AP ngày 31/8 dẫn thông báo của Đại sứ quán Mỹ cho biết: “Công dân Mỹ cần phải rời Haiti bằng phương tiện vận tải tư nhân hoặc thương mại càng sớm càng tốt”, đồng thời khuyến cáo công dân nước này cần hết sức cẩn trọng. Do tình hình an ninh bất ổn tại Haiti, Đại sứ quán Mỹ tại Thủ đô Port-au-Prince đã tạm thời đóng cửa từ đầu tháng 8 này.
Theo báo cáo của LHQ, các băng nhóm đang kiểm soát khoảng 80% Thủ đô Port-au-Prince. Bạo lực gia tăng, cướp bóc, phong tỏa đường sá và sự lộng hành của các nhóm vũ trang đã cản trở nghiêm trọng những nỗ lực nhân đạo, gây khó khăn cho việc cung cấp viện trợ vốn rất cần thiết cho các cộng đồng bị ảnh hưởng. Tình trạng mất an ninh đang tác động tiêu cực đến các quyền lợi của người dân Haiti, do khả năng tiếp cận những dịch vụ cơ bản như giáo dục, thực phẩm, nước, vệ sinh và dịch vụ y tế bị hạn chế. Bạo lực gia tăng đã khiến gần 128.000 người phải rời bỏ nhà cửa, thúc đẩy làn sóng di cư trong khu vực.
LHQ ước tính, tình trạng bạo lực leo thang tại quốc gia nghèo nhất vùng Caribe đã cướp đi sinh mạng của hơn 1.400 người kể từ đầu năm đến nay. Giao tranh giữa các băng nhóm tội phạm gia tăng đã khiến Haiti rơi vào khủng hoảng nhân đạo trầm trọng, đẩy khoảng 200.000 người vào cảnh có nhà không thể về và khiến 5,2 triệu người, tương đương gần 50% dân số nước này, cần viện trợ nhân đạo.
Trong bức thư dài 12 trang gửi Hội đồng Bảo an LHQ, ông Guterres nhấn mạnh sự cần thiết của việc triển khai lực lượng đa quốc gia ngoài LHQ tại Haiti. Theo ông, để giải quyết tình hình an ninh phức tạp ở Haiti, cần thực hiện các biện pháp cưỡng chế, trong đó có việc sử dụng vũ lực trong các hoạt động của cảnh sát đặc nhiệm đối phó các băng nhóm vũ trang nguy hiểm. Tổng Thư ký Guterres và Thủ tướng Haiti Ariel Henry đã nhiều lần hối thúc quốc tế can thiệp để hỗ trợ lực lượng cảnh sát địa phương chống lại sự lộng hành của các băng nhóm, vốn thường khủng bố người dân bằng các vụ bắt cóc, cướp có vũ trang và cưỡng hiếp.
Cuối tháng 7 vừa qua, Kenya tuyên bố sẵn sàng đảm nhận vai trò lãnh đạo lực lượng đa quốc gia này và cử 1.000 sĩ quan cảnh sát để huấn luyện và hỗ trợ cảnh sát Haiti khôi phục trạng thái bình thường. Ngày 20/8, một phái đoàn Kenya đã đến Haiti để phân tích cũng như đánh giá tình hình an ninh hiện tại ở đảo quốc Caribe này và cùng các quan chức cấp cao nước chủ nhà nghiên cứu những giải pháp đối phó bạo lực.
Chuyến thăm và làm việc này diễn ra