Những ngày qua, bạo lực bùng phát giữa binh sĩ Israel và các tay súng Hamas ở dải Gaza đã khiến ít nhất 120 người Palestine thiệt mạng và nhiều người bị thương. Các cuộc đụng độ bùng phát kể từ tháng 3, khi hàng nghìn người Palestine tập trung về dải Gaza tham gia các cuộc tuần hành nhằm khẳng định các quyền hợp pháp của người Palestine tại Gaza, đồng thời phản đối mở cửa trụ sở mới của Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem.
Làn sóng biểu tình của người Palestine hưởng ứng những lời kêu gọi tiến hành “Cuộc tuần hành vĩ đại trở về”, qua đó đòi quyền hồi hương cho những người tị nạn Palestine tại những vùng đất bị Israel chiếm đóng hiện nay. Song, hàng nghìn người dân đổ dồn về khu vực biên giới vốn đang tồn tại xung đột khiến đụng độ giữa người biểu tình và lực lượng an ninh Israel, cũng như giao tranh qua lại giữa quân đội Israel và Hamas càng thêm căng thẳng. Phong trào vũ trang này tuyên bố việc bắn rocket về phía lãnh thổ Israel thời gian gần đây là nhằm đáp trả hành động của quân đội Israel giết hại người Palestine.
Tình hình tại dải Gaza diễn biến xấu đi sau ngày Mỹ chính thức dời Đại sứ quán từ thành phố Tel Aviv của Israel về Jerusalem ngày 14-5. Đặc phái viên LHQ về Trung Đông Nickolay Mladenov hôm 30-5 vừa qua đã phải cảnh báo dải Gaza đang đứng trước bờ vực chiến tranh. Đây cũng là đợt xung đột leo thang nghiêm trọng nhất kể từ sau cuộc chiến 50 ngày đêm giữa Israel và Hamas năm 2014, liên quan việc mất tích ba thiếu niên Israel, khiến hơn 1.000 người Palestine thiệt mạng, trong đó có cả phụ nữ và trẻ em.
Làn sóng biểu tình tiếp diễn có thể khiến tình hình phức tạp hơn. Trong khi đó, các nỗ lực can thiệp của cộng đồng quốc tế vẫn tê liệt vì thiếu vắng sự đồng thuận. Lệnh ngừng bắn do Ai Cập làm trung gian giữa Israel với Hamas đã nhanh chóng bị phá vỡ khi binh sĩ Israel khai hỏa nhằm vào một người Palestine bị nghi là “khủng bố”.
Chỉ trong ngày 2-6, hai dự thảo nghị quyết của Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ về tình hình dải Gaza đã bị phủ quyết. Một dự thảo do Kuwait khởi xướng, trong đó chỉ trích việc Israel sử dụng vũ lực đối với người Palestine và kêu gọi các biện pháp bảo vệ người Palestine, đã bị Mỹ phủ quyết. Văn bản thứ hai do Mỹ soạn thảo, lên án phong trào Hamas của Palestine, nhận 11 phiếu trắng và ba phiếu chống, chỉ duy nhất Mỹ ủng hộ.
Dải Gaza hiện nay có thể bùng phát trở lại những cuộc chiến xuất phát từ những mâu thuẫn không thể hóa giải trước đây. Từ năm 2008, khu vực biên giới nhạy cảm này đã chứng kiến ba cuộc chiến đẫm máu. Trong lúc đó, việc các bên đổ lỗi cho nhau không giúp hạ nhiệt tình hình mà chỉ khiến bạo lực thêm bùng phát. Nhiều nước trên thế giới đã lên án Israel không bày tỏ thiện chí hòa bình khi liên tiếp công bố quyết định xây dựng các khu định cư mới, phá hủy nhiều khu vực sinh sống của người dân Palestine.
Năm 2018 đánh dấu 70 năm thời điểm hàng chục nghìn người dân Palestine bị trục xuất và buộc phải rời bỏ nhà cửa khi nổ ra cuộc chiến giữa Israel và các quốc gia Arab năm 1948. Đây là ký ức đau thương mà không một người Palestine có thể dễ dàng lãng quên. Trong bối cảnh đó, động thái của Mỹ chuyển Đại sứ quán tại Israel từ Tel Aviv tới Jerusalem bị cộng đồng quốc tế phản đối mạnh mẽ, càng khiến người dân Palestine tổn thương, và bạo lực rất dễ bùng phát. Tuy vậy, giới quan sát cho rằng hành động đáp trả bằng vũ lực của Hamas nhằm vào Israel cũng không phải là biện pháp hóa giải xung đột.
Hiện nay, chỉ cần một hành động thiếu kiểm soát ở dải Gaza có thể thổi bùng lên làn sóng giao tranh đẫm máu giữa Israel và Palestine. Do vậy, giới phân tích lo ngại rằng, sự leo thang bạo lực thành một cuộc chiến tranh, thậm chí vượt khỏi phạm vi dải Gaza lan ra toàn khu vực, chỉ là vấn đề thời gian, nếu các bên không thể giải quyết những mâu thuẫn cơ bản thông qua giải pháp đối thoại.
