Đại lễ cấp sắc 12 đèn cho 62 cặp vợ chồng ở xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái (Ảnh: VŨ LINH)
Đại lễ cấp sắc 12 đèn cho 62 cặp vợ chồng ở xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái (Ảnh: VŨ LINH)

Lễ cấp sắc 12 đèn thiêng liêng nơi “Mỏ Vàng” vùng cao

Giữa không gian núi rừng của xã Mỏ Vàng, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái, nhiều nét văn hóa truyền thống của đồng bào Dao đỏ vẫn được gìn giữ và truyền lại, tiêu biểu là lễ cấp sắc - nghi lễ quan trọng đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông. Đây còn là biểu tượng sức sống bền bỉ của bản sắc văn hóa giữa nhịp sống hiện đại.

Lễ cấp sắc là nghi lễ tâm linh bắt buộc trong đời của người Dao đỏ, đặc biệt đối với nam giới từ 10 tuổi trở lên. Theo tín ngưỡng dân gian, chỉ sau khi được cấp sắc, người đàn ông mới được công nhận là con cháu của Bàn Vương - Thủy tổ người Dao, đủ điều kiện lập bàn thờ tổ tiên, thực hành nghi lễ, làm thầy cúng và giữ vai trò tâm linh trong cộng đồng.

Lễ cấp sắc là nghi lễ truyền thống, có tính lâu đời. (Ảnh: VŨ LINH)

Lễ cấp sắc là nghi lễ truyền thống, có tính lâu đời. (Ảnh: VŨ LINH)

Đầu năm nay, tại thôn Khe Hóp (xã Mỏ Vàng), lần đầu tiên lễ cấp sắc 12 đèn được tổ chức quy mô cho 62 cặp vợ chồng, thể hiện tinh thần đoàn kết, ý thức gìn giữ văn hóa của cả cộng đồng.

Không chỉ là nghi lễ cá nhân, lễ cấp sắc ở đây mang tính tập thể, dòng họ nào cũng có người tham gia, tạo thành một không gian lễ hội lớn, kéo dài 3 ngày đêm với đầy đủ các nghi thức truyền thống được phục dựng nguyên bản.

Lần đầu tiên tổ chức lễ cấp sắc 12 đèn cho 62 đôi vợ chồng. (Ảnh: VŨ LINH)

Lần đầu tiên tổ chức lễ cấp sắc 12 đèn cho 62 đôi vợ chồng. (Ảnh: VŨ LINH)

Để chuẩn bị cho lễ cấp sắc, từ nhiều tháng trước, người thụ lễ cùng gia đình phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kiêng kị: không sát sinh, không chặt phá cây rừng, ăn chay tịnh. Gia chủ sẽ tìm mời các thầy cúng là những người cao tuổi, giàu kinh nghiệm và thông thạo hệ thống nghi lễ truyền thống để đảm nhiệm vai trò dẫn lễ. Theo quy định khắt khe, lễ cấp sắc 12 đèn phải có 13 thầy tượng trưng cho sự cân bằng âm dương, dẫn dắt người thụ lễ đi qua mọi tầng lớp không gian linh thiêng.

Thầy cúng là những người am hiểu các bước hành lễ. (Ảnh: VŨ LINH)

Thầy cúng là những người am hiểu các bước hành lễ. (Ảnh: VŨ LINH)

Không gian hành lễ được tổ chức tại một khu đất rộng, nhà lễ dựng lớn, trang trọng. Chính giữa là bàn thờ Bàn Vương, chung quanh là các bức tranh dân gian khắc họa các vị thần bảo hộ của người Dao. Mỗi bức tranh mang một thần thái riêng. Những hình ảnh này không chỉ thể hiện thế giới quan tâm linh phong phú mà còn là di sản nghệ thuật dân gian đặc sắc, lưu truyền bằng hình họa qua nhiều thế hệ.

Những vị thần theo quan niệm của người Dao đỏ ở xã Mỏ Vàng. (Ảnh: VŨ LINH)

Những vị thần theo quan niệm của người Dao đỏ ở xã Mỏ Vàng. (Ảnh: VŨ LINH)

Trong những ngày diễn ra lễ cấp sắc, những người đàn ông ngồi một bên và phụ nữ một bên, mặc trang phục truyền thống đẹp nhất do chính họ tự tay thêu thùa, chuẩn bị từ nhiều tháng trước.

Nam, nữ ngồi riêng trong lễ cấp sắc. (Ảnh: VŨ LINH)

Nam, nữ ngồi riêng trong lễ cấp sắc. (Ảnh: VŨ LINH)

Đây không chỉ là dịp đánh dấu sự trưởng thành của người chồng mà còn là lúc khẳng định sự gắn bó suốt đời giữa vợ chồng. Khi hoàn tất nghi lễ, về phần âm, họ chính thức được công nhận là đôi lứa có duyên phận, gắn kết hạnh phúc, có trách nhiệm với tổ tiên và gia đình hai bên.

