1/ Anh Như sinh năm 1959, quê ở xã Hoàng Quỳ, huyện Hoằng Hóa, là con trai liệt sĩ Trịnh Minh Quân (hy sinh năm 1971). Sau khi tốt nghiệp THPT, anh được ưu tiên gọi đi học nước ngoài, nhưng thấy mẹ hay đau yếu, buồn rầu, thương nhớ cha, lại còn hai em nhỏ, cho nên anh xin không đi du học, mà xin vào Nhà máy điện Hàm Rồng làm công nhân học nghề để gần nhà, dễ chăm sóc mẹ và em.
Từ năm 1978 - 1980, ở tuổi 20 anh trở thành công nhân thực thụ với cái nghề kéo dây, treo đồng hồ điện. Với ý chí vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ, anh được về làm nhân viên phòng tổ chức, phòng kinh doanh; được kết nạp vào Đảng năm 1983, được bầu làm Bí thư Chi đoàn TNCS Hồ Chí Minh công ty… Suốt nhiều năm, anh phấn đấu không ngừng, học hàm thụ Đại học Bách khoa Hà Nội, trở thành kỹ sư điện, làm công tác giám sát điện năng…, có lúc mang bệnh phải phẫu thuật, nhưng vẫn cố gắng hoàn thành mọi nhiệm vụ, lại còn vừa làm vừa học để lấy bằng thạc sĩ quản trị kinh doanh.
Sau 14 năm vừa làm Phó Giám đốc Sở điện, vừa làm Phó Bí thư Đảng ủy Sở, Chủ tịch Công đoàn, cho đến năm 2010 được bổ nhiệm làm Giám đốc Công ty Điện lực Thanh Hóa kiêm Bí thư Đảng ủy công ty. Ai cũng biết ngành điện sau khi sắp xếp lại tổ chức đã bỏ cấp sở địa phương, thay bằng cấp công ty, tuy nhiên khối lượng công việc của công ty vào thời kỳ này chẳng những không giảm mà còn tăng lên gấp bội.
2/ Ngành điện vừa bước vào cơ chế thị trường, tự chủ trong kinh doanh lại phải gánh vác trách nhiệm nặng nề là tiếp nhận lưới điện nông thôn trên địa bàn một tỉnh đất rộng người đông, có đến 11 huyện miền núi. Mạng lưới này được xây dựng từ thời nhà nước và nhân dân cùng làm đã đến lúc rệu rã, đụng vào đâu cũng thấy phải khâu vá, sửa chữa, thay thế. Dự tính đầu tư bình quân cho một xã phải trên dưới 5 tỷ đồng để sửa chữa, nâng cấp lưới điện đã có. Biết là rất khó nhưng anh Như và tập thể công ty quyết tâm khó mấy cũng làm, làm từng bước vững chắc, việc gì cần làm trước, làm ngay bởi công cuộc xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới đang thôi thúc ngành điện phải đi trước một bước.
Là đại biểu HĐND tỉnh, mỗi kỳ họp nghe vị nào đó khen ngành điện có đổi mới, anh cảm thấy vui phần nào, nhưng khi nghe những lời phàn nàn, chỉ trích nơi này, nơi khác còn để tình trạng bà con đang ăn cơm tối, điện mất; hải sản trong kho lạnh bị rã đông do mất điện; đêm đêm con trẻ học bài, trạm y tế khám bệnh đỡ đẻ, điện tắt… thì lòng anh như bị thắt lại, như mình phải chịu trách nhiệm chính từ những sự cố đó. Nhiều phương án, nhiều biện pháp sửa chữa nâng cấp, nhiều công trình điện xây dựng mới liên tiếp gửi lên Tổng công ty Điện lực Miền Bắc xin được duyệt lại, được lãnh đạo Đảng, chính quyền, địa phương đồng tình, nguồn vốn vay của nước ngoài được rót về thỏa đáng tạo thuận lợi cho công ty ra tay gỡ bỏ những trụ điện bằng cây luồng, cây tre thay bằng trụ bê-tông để chống bão tố, lũ lụt; dây điện trần thay dần bằng dây bọc, cấy dày thêm những trạm biến áp trung thế, hạ thế…
Bất cứ điện lực ở thành phố, thị xã hay các huyện đều phải thực hiện nghiêm quyết định của lãnh đạo công ty là cung cấp điện ổn định, có chất lượng, không để sự cố mất điện kéo dài, nâng tỷ lệ bán lẻ điện đến hộ gia đình và phải thực hành tiết kiệm, giảm tổn thất điện năng từ 30% xuống dưới 10%. Những chỉ tiêu nêu trên hầu như hằng năm các đơn vị trong công ty đều đạt được, tuy mức độ cao thấp khác nhau. Do có sự chỉ đạo quyết liệt, sự đồng tình, đồng thuận trong công ty, đến nay mạng lưới điện quốc gia ở Thanh Hóa đã được phủ kín rộng khắp, được nâng cấp từng bước lên hiện đại. Những thành tựu tăng trưởng của Điện lực Thanh Hóa gắn liền với sự đóng góp công sức của Giám đốc Như.
Anh em trong công ty và bà con các hộ dùng điện đều có chung nhận định: Thời anh Như làm giám đốc đã để lại hai dấu ấn đáng nhớ. Một là, tiếp nhận và nâng cấp lưới điện nông thôn, xây dựng nhanh cơ sở hạ tầng để nhận nguồn điện quốc gia (chưa đầy 10 năm, sản lượng điện ở Thanh Hóa tăng lên tám lần, năm 2018 đạt sản lượng hơn 4,3 tỷ kWh). Hai là, đưa điện về tất cả 630 phường trong tỉnh, mà xã Mường Lý, huyện Mường Lát là xã cuối cùng có điện lưới quốc gia vào tháng 1-2014.
