nguyễn Bảo Yến bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành âm nhạc. Cô cũng là nữ ca sĩ Việt Nam đầu tiên được nhận học vị Tiến sĩ âm nhạc ở nước ngoài.