Người phụ nữ mặc trang phục truyền thống trong lễ cấp sắc. (Ảnh: VŨ LINH)

Người phụ nữ mặc trang phục truyền thống trong lễ cấp sắc. (Ảnh: VŨ LINH)

Lễ cấp sắc không chỉ đơn thuần là một nghi lễ tôn giáo mà còn là biểu hiện sinh động của hệ thống tri thức văn hóa bản địa, kết tinh trong từng bài cúng, từng điệu múa, từng động tác nghi lễ, từng tấm vải thêu, nghệ thuật tranh cắt giấy...

Các điệu nhảy múa trong lễ cấp sắc. (Ảnh: VŨ LINH)
Các điệu nhảy múa trong lễ cấp sắc. (Ảnh: VŨ LINH)

Lễ cấp sắc 3 đèn và 7 đèn được tổ chức thường xuyên, trong phạm vi dòng họ nhưng lễ cấp sắc 12 đèn dành cho nhiều dòng họ cùng tổ chức, là bậc cao nhất đối với nghi lễ cấp sắc của người Dao đỏ.

Lễ cấp sắc 12 đèn diễn ra với các nghi thức tuần tự: lễ đón thầy, lễ khai đàn, lễ treo tranh, lễ trình Ngọc Hoàng, lễ cúng tổ tiên, lễ cấp đèn, lễ cấp binh mã, lễ đọc pháp danh, lễ truyền phép làm thầy, lễ kết duyên vợ chồng… Đặc biệt, mỗi người được cấp sắc sẽ nhận hai đạo sắc về “10 điều cấm” và “10 điều nguyện” mang nội dung giáo huấn sống nhân ái, biết kính trên nhường dưới, giữ gìn nề nếp gia phong, là lời răn dạy cho cả đời.

Hệ thống nghi lễ đều mang tính kế thừa. (Ảnh: VŨ LINH)

Hệ thống nghi lễ đều mang tính kế thừa. (Ảnh: VŨ LINH)

Đặc biệt, trong quá trình thực hành nghi lễ, người thụ lễ được truyền dạy phép làm thầy, tiếp nhận các kiến thức dân gian ghi trong sách cổ, những văn bản chữ Nôm Dao quý hiếm, ghi lại kinh nghiệm sống, ứng xử, triết lý nhân sinh. Qua đó, thế hệ trẻ không chỉ được tiếp nối vai trò trong cộng đồng mà còn mang trên vai sứ mệnh bảo tồn văn hóa tộc người.

Người thụ lễ được truyền dạy phép làm thầy. (Ảnh: VŨ LINH)

Người thụ lễ được truyền dạy phép làm thầy. (Ảnh: VŨ LINH)

Giữa dòng chảy đổi thay của cuộc sống hôm nay, lễ cấp sắc ở Mỏ Vàng là minh chứng rõ nét cho một di sản sống động, nơi con người không chỉ giữ gìn văn hóa bằng ký ức mà còn thực hành, trao truyền bằng lòng thành kính và sức mạnh cộng đồng bền chặt. Đây là di sản văn hóa phi vật thể mang giá trị nhân văn sâu sắc, phản ánh rõ nét cách người Dao đỏ lý giải mối quan hệ giữa con người-vũ trụ-thần linh-tổ tiên.

Mỗi động tác nghi lễ là biểu hiện của hệ tri thức văn hóa bản địa. (Ảnh: VŨ LINH)

Mỗi động tác nghi lễ là biểu hiện của hệ tri thức văn hóa bản địa. (Ảnh: VŨ LINH)

Có thể bạn quan tâm

Tiết mục múa lân của Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La biểu diễn phục vụ các cháu học sinh. (Ảnh: A HỒ)

Ấm áp Trung thu nơi biên giới Sơn La

Tối 18/9, tại xã Chiềng Khoong, tỉnh Sơn La, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La phối hợp các nhà hảo tâm và Đồn Biên phòng Mường Cai tổ chức chương trình “Biên cương-Đêm hội trăng rằm”, mang Tết Trung thu đến gần 1.000 học sinh trên địa bàn xã biên giới.

Đại biểu ấn nút khai mạc Festival nông sản, OCOP, làng nghề gắn kết du lịch Tuyên Quang năm 2026. (Ảnh: Đức Thắng)

Khai mạc Festival nông sản, OCOP, làng nghề gắn kết du lịch

Tối 18/9, tại đường Chiến thắng Sông Lô, Sở Công thương tỉnh Tuyên Quang tổ chức khai mạc Festival nông sản, OCOP, làng nghề gắn kết du lịch-Tuyên Quang năm 2026. Dự khai mạc có lãnh đạo Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh Tuyên Quang; lãnh đạo Sở Công thương 17 tỉnh, thành phố.

Hiện gia đình ông Binh có 30 ha đất sản xuất, trong đó 27 ha cây ăn quả đã cho thu hoạch.

