Lời kêu gọi được đưa ra sau khi quy định trong lĩnh vực này vừa hết hiệu lực, mà chưa có cơ chế pháp lý mới thay thế.
Quy định đặc biệt của EU cho phép các nền tảng số quét tin nhắn có nội dung xâm hại trẻ em, mà không vi phạm quyền riêng tư (còn gọi là điều khoản Chat Control), đã chính thức hết hiệu lực vào ngày 4/4 vừa qua. Tuy nhiên, Nghị viện châu Âu (EP) đã bác bỏ việc gia hạn quy định, do chính phủ các nước thành viên và EP chưa đạt đồng thuận. Quy định không được gia hạn khiến việc phát hiện những nội dung độc hại trên không gian mạng trở nên khó khăn. Các công ty công nghệ hiện không còn cơ sở pháp lý rõ ràng để tiếp tục quét tin nhắn một cách tự nguyện mà không lo vi phạm luật bảo mật dữ liệu của EU.
Điều khoản Chat Control, tên chính thức là Quy định về ngăn ngừa và chống lạm dụng tình dục trẻ em (CSAM), là một trong những đề xuất pháp lý gây tranh cãi nhất tại EU trong những năm gần đây. Theo quy định, các nền tảng số được phép rà soát, phát hiện và báo cáo nội dung độc hại trên cơ sở tự nguyện. Năm 2022, EC đề xuất Chat Control phiên bản 2.0, chuyển cơ chế tự nguyện sang bắt buộc, đồng thời yêu cầu báo cáo cả những hành vi dụ dỗ trẻ vị thành niên.
Đề xuất nâng cấp Chat Control nhận được sự ủng hộ từ một số tổ chức bảo vệ trẻ em, nhưng cũng vấp phải phản đối gay gắt từ nhiều phía. Nhiều ý kiến, trong đó có các cơ quan bảo vệ dữ liệu của EU, cảnh báo biện pháp này có thể gây ảnh hưởng tới quyền riêng tư. Một loạt nền tảng nhắn tin tuyên bố cứng rắn rằng, họ thà rời khỏi thị trường EU, hơn là làm suy yếu tính bảo mật của người dùng.
Nhiều quốc gia thành viên cho rằng, Chat Control vi phạm quyền bí mật thư tín và quyền riêng tư được quy định trong Hiến chương về các Quyền cơ bản của EU. Việc giám sát hàng loạt đối với tất cả người dùng để tìm kiếm tội phạm cũng bị chỉ trích là biện pháp không tương xứng, đi ngược các giá trị của châu Âu.
Tháng 3 vừa qua, cuộc đàm phán tìm kiếm thỏa hiệp giữa các nhà lập pháp và các nước thành viên đã thất bại. Nỗ lực cuối cùng tại EP nhằm gia hạn Chat Control phiên bản 1.0 cũng không thành công. Khoảng trống pháp lý đang làm gián đoạn nỗ lực bảo vệ trẻ em trên mạng. Người phát ngôn EC Guillaume Mercier kêu gọi các nhà lập pháp tăng tốc đàm phán để tìm ra giải pháp, nhanh chóng “vá lỗ hổng pháp lý” hiện nay.
