Khoảng hai tuần trước, ban đầu với chỉ vài trăm người, đoàn người di cư đã xuất phát từ thị trấn San Pedro Sula của Honduras, nơi có tỷ lệ tội phạm, thất nghiệp và nguy cơ bạo lực cao. Tin tức về đoàn người di cư nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, khiến ngày càng nhiều người hòa vào đoàn bộ hành hướng về phía bắc, tìm kiếm cơ hội chạm tay vào “giấc mơ Mỹ”. Chỉ sau một tuần, đoàn di cư đã lên đến hàng nghìn người, phần lớn vượt qua lãnh thổ Guatemala và bị chặn lại ngay trước cửa khẩu vào Mexico.
Không phải đích đến của đoàn người di cư, song Mexico lại phải trực tiếp chống chọi vô vàn khó khăn trong việc bố trí chỗ ở, cung cấp thực phẩm, nước uống và dịch vụ chăm sóc y tế cho cả “biển người”. Cảnh sát Mexico nỗ lực ngăn người di cư vượt cây cầu bắc qua sông Suchiate, cửa khẩu biên giới đường bộ giữa Guatemala và Mexico, song lại bất lực trước tình trạng nhiều người liều mạng sống đi trên bè mảng thô sơ, hoặc bơi qua sông để vào lãnh thổ Mexico. Đến ngày 22-10, đã có khoảng 4.000- 5.000 người trụ lại Guatemala, tìm cách vào thành phố Tapachula, bang Chiapas của Mexico với hy vọng tiếp tục hành trình tới Mỹ.
Chính phủ Guatemala cũng thuyết phục người di cư trở về quê hương, đồng thời tổ chức nhiều chuyến xe chở họ quay lại Honduras. Tổng thống Honduras Juan Orlando Hernandez kêu gọi sự cho phép của người đồng cấp Guatemala để Honduras cử lực lượng bảo vệ dân sự tới khu vực biên giới Guatemala - Mexico hỗ trợ giới chức địa phương ngăn chặn bạo lực.
Trước áp lực từ đoàn người di cư ở Trung Mỹ, LHQ một mặt kêu gọi người di cư trở về nhà, mặt khác gửi hàng viện trợ nhân đạo, cử nhân viên tới Mexico phối hợp giới chức sở tại hỗ trợ người di cư. LHQ giữ liên lạc với lãnh đạo các nước liên quan, cử cả đặc phái viên tới Mỹ thảo luận về đoàn caravan di cư đang tới gần Mỹ, kêu gọi các nước hợp tác với Cao ủy LHQ về người tị nạn (UNHCR) và Tổ chức Di cư quốc tế (IOM) để hỗ trợ người tị nạn.
Hình thức caravan di cư khá phổ biến ở khu vực Trung Mỹ, do các nhóm tự phát tổ chức và thường chỉ gồm vài trăm người. Nhiều đoàn caravan di cư trong quá khứ từng vượt biên giới vào Mỹ mà không bị phát hiện. Tuy nhiên, đoàn di cư tới hàng nghìn người như hiện nay được ghi nhận là đoàn caravan di cư đông kỷ lục, đặt nước Mỹ trước nguy cơ một cuộc khủng hoảng người tị nạn. Bởi thế, không khó hiểu khi Tổng thống Mỹ Donald Trump có những tuyên bố và hành động hết sức cứng rắn, gây sức ép với các “quốc gia đầu nguồn”, nhất là với láng giềng Mexico. Không chỉ tuyên bố cắt viện trợ các nước Honduras, Guatemala và El Salvador, ông Trump còn dọa đóng cửa biên giới với Mexico, khiến LHQ và nhiều tổ chức nhân đạo chỉ trích mạnh mẽ.
Đoàn caravan di cư ở Trung Mỹ đang kéo về biên giới “xứ cờ hoa” đang là thách thức lớn với chính quyền Mỹ. Tuy nhiên, đây có thể lại là cơ hội cho Tổng thống Trump và đảng Cộng hòa, trong bối cảnh nước Mỹ cận kề cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ. Tại các điểm vận động bầu cử những ngày qua và cả trên mạng xã hội Twitter quen thuộc, ông Trump không ngừng chỉ trích chính sách di cư của đảng Dân chủ về quy chế “đường biên giới mở”, đồng thời kêu gọi sửa đổi luật di cư mà ông cho là lỏng lẻo. Tổng thống Trump cũng không quên nhắc lại mục tiêu sớm hoàn thành bức tường biên giới với Mexico vào năm 2019.
Đoàn người di cư vẫn tiếp tục hành trình dài khoảng 2.500 km, bất chấp mọi khó khăn và mối đe dọa để đạt được “giấc mơ Mỹ”, với kỳ vọng về cuộc sống tốt đẹp hơn ở quê nhà. Và chính quyền Tổng thống Donald Trump phải đau đầu tìm cách giải quyết êm thấm thách thức lớn này, song vẫn không quên tận dụng làn sóng di cư làm con bài chính trị, nhằm thu hút lá phiếu của cử tri cho đảng Cộng hòa trong những ngày tới, nhất là khi chính sách nhập cư là vấn đề quan trọng với nhiều cử tri Mỹ.
