Tục Kiêng gió - Nét văn hóa tâm linh đặc sắc của đồng bào Dao Thanh Phán ở Quảng Ninh

Mỗi dịp 4/4 (Âm lịch) hằng năm, bản làng người Dao Thanh Phán ở xã Đồng Văn, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh lại rộn ràng trong sắc màu của lễ hội Kiêng gió, một nghi lễ dân gian đậm đà bản sắc văn hóa, thể hiện niềm tin sâu sắc của đồng bào Dao vào sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên. Không chỉ là ngày hội văn hóa tâm linh, lễ hội Kiêng gió còn là điểm hẹn của cộng đồng, nơi người dân các dân tộc cùng nhau gặp gỡ, vui chơi và lan tỏa tinh thần đoàn kết.
Người dân tham gia thi giã bánh dày - một hoạt động truyền thống trong ngày hội Kiêng gió.
Người dân tham gia thi giã bánh dày - một hoạt động truyền thống trong ngày hội Kiêng gió.

Theo tín ngưỡng của đồng bào Dao Thanh Phán, vào ngày 4/4 âm lịch, nếu trong nhà có người thì thần gió sẽ không thể vào. Vì thế, cả gia đình sẽ rời nhà từ sáng sớm, để khi thần gió đến sẽ cuốn đi những rủi ro, phiền muộn của năm cũ, đồng thời mang theo điều lành, sự ấm no, may mắn đến cho gia chủ.

Thiếu nữ Dao Thanh Phán chuẩn bị đi chơi hội Kiêng gió với trang phục truyền thống rực rỡ sắc đỏ.
Thiếu nữ Dao Thanh Phán chuẩn bị đi chơi hội Kiêng gió với trang phục truyền thống rực rỡ sắc đỏ.

Người Dao quan niệm rằng, trong ngày này không nên khởi sự hay làm bất cứ công việc gì, từ việc làm nương đến dựng nhà đều có thể gặp điều chẳng lành.

Chính vì thế, vào ngày hội, cả bản cùng rủ nhau "mì sèng phẩy hêy dảo", tiếng Dao nghĩa là “đi chơi chợ mùng bốn tháng tư”.

Phiên chợ hội nơi vùng biên viễn bừng lên trong sắc đỏ rực của váy áo người Dao, xen lẫn sắc xanh của người Sán Chỉ, sắc chàm của người Tày.

Đông vui nhất là khi người người, nhà nhà tham gia vào chuỗi hoạt động thi văn nghệ, trò chơi dân gian như kéo co, đẩy gậy, đánh quay, giã bánh dày…

Những chiếc bánh dày, biểu tượng cho sự no đủ, gắn kết trong ngày hội Kiêng gió.
Những chiếc bánh dày, biểu tượng cho sự no đủ, gắn kết trong ngày hội Kiêng gió.
Không khí sôi nổi tại phần thi kéo co giữa các thôn, bản trong ngày hội.
Không khí sôi nổi tại phần thi kéo co giữa các thôn, bản trong ngày hội.

Anh Dường Phúc Thoan, thôn Khe Tiền, xã Đồng Văn, tự hào chia sẻ: “Hội Kiêng gió tuy chỉ diễn ra một lần mỗi năm, nhưng lại là dịp rất thiêng liêng và được chờ đón. Đây là cơ hội để các thế hệ, đặc biệt là thanh niên Dao gặp gỡ, kết bạn, hát giao duyên, đối đáp bằng các làn điệu truyền thống…”

Thi đẩy gậy, môn thể thao thể hiện sức mạnh và sự khéo léo của thanh niên người Dao.
Thi đẩy gậy, môn thể thao thể hiện sức mạnh và sự khéo léo của thanh niên người Dao.

Không chỉ thu hút người dân địa phương, lễ hội Kiêng gió còn hấp dẫn đông đảo du khách thập phương và cả bạn bè quốc tế. Họ tìm đến không chỉ để hòa mình vào không khí lễ hội, mà còn để tìm hiểu một phong tục độc đáo gắn liền với đời sống tâm linh vùng cao.

Đặc biệt, năm nay, lễ hội càng thêm ý nghĩa khi “Tục Kiêng gió của người Dao tại xã Đồng Văn” vinh dự được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Du khách nước ngoài hào hứng tham gia các hoạt động văn hóa cùng người dân địa phương tại lễ hội.
Du khách nước ngoài hào hứng tham gia các hoạt động văn hóa cùng người dân địa phương tại lễ hội.

