Học phí đại học tăng theo lộ trình tự chủ

Mức tăng học phí phổ biến từ 5-10%

Mùa tuyển sinh năm 2026 ghi nhận mặt bằng học phí mới tại nhiều cơ sở giáo dục đại học. Phần lớn các trường điều chỉnh theo lộ trình đã công bố từ trước, mức tăng phổ biến khoảng 5-10%.

Tại Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội công bố học phí chương trình chuẩn từ 28-40 triệu đồng/năm, tăng không quá 5 triệu đồng so với khóa trước; các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh và chất lượng cao dao động 35-68 triệu đồng. Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội có mức học phí từ 59-130 triệu đồng/năm, song chương trình chỉ đào tạo trong ba năm với điều kiện học tập, nghiên cứu theo chuẩn quốc tế. Tại Đại học Kinh tế Quốc dân, học phí hệ đại học chính quy tiêu chuẩn đối với khóa tuyển sinh năm 2026 dự kiến từ 20-28 triệu đồng, tăng khoảng 2-3 triệu đồng so với năm trước. Đối với các chương trình tiên tiến, chương trình chất lượng cao, chương trình định hướng ứng dụng hoặc đào tạo bằng tiếng Anh, học phí dự kiến từ 45-70 triệu đồng/năm, cao hơn so với mức 41-65 triệu đồng của khóa tuyển sinh năm 2025…

Nhiều trường thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội cũng điều chỉnh học phí theo lộ trình. Trong đó, Trường đại học Khoa học Tự nhiên tăng khoảng 2 triệu đồng mỗi năm và cam kết mức điều chỉnh các năm tiếp theo không vượt quá 10%.

Ở phía nam, mức học phí các trường thành viên Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh cũng tăng khoảng 10% so với khóa tuyển sinh trước. Các chương trình chuẩn vẫn duy trì mức học phí khoảng 30-40 triệu đồng mỗi năm, trong khi các chương trình tiên tiến, đào tạo bằng tiếng Anh hoặc các ngành đặc thù có mức thu cao hơn.

Đáng chú ý, khối ngành sức khỏe tiếp tục có mức học phí cao nhất. Tại Trường đại học Phenikaa, ngành Y khoa có học phí khoảng 150 triệu đồng/năm, ngành Răng-hàm-mặt khoảng 160 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, sinh viên khóa tuyển sinh năm 2026 được giảm 20% học phí năm đầu và giảm 10% ở các năm tiếp theo.

Việc điều chỉnh học phí được thực hiện trên cơ sở Nghị định số 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về chính sách học phí, miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo. Theo đó, các cơ sở giáo dục đại học công lập chưa tự bảo đảm chi thường xuyên áp dụng mức trần học phí từ 1,71-3,5 triệu đồng/người học/tháng tùy nhóm ngành; các trường thực hiện tự chủ được áp dụng mức thu cao hơn theo quy định.

Những con số về học phí không chỉ là bài toán của các trường đại học mà còn là nỗi trăn trở của nhiều gia đình có con bước vào giảng đường.

Vừa nhận giấy báo trúng tuyển ngành Kỹ thuật điện của một trường đại học công lập, Trần Văn Hiếu, ở xã Minh Hóa (Quảng Trị), từng có ý định bảo lưu kết quả để đi làm khi biết học phí năm đầu khoảng 32 triệu đồng. Gia đình Hiếu có ba anh em, bố làm phụ hồ, mẹ làm nông, thu nhập bấp bênh nên khoản học phí, tiền thuê trọ và sinh hoạt ở thành phố là gánh nặng không nhỏ. “Em từng rất lo vì sợ bố mẹ không kham nổi. Nhưng sau khi được nhà trường tư vấn về học bổng, vay tín dụng sinh viên và chính sách giãn tiến độ đóng học phí, em quyết định nhập học. Em sẽ cố gắng học thật tốt để không phụ công sức của bố mẹ”, Hiếu chia sẻ.

Đi cùng trách nhiệm xã hội

Cùng với việc công bố mức học phí mới, nhiều cơ sở đào tạo đồng thời mở rộng quỹ học bổng, chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ vay vốn và kết nối doanh nghiệp nhằm chia sẻ gánh nặng tài chính với người học.

