Phóng viên (PV): Nhiều người vẫn thắc mắc, tại sao ông lại có một tình yêu đặc biệt đối với Hà Nội như vậy?
Ông Martin Rama: Tôi đã từng ở nhiều đô thị lớn trên thế giới trước khi đến đây. Nhưng khi gặp Hà Nội, tôi thấy trên hết cả là sự sống động của nơi này thôi thúc sự quận quẫy sinh động trong nhịp tim của tôi, tôi bị mê hoặc mà vẫn tỉnh táo. Điều này không có được ở các nơi khác tôi từng sống.
PV: Ông vừa chia sẻ một dự án ông đã nghiên cứu và hy vọng nó được thực thi, về việc cải tạo không gian Hà Nội. Ông có thể tóm tắt ý tưởng của dự án này?
Ông Martin Rama: Sau quá trình công tác tại Hà Nội, tôi được cử sang làm Chuyên gia Kinh tế trưởng của Ngân hàng Thế giới tại Ấn Độ, phụ trách khu vực Nam Á và các nước chung quanh. Nhưng khi rảnh rỗi, tôi vẫn quay về Việt Nam thường xuyên. Dự án mới nhất của tôi được gọi là “Phát triển đô thị bền vững tại Hà Nội: Thí điểm mô hình mới tại một khối nhà đơn”.
Hà Nội là một đô thị có văn hóa năng động, và thay đổi từng ngày. Nhưng sự thay đổi đó phải làm sao để những giá trị văn hóa kiến trúc và sinh hoạt thú vị đã từng có trong lịch sử, vẫn đang diễn ra hiện tại, không bị biến mất là một vấn đề lớn. Thí dụ như việc phá hủy các không gian cũ - đẹp, hoặc các cư dân gốc ở một số điểm trung tâm bị buộc phải rời đi. Các cách tiếp cận việc thay đổi không gian đô thị không được như ý sẽ làm mất đi cá tính và lối sống đặc sắc, những nét riêng không tìm thấy đâu khác. Đó là một điều đáng lo ngại.
PV: Vậy, cách thức nêu phương án có tính khả thi của ông là gì?
Ông Martin Rama: Để nêu phương án thí điểm cải tạo trên mô hình một khối nhà đơn. Tôi đã nghiên cứu các mô hình cải tạo và gìn giữ không gian đô thị tại Hội An, Luông Prabăng (Lào); các mô hình căn hộ “Soho” (“Small office, home office”) tại New York và Miami (Mỹ); và các chủ đầu tư: khu vực thuộc nhà nước điều tiết, khu vực kinh doanh tư nhân có sự phân quyền, khu vực kinh doanh tư nhân có sự tập trung trung ương… để gắng tìm ra cách tiếp cận thích hợp cho mô hình của tôi tại Hà Nội.
Hà Nội có phong cách kiến trúc phong phú, chồng lấn qua nhiều lớp thời gian: biệt thự thời Pháp thuộc; các nhà tập thể thời bao cấp và nhà ở dân sự qua nhiều đời trong một khu vực. Hàm chứa trong các khối kiến trúc ấy là đa dạng tầng lớp xã hội. Để cải tạo một khu vực kiến trúc thí điểm như vậy cần có một tư duy hệ thống từ việc kiểm kê tiềm năng và đánh giá chi tiết. Sau đó, chủ đầu tư cần thực hiện tới hàng chục đầu việc. Phải có một công ty cải tạo với doanh nghiệp quốc doanh góp đất, cư dân nội tại góp không gian; đưa ra các cuộc thi để cạnh tranh ý tưởng kiến trúc; phối hợp kỹ thuật xây dựng và cải tiến; thiết kế tạo thương hiệu và quảng bá…
Tất cả chuỗi hành động này sẽ làm tăng giá trị của bất động sản, cư dân gốc không phải chuyển đi. Nhà đầu tư cũng có lợi từ việc cho thuê không gian thừa ra. Phố xá đẹp đẽ, văn minh và sáng sủa hơn. Là một cuộc chơi “win - win”, nâng cấp đô thị đồng hành với khía cạnh văn hóa và giữ được sự độc đáo…
PV: Cảm ơn ông, và chúc dự án của ông mau chóng có những chủ đầu tư thích hợp tiếp cận!
