Thách thức kép ở Gaza

Liên hợp quốc (LHQ) bày tỏ quan ngại về các vụ bắn phá vẫn tiếp diễn ở Dải Gaza. Cùng với đó, việc Israel đóng các cửa khẩu và áp đặt những hạn chế trong vận tải hàng hóa khiến người dân ở dải đất hẹp ven Địa Trung Hải phải đối diện thách thức kép, nghĩa là vừa bị mất an ninh vừa lâm vào khủng hoảng nhân đạo.

Biếm họa: MIKAIL çIFTçI
Biếm họa: MIKAIL çIFTçI

Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của LHQ (OCHA) lên tiếng quan ngại về tình trạng bạo lực vẫn tiếp diễn ở Dải Gaza, chủ yếu ở phía tây khu vực “đường ranh giới màu vàng”, với nhiều dân thường bị sát hại. Tại Bờ Tây, OCHA nhận định tình trạng bạo lực vẫn ở mức đáng lo ngại. Thông tin của OCHA không phải là không có cơ sở, bởi phía Palestine cáo buộc Israel hôm 22/6 tiến hành các vụ không kích vào Gaza khiến hai dân thường thiệt mạng. Các nhân chứng cho biết, một thiết bị bay không người lái của Israel đã tấn công thẳng vào một phương tiện đang di chuyển tại khu vực al-Mawasi, phía tây thành phố Khan Younis ở miền nam Gaza.

Nguồn tin y tế Palestine cho hay, vụ tấn công khiến hai người chết và nhiều người bị thương, trong đó có các trường hợp nguy kịch. Phía Israel giải thích rằng, họ buộc phải nổ súng khi phát hiện hai người này nằm trong nhóm ném bom xăng vào một khu định cư Do Thái. OCHA nêu rõ, trong các hoạt động thực thi pháp luật tại Bờ Tây, việc sử dụng vũ lực gây chết người chỉ được phép áp dụng như biện pháp cuối cùng và những cá nhân thực hiện các hành vi tấn công trái pháp luật phải hoàn toàn chịu trách nhiệm.

Không chỉ có thế, Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ Palestine cáo buộc quân đội Israel tiến hành một cuộc không kích vào khu phố al-Rimal, phía tây Gaza khiến một người thiệt mạng và ba người bị thương. Đến nay, quân đội Israel vẫn “im hơi lặng tiếng”, chưa đưa ra bình luận về hai vụ việc trên. Theo cơ quan y tế Gaza, kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hồi tháng 10/2025, có 1.024 người thiệt mạng, 3.260 người bị thương trong các cuộc tấn công của Israel tại Gaza.

Không chỉ hứng chịu các đòn tấn công của quân đội Israel, người dân Gaza còn đang bị ngăn cản hoạt động đưa hàng viện trợ nhân đạo vào dải đất bên bờ Địa Trung Hải này. Israel vẫn đóng phần lớn các cửa khẩu, chỉ mở duy nhất cửa khẩu Kerem Shalom để hàng viện trợ quốc tế vào Gaza. Trong điều kiện khó khăn như vậy, LHQ và các tổ chức nhân đạo quốc tế cũng đã nỗ lực đưa được nhiều hàng viện trợ qua cửa khẩu, gồm lương thực, chăn màn, vật tư giáo dục, đồ chơi cho trẻ em, bộ dụng cụ vệ sinh và nhiên liệu. Các tổ chức nhân đạo tiếp tục kêu gọi Israel mở thêm các cửa khẩu và dỡ bỏ các hạn chế đối với hàng viện trợ vào Gaza.

Tuy nhiên, nguồn cung nhiên liệu từ ngoài vào Gazaa được đánh giá là vẫn nhỏ giọt. OCHA cho hay, các tổ chức nhân đạo chủ yếu phải dựa vào một nhà cung cấp của Ai Cập do nhiên liệu tại Israel không được miễn thuế, trong khi phía Ai Cập không phải lúc nào cũng đáp ứng đủ nhu cầu. Ngoài ra, nhà chức trách Tel Aviv chỉ cho phép nhập nhiên liệu từ Ai Cập hoặc Israel trong khung giờ hoạt động hạn chế của cửa khẩu Kerem Shalom. Do đó, các tổ chức nhân đạo tại Gaza phải ưu tiên phân bổ nhiên liệu cho các dịch vụ cứu sinh và tạm dừng cung cấp cho những hoạt động ít cấp thiết hơn. Theo OCHA, nhiều máy phát điện dù có nhiên liệu vẫn không thể hoạt động do thiếu dầu bôi trơn, trong khi việc xin giấy phép từ phía Israel để đưa mặt hàng này vào Gaza gặp nhiều khó khăn. OCHA phàn nàn rằng, các hạn chế hiện nay tiếp tục cản trở hoạt động tiếp cận nhân đạo và phân phối hàng viện trợ tại Bờ Tây, trong đó có cả Đông Jerusalem.

Trong khi đó, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi kêu gọi Israel từ bỏ kế hoạch kiểm soát 70% lãnh thổ Gaza. Tổng thống al-Sisi cho biết, lực lượng Israel ban đầu kiểm soát khoảng 50% Gaza theo thỏa thuận ngừng bắn, sau đó mở rộng phạm vi chiếm đóng lên 60% và không giấu giếm ý định sẽ kiểm soát tới 70% dải đất này. Tổng thống Ai Cập khẳng định không có lựa chọn nào ngoài việc đạt được một giải pháp công bằng và lâu dài cho vấn đề Palestine dựa trên giải pháp hai nhà nước. Cùng quan điểm với Ai Cập, Bộ Ngoại giao Mỹ tái khẳng định lập trường của Washington phản đối Israel sáp nhập Bờ Tây, nhấn mạnh việc một Bờ Tây ổn định sẽ bảo đảm an ninh cho Israel và phù hợp mục tiêu đạt được hòa bình trong khu vực.

Tuyên bố của Tổng thống Ai Cập và lập trường của Mỹ được đưa ra sau khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ra lệnh cho quân đội kiểm soát thêm diện tích lãnh thổ Gaza, bất chấp các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn mong manh có hiệu lực từ tháng 10/2025. Theo thỏa thuận ngừng bắn, lực lượng Israel phải rút lui về phía sau “đường ranh giới màu vàng”, phân chia các khu vực do lực lượng Hamas của Palestine kiểm soát với các khu vực do quân đội Israel nắm giữ.