Tại khu vực phía bắc, Đại học Bách khoa Hà Nội tiếp tục duy trì nhiều quỹ học bổng từ ngân sách nhà trường, doanh nghiệp và mạng lưới cựu sinh viên. Theo đại diện nhà trường, cùng với lộ trình điều chỉnh học phí, các chương trình hỗ trợ tài chính cũng được mở rộng để sinh viên có hoàn cảnh khó khăn không phải dừng việc học vì thiếu kinh phí.

Tương tự, Trường đại học Việt Đức tiếp tục duy trì các học bổng tài năng và nhiều chương trình hỗ trợ từ Cơ quan Trao đổi Hàn lâm Đức (DAAD), Cơ quan Hỗ trợ đại học thế giới (WUS) cùng các tổ chức quốc tế khác. Không chỉ hỗ trợ học phí, nhiều suất học bổng còn giúp sinh viên trang trải chi phí sinh hoạt hoặc có cơ hội học tập, trao đổi tại Đức.

Năm học 2026-2027, Trường đại học CMC dành quỹ học bổng lên tới 96 tỷ đồng cho sinh viên. Học bổng được xét trên nhiều tiêu chí như kết quả học tập, điểm thi tốt nghiệp THPT, chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi, với mức hỗ trợ từ 30% đến 100% học phí toàn khóa đối với sinh viên duy trì kết quả học tập tốt.

Đối với khối ngành sức khỏe, dù có mức học phí thuộc nhóm cao nhất, Trường đại học Phenikaa vẫn áp dụng nhiều chính sách ưu đãi. Sinh viên khóa năm 2026 được giảm 20% học phí năm đầu, giảm 10% các năm tiếp theo, đồng thời có cơ hội tiếp cận nhiều chương trình học bổng và hỗ trợ nghiên cứu khoa học.

Ngay cả những ngành đặc thù cũng tiếp tục nhận được sự ưu tiên của Nhà nước. Tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, sinh viên các ngành đào tạo giảng viên lý luận chính trị như Triết học, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và Tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn được miễn học phí theo quy định, góp phần thu hút nguồn nhân lực cho lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Ở phía nam, nhiều trường cũng dành nguồn lực lớn để đồng hành cùng người học. Trường đại học Công thương TP Hồ Chí Minh duy trì quỹ học bổng hơn 55 tỷ đồng cùng cam kết “3 không”: Không tăng học phí trong toàn khóa, không thu thêm khoản phí ngoài quy định và không để sinh viên phải dừng học vì khó khăn tài chính. Trong khi đó, Trường đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) triển khai chương trình bảo lãnh giúp sinh viên được vay toàn bộ học phí học kỳ chính và được cộng đồng cựu sinh viên hỗ trợ hoàn trả phần lãi vay sau khi hoàn thành nghĩa vụ với ngân hàng.

Theo các chuyên gia giáo dục, việc điều chỉnh học phí là xu hướng tất yếu trong quá trình thực hiện tự chủ đại học. Khi ngân sách nhà nước từng bước chuyển từ cơ chế bao cấp sang đặt hàng và giao quyền tự chủ, các cơ sở giáo dục phải chủ động tạo nguồn lực để đầu tư cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, chuyển đổi số, phát triển đội ngũ giảng viên và mở rộng hợp tác quốc tế. Học phí vì vậy trở thành một trong những nguồn tài chính quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực cạnh tranh của các trường đại học.

Tuy nhiên, tự chủ không đồng nghĩa chuyển gánh nặng tài chính sang người học. Điều phụ huynh và sinh viên quan tâm không chỉ là học phí tăng bao nhiêu, mà là khoản đầu tư đó mang lại giá trị gì. Chỉ khi chất lượng đào tạo được cải thiện, môi trường học tập hiện đại hơn, tỷ lệ sinh viên có việc làm cao hơn và việc sử dụng nguồn thu được công khai, minh bạch, việc điều chỉnh học phí mới nhận được sự đồng thuận của xã hội. Mỗi đồng học phí tăng thêm cần được chuyển hóa thành giá trị thực, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Bên cạnh nỗ lực của các cơ sở giáo dục, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện chính sách tín dụng đối với học sinh, sinh viên; mở rộng các chương trình học bổng, miễn, giảm học phí; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cựu sinh viên chung tay hỗ trợ người học. Chỉ khi lộ trình tự chủ được thực hiện song hành với một “lưới an sinh giáo dục” đủ rộng và bền vững, mọi học sinh có năng lực mới có cơ hội tiếp cận giáo dục đại học.