Lỗi của tất cả
Đây cũng là nguyên nhân để một số DN thí điểm mô hình mới với các tiểu ban thuộc HĐQT, do thành viên HĐQT độc lập phụ trách. Nhưng liệu mô hình mới có tốt hơn BKS?
Cần biết rằng, BKS do CĐ bầu ra, đại diện cho CĐ thực hiện chức năng giám sát, nhưng có tình trạng cả phía DN lẫn CĐ lâu nay đã không còn để tâm. Chuyện vào BKS có khi còn được đem ra nói tếu táo là cho “oách” hoặc có thêm khoản thù lao nào đó. DN thì đề cử “người của mình” thường là quản lý cấp trung, trưởng phòng trở xuống vào BKS, còn CĐ thì cũng chẳng chịu để tâm hay giới thiệu ai ứng cử.
Cũng có một số quỹ đầu tư đề xuất nhân sự vào BKS, những người này cũng đều có kinh nghiệm, trình độ nhất định, nhưng dường như cũng chỉ làm với mục đích dĩ hòa vi quý, thay vì nỗ lực vì cho rằng: “có nỗ lực chắc gì đã có kết quả”.
Thẳng thắn mà nói thì cả DN, CĐ lớn hay nhỏ đều tự hạ thấp vai trò của mình liên quan đến việc thiết lập quy chuẩn hoạt động của BKS chứ không hẳn mô hình BKS đã lỗi thời. Chưa kể, một số DN có BKS hoạt động khá tốt, đều là các thành viên độc lập thì cũng ngại ngần trong việc chia sẻ kinh nghiệm vì lo ngại có thể chịu tiếng là khoe khoang, chém gió, nên mô hình hay nếu có cũng chỉ DN hoặc CĐ biết.
Tiểu ban có gì hay?
Các tiểu ban liên quan đến nhân sự, tài chính trực thuộc HĐQT đang được xem là “phiên bản nâng cấp” của BKS. Việc trực thuộc HĐQT, do thành viên HĐQT độc lập trực tiếp phụ trách có thể tăng quyền cũng như trách nhiệm cho các tiểu ban và những người trực tiếp phụ trách. Chẳng hạn, trước đây nói thành viên HĐQT độc lập đôi khi chỉ “ngồi chơi” thì nay có tiểu ban sẽ buộc những người này phải tham gia công việc cụ thể hơn. BKS thì số lượng người ít nhưng yêu cầu công việc bao quát lại khá rộng dẫn đến khả năng thiếu tập trung nhưng với các tiểu ban, công việc sẽ được phân chia rõ ràng.
Nhiều ưu điểm là vậy nhưng mô hình các tiểu ban cũng đối mặt với không ít các thách thức mà nếu không giải quyết ngay từ đầu cũng sẽ dẫn đến tình trạng hữu danh vô thực như BKS. Đầu tiên là quyết tâm từ phía DN, mà cụ thể là HĐQT, chủ tịch HĐQT trong việc nâng cao công tác kiểm soát, giám sát… DN cần chuyển tải thông điệp một cách cụ thể, liên tục và xuyên suốt trên nhiều kênh thông tin khác nhau để buộc phải vào thế nói rồi thì phải làm.
Vai trò của thành viên độc lập cũng cần được thông báo chính thức, rộng rãi thay vì chỉ nói chung chung. Cần tránh tình trạng mà một số chuyên gia đã lên tiếng trước đây đó là thành viên dù độc lập nhưng lại do “phe” này hay người kia ở HĐQT đưa vào cốt để phục vụ cho mục đích biểu quyết có lợi cho mình. Mặt khác, các thành viên HĐQT cũng phải “cáo bạch” về chức năng của mình, người nào phụ trách tiểu ban nào và mục tiêu ra sao, kết quả theo năm cũng phải được công bố lượng hóa một cách rõ ràng.