Tại phiên thảo luận về kết quả thực hiện Nghị quyết của QH về kế hoạch phát triển KT-XH năm 2018 và ba năm thực hiện kế hoạch 5 năm 2016-2020; kế hoạch phát triển KT-XH năm 2019, nhiều ĐBQH bày tỏ sự vui mừng trước những kết quả đạt được của KT-XH trong thời gian qua. Thực tế, sau ba năm thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2016-2020, nền kinh tế giữ được nhịp tăng trưởng tốt, tốc độ tăng trưởng GDP trung bình là 6,57%, quy mô nền kinh tế tăng gấp 1,3 lần so năm 2015. Dự trữ ngoại tệ đạt kỷ lục 60 tỷ USD, nợ công giảm từ 63,7% (năm 2016) xuống còn 61,4% (năm 2018), nợ xấu giảm từ 24,46% xuống còn 2%...
Đặc biệt, trong chín tháng qua, tăng trưởng GDP đã đạt 6,98%, ước cả năm vượt chỉ tiêu QH đề ra là 6,7%. Tuy nhiên, bên cạnh việc lạc quan vào nền kinh tế nhiều ĐBQH cũng băn khoăn về chất lượng TTKT đã thực chất và vững chắc chưa?
ĐB Hoàng Văn Cường (đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội), Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của QH cho rằng, TTKT tuy khả quan nhưng đánh giá về tính tự chủ và khả năng chống đỡ nền kinh tế trước tác động bên ngoài thì đáng báo động. Cụ thể: Thứ nhất, nước ta đang phụ thuộc tăng trưởng vào ngành công nghiệp chế tạo chế biến, đây là ngành phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Do vậy, bất kỳ tác động nào tới FDI, hay môi trường bên ngoài liên quan tới hoạt động của FDI thì nền kinh tế sẽ bị ảnh hưởng trầm trọng. Thứ hai, khu vực doanh nghiệp tư nhân (DNTN) được đánh giá là động lực chính, đóng góp chính vào tổng giá trị GDP, tuy nhiên năng lực thật sự của DNTN hiện nay rất yếu. Hiện nay, 53% số DNTN hoạt động không có lãi, do vậy phần đó không có đóng góp, thậm chí một số phải rời bỏ thị trường. Điều này cho thấy nền kinh tế chưa phát huy được năng lực nội tại.
Để tiếp tục giữ được đà tăng trưởng, ĐB Hoàng Văn Cường cho rằng, đầu tiên, Chính phủ cần theo đuổi ổn định kinh tế vĩ mô, khống chế lạm phát, điều hành tỷ giá linh hoạt, không quá cứng nhắc nhưng không để bị tác động của tiền tệ thế giới. Tiếp tục cải cách thể chế, môi trường, tạo điền kiện kinh doanh (ĐKKD) cho các DN. Dài hạn hơn, phải nhìn đến tác động của cuộc cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung và đặc biệt là cơ hội mở ra khi nước ta đang hội nhập rất sâu với các thỏa thuận quốc tế mới, trong đó có Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP)…
Trong vấn đề “sức khỏe” của nền kinh tế, sự tăng trưởng mạnh mẽ và bền vững của khối DN trong nước rất quan trọng. Tuy nhiên, trong chín tháng số DN thành lập mới tăng thấp 2,8% (cùng kỳ tăng 15,4%), số DN tạm ngừng hoạt động tăng 48,1% (cùng kỳ tăng 9,4%), số DN giải thể tăng 32,1% (cùng kỳ tăng 4,4%). Như vậy, cứ 100 DN thành lập mới và quay trở lại hoạt động thì có 77 DN ngừng hoạt động và giải thể.
ĐB Nguyễn Tiến Sinh (đoàn ĐBQH tỉnh Hòa Bình) cho rằng, bên cạnh những kết quả tích cực, thị trường chúng ta đang xây dựng có phần méo mó, lệch lạc: “DN, doanh nhân đang phải đối phó với rủi ro từ chính sách pháp luật, thành lập nhiều, giải thể nhiều, tồn tại lay lắt đối với các DN nhỏ và vừa (NVV). Mục tiêu xây dựng một triệu DN hoạt động thực chất vào năm 2020 khó mà đạt được. Nguyện vọng của cử tri và của nhân dân là mong muốn QH, Chính phủ xây dựng một môi trường chính sách pháp luật ổn định, tôn trọng sự phát triển của quy luật kinh tế thị trường, tạo môi trường kinh doanh (MTKD) thuận lợi và động lực để các DN nâng sức cạnh tranh trong phát triển và hội nhập quốc tế”.
Còn theo ĐB Nguyễn Như So (đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh), cần có cơ chế đột phá, khuyến khích khu vực kinh tế tư nhân, phát triển để tạo đối trọng đủ mạnh, hợp tác bình đẳng. Việc này có ý nghĩa chính trị, chiến lược quan trọng, tránh tình trạng “một nền kinh tế có hai tốc độ”. Chính phủ đã có Nghị quyết (NQ) 19, NQ 01, NQ 20 nhằm cải thiện MTKD, đầu tư nhưng cần xem lại thực thi và thực chất của việc cắt giảm các ĐKKD. Nếu chỉ sửa vài câu chữ thì tính đơn giản hóa không đáng kể, sửa đổi theo hạ thấp điều kiện thì cơ bản không làm thay đổi MTKD. Lực lượng DNNVV chiếm 98,1% là đối tượng chính tạo nguồn thu ngân sách, quyết định sự bền vững của phát triển kinh tế lại khó tiếp cận ưu đãi, đặc biệt là vốn. Luật Hỗ trợ DNNVV có hiệu lực nhưng lúng túng trong triển khai, do tình trạng nợ đọng nghị định hướng dẫn thi hành về quỹ phát triển.
Bên cạnh đó, trước bối cảnh làn sóng Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN 4.0) đang dâng cao trên toàn thế giới, cộng với thực tế kinh tế nước ta đã và đang hội nhập sâu, rộng với kinh tế khu vực và thế giới, một số ĐBQH đã đưa ra cảnh báo về nguy cơ “tụt hậu” nếu chúng ta không chuẩn bị tâm thế, nội lực sẵn sàng, và có những chính sách nhanh, mạnh, kịp thời.
ĐB Phạm Trọng Nhân (đoàn ĐBQH tỉnh Bình Dương) cho rằng, CMCN 4.0 mở ra cơ hội khi đặt các quốc gia vào cùng vạch xuất phát trong quá trình tìm kiếm tăng trưởng mới, tạo ra những cơ hội để Việt Nam rút ngắn khoảng cách lạc hậu, vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Bởi vậy, chúng ta cần có “tâm thế” và “nội lực” sẵn sàng cho CMCN 4.0. Thực trạng, một bộ phận vẫn còn “dị ứng” với những thay đổi, chưa có tâm thế sẵn sàng đón nhận những đổi mới sáng tạo, chính là “lực cản đáng kể” trên con đường đi đến quốc gia khoa học công nghệ.