Dựng cơ nghiệp từ đôi bàn tay trắng

Hơn 30 năm trước, từ Hưng Yên lên Sơn La khai hoang với đôi bàn tay trắng, ông Nguyễn Văn Binh từng bước biến những triền đất dốc, sản xuất kém hiệu quả ở bản Hua Đán, xã Chiềng Hặc thành vùng cây ăn quả rộng 30 ha. Mỗi năm, mô hình mang lại lợi nhuận hàng tỷ đồng, tạo việc làm cho hàng chục lao động.

Lãnh đạo Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Điện Biên thăm vùng trồng cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến

Với mục tiêu đến năm 2030 toàn tỉnh có 40 nghìn ha cây mắc-ca và hơn 20 nghìn ha cà-phê, tỉnh Điện Biên đã ban hành chính sách hỗ trợ trồng, thu hút chế biến sâu nâng giá trị sản phẩm từ hai loại cây chủ lực này.

Lãnh đạo xã Bạch Thông kiểm tra, chỉ đạo công tác khắc phục sạt lở trên địa bàn (Ảnh MINH NGUYỆT)

Chủ động phòng ngừa nguy cơ sạt lở đất, đá ở vùng cao

Khu vực phía bắc tỉnh Thái Nguyên do đặc thù địa hình chia cắt mạnh, nhiều núi cao, khe sâu cho nên nguy cơ sạt lở đất, đá vào mùa mưa rất lớn. Trong những tháng qua, khi xảy ra mưa nhiều, tình trạng này liên tục tái diễn đe dọa an toàn, đặt ra yêu cầu phải chủ động cao trong công tác phòng ngừa.

Gia đình ông Vũ Đình Sơn, thôn An Thịnh, xã Tân An phát triển nuôi cầy và dúi cho thu nhập cao.

Đa dạng sinh kế từ vật nuôi đặc sản

Những năm qua, nhiều hộ dân ở tỉnh Tuyên Quang đã mạnh dạn đầu tư các mô hình nuôi vật nuôi đặc sản, động vật có giá trị cao. Các mô hình đang mở ra hướng chăn nuôi phù hợp điều kiện miền núi, góp phần đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập.

Chuyển đổi số góp phần thay đổi diện mạo nông thôn ở Sơn Hà.

Đưa công nghệ số đến người dân vùng cao

Mô hình “Thôn số” đang mở ra những thay đổi trong đời sống của người dân thôn Sơn Hà, xã Bát Xát (Lào Cai). Dù hạ tầng còn nhiều khó khăn, việc từng bước đưa các tiện ích số vào đời sống đã giúp người dân tiếp cận thông tin, ứng dụng khoa học-công nghệ và giải quyết công việc thuận lợi hơn.

Tỉnh Thái Nguyên giao chỉ tiêu cho các xã tiêm vắc-xin phòng dại cho chó, mèo đạt ít nhất từ 70% tổng đàn trở lên.

Nâng cao hiệu quả phòng bệnh dại cho vật nuôi

Bệnh dại do vi-rút dại lây truyền chủ yếu từ chó, mèo sang người. Khi phát bệnh, hầu hết trường hợp đều tử vong. Tuy nhiên, tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, người dân vẫn chủ quan, chưa thực hiện đầy đủ việc tiêm vắc-xin phòng dại cho chó, mèo, tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm.

Đồng chí Trịnh Xuân Trường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy trình bày diễn văn tại buổi lễ. (Ảnh: THẾ BÌNH)

Kỷ niệm 90 năm thành lập cơ sở Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên

Sáng 18/9, tỉnh Thái Nguyên long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 90 năm thành lập cơ sở Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh (1936-2026). Nguyên Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh, lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên qua các thời kỳ, đại diện Mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng Lao động, Anh hùng Lực lượng vũ trang, lãnh đạo các cấp ủy trực thuộc tham dự.

Chương trình “Biên cương - Đêm hội trăng rằm” mang đến cho các em học sinh Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở Cốc Mỳ không khí vui tươi, đầm ấm. (Ảnh: Đồn Biên phòng Trịnh Tường cung cấp)

Lào Cai: Gần 1.000 suất quà Trung thu đến với học sinh biên giới Trịnh Tường

Tối 17/9, không khí Trung thu rộn ràng đến với học sinh Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và trung học cơ sở Cốc Mỳ trong chương trình “Biên cương - Đêm hội trăng rằm” do Đồn Biên phòng Trịnh Tường (Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai) phối hợp Ủy ban nhân dân xã Trịnh Tường và Công ty cổ phần công nghệ SOTA Việt Nam tổ chức.

Các cháu thiếu nhi ở khu vực biên giới Huổi Luông xã Phong Thổ biểu diễn văn nghệ tại Chương trình Biên cương-Đêm hội trăng rằm.

Đêm hội trăng rằm đến với 860 thiếu nhi ở biên giới Phong Thổ

Tối 17/9, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lai Châu, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Hội liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Tỉnh Đoàn, xã Phong Thổ, VietinBank Lai Châu và Viettel Lai Châu phối hợp tổ chức Chương trình “Biên cương-Đêm hội trăng rằm” năm 2026 dành cho thiếu niên, nhi đồng trên địa bàn xã biên giới Phong Thổ.