3/ Nói thêm về tấm lòng của anh Như đối với đồng bào miền núi và miền biển. Mấy năm trước khi chưa được cấp kinh phí, anh đã đề nghị Tổng công ty Điện lực Miền Bắc cho Công ty Điện lực Thanh Hóa vay vốn từ Bộ Tư lệnh Biên phòng để làm điện cho Mường Lý, vì đây là xã vùng sâu, vùng xa biên giới. Được cấp trên đồng ý, công ty phối hợp địa phương khẩn trương thi công đường điện từ tỉnh lộ vượt qua núi cao, vực sâu để đầu năm 2014, Mường Lý được đóng điện sớm hơn hai năm so Nghị quyết của Đảng bộ và HĐND tỉnh. Không chỉ các xã đã có điện mà nhiều thôn bản trên miền núi cũng đã có điện rồi.
Về làm việc với huyện Tĩnh Gia, anh Như biết còn một bản phía Tây Nam của huyện giáp Nghệ An có 100% đồng bào là người dân tộc Thái chưa có điện, anh yêu cầu Điện lực huyện sớm hoàn thành phương án thiết kế, công ty chi vốn đầu tư, cùng địa phương góp công lao động, giải phóng mặt bằng để xây trạm biến áp, làm đường dây dài hơn 14 km từ trung tâm xã Tân Trường về bản. Không thể nói hết niềm vui của bà con ở đây vào dịp Tết Mậu Tuất đầu năm 2018 Đồng Lách đã có điện. Ra huyện Nga Sơn, biết huyện ven biển này không có tàu, thuyền đánh bắt cá xa bờ, nhưng lại có cả một vùng đất sình lầy hoang hóa hàng chục ha, anh Như cùng lãnh đạo huyện bàn cách biến vùng này thành khu nuôi trồng thủy sản. Chỉ mấy tháng sau đã mọc lên một trạm biến áp và những hàng cột điện chạy dọc ngang trên ao hồ nuôi trồng thủy sản theo quy hoạch phát triển kinh tế của huyện.
Miệng nói tay làm, cương đi đôi với nhu trong chỉ đạo, muốn quyết định việc gì anh đi khảo sát, tìm hiểu rồi mới quyết. Với anh coi sự đoàn kết trong tập thể lãnh đạo công ty là sức mạnh, luôn khiêm tốn, học hỏi kinh nghiệm các bậc tiền nhiệm, lão thành, biết ơn người đi trước. Anh đã trực tiếp chỉ đạo việc thiết kế, thi công khu bia tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Nhà máy điện Hàm Rồng - một di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia. Sau đó mới xây dựng mới trụ sở làm việc khang trang, tạo môi trường làm việc thuận lợi cho cán bộ công nhân viên.
4 / Đầu năm nay, trong hội nghị tổng kết công tác năm 2018, có đại biểu các ngành, đại diện các đơn vị trong công ty về dự, ai cũng chăm chú hướng lên sân khấu vui mừng nhìn Giám đốc Trịnh Xuân Như cùng Chủ tịch Công đoàn Công ty Trần Viết Trường lần lượt nhận ba cờ thưởng thi đua. Một cờ do Tổng công ty Điện lực Miền Bắc trao do hoàn thành xuất sắc, toàn diện kế hoạch năm 2018. Một cờ do UBND tỉnh Thanh Hóa tặng cũng với thành tích đó. Một cờ do Bộ Công an tặng về thành tích bảo vệ trật tự an ninh Tổ quốc. Ngồi bên cạnh một anh điện lực ở huyện về, anh ấy thầm thì nói nhỏ với tôi vừa tỏ ra tự hào với công ty mình, vừa có điều gì đó lưu luyến… “Sếp Như sắp hạ cánh vào giữa năm nay rồi. Giá như Sếp còn ở thêm mấy năm nữa…”. Chuyện hạ cánh thì bất cứ ai đến tuổi nghỉ chế độ đều ra về, anh Như cũng thế thôi. Nhưng trước khi rời nhiệm sở anh đã để lại một gia sản quý giá, để lại sự yêu quý của đồng đội, để lại một năm 2018 bằng Bảng vàng lập công xuất sắc của công ty. Anh cùng đồng sự để lại một công trình nghiên cứu và ứng dụng có giá trị kinh tế kỹ thuật cao, tiết kiệm tiền tỷ do không phải mua sắm thiết bị mới, được Tổng công ty xét duyệt và cấp giấy chứng nhận về sáng kiến hợp lý hóa sản xuất. Đó là công trình khắc phục sự cố máy cắt Recloser loại 35 kV nhánh rẽ Các Anh Hùng thuộc lộ 371-E7.8 vốn đã bị hư hỏng từ lâu cất trong kho.
Cùng với thời gian, anh Trịnh Xuân Như đã bước đi những bước vững chắc trên những bậc thang sự nghiệp, đã được tôn vinh nhiều lần danh hiệu chiến sĩ thi đua, được tặng nhiều bằng khen, và 5 năm trước đây đã được Nhà nước tặng Huân chương Độc lập hạng Nhì cho công ty, riêng anh được tặng Huân chương Lao động Hạng ba. Những phần thưởng cao quý ấy là những ghi nhận xứng đáng cho quá trình lao động, cống hiến không mệt mỏi của Giám đốc Trịnh Xuân Như đối với ngành điện quê nhà.
Tháng 2-2019