Ngoài các hoạt động nghệ thuật và trò chơi dân gian, du khách còn được chiêm ngưỡng nét tinh xảo trong kỹ thuật thêu thùa, dệt vải trang phục truyền thống của người Dao.

Những bàn tay khéo léo của các thiếu nữ tái hiện sinh động một phần đời sống văn hóa đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân.

Cô gái Dao Thanh Phán chăm chút từng đường kim mũi chỉ trong phần thi thêu hoa văn
Cô gái Dao Thanh Phán chăm chút từng đường kim mũi chỉ trong phần thi thêu hoa văn

Lễ hội Kiêng gió cũng là dịp để quảng bá, kết nối và phát triển du lịch văn hóa cộng đồng. Ông Tằng Vằn Dào, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Văn, chia sẻ: “Tục Kiêng gió không chỉ là nghi lễ tâm linh, mà còn là thông điệp sâu sắc về sự gắn bó cộng đồng. Việc được công nhận là di sản quốc gia vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm để tiếp tục bảo tồn, phát huy truyền thống quý báu của cha ông”.

Hội Kiêng gió năm nay diễn ra từ ngày 30/4 đến 4/5, với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch đặc sắc. Đây được xem là sự kiện mở đầu cho mùa du lịch hè năm 2025, góp phần đưa Bình Liêu từng bước trở thành điểm đến du lịch văn hóa và sinh thái hấp dẫn của khu vực Đông Bắc.

Có thể bạn quan tâm

Luật Phát triển công nghiệp văn hóa ra đời sẽ tạo "cú huých" chính sách cho công nghiệp văn hóa. (Ảnh: LINH BẢO)

Tạo “cú huých” chính sách cho công nghiệp văn hóa

Việc xây dựng dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời triển khai các chỉ đạo, kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam.

Không gian Hồ Văn thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám là nơi diễn ra chương trình. (Ảnh: Ban tổ chức)

Nghệ thuật trở thành nhịp cầu kết nối yêu thương trong mùa Vu Lan

Từ Hồ Văn, chương trình "Duyên 8" tiếp tục kể những câu chuyện, chia sẻ những ký ức về mẹ bằng âm nhạc. Không chỉ lan tỏa yêu thương trong mùa Vu Lan, góp phần khơi dậy tinh thần đạo hiếu, đạo học, để mỗi lần trở về với cha mẹ cũng là một lần mỗi người trở về với những giá trị bền vững của văn hóa Việt.

Khách tham quan triển lãm tranh “Sắc dó 4” của họa sĩ Vũ Thái Bình tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Sức sống mới cho giấy dó

Từ lâu, giấy dó đã gắn với tranh dân gian, thư tịch cổ và các sản phẩm truyền thống, giữ vị trí riêng trong đời sống văn hóa Việt. Được làm từ vỏ cây dó theo quy trình thủ công, loại giấy này có độ dai, bền, ít bị mối mọt và khả năng lưu giữ màu sắc tốt, tạo nên những ưu điểm so với nhiều chất liệu khác.

Vinh danh "Doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa kinh doanh Việt Nam" năm 2025. (Ảnh: VNABC)

Khởi động chương trình xét chọn “Doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa kinh doanh Việt Nam” năm 2026

Ban tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam” (BTC 248), Hiệp hội phát triển văn hóa doanh nghiệp Việt Nam (VNABC), phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công thương vừa chính thức khởi động chương trình xét chọn "Doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa kinh doanh Việt Nam" năm 2026.

Đồng chí Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương và PGS,TS Vũ Trọng Lâm, Giám đốc - Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật trao bộ sách tặng Đại sứ quán Cuba tại Việt Nam.

Giới thiệu bộ sách "Tuyển tập các tác phẩm chọn lọc của Tổng Tư lệnh Fidel Castro Ruz"

Bộ sách gồm 24 tập với tổng dung lượng khoảng 15 nghìn trang, tuyển chọn các bài phát biểu, bài viết, trả lời phỏng vấn, thông điệp và nhiều văn kiện quan trọng của Chủ tịch Fidel Castro Ruz trong suốt quá trình hoạt động cách mạng sôi nổi và bền bỉ của ông, được sắp xếp theo từng giai đoạn lịch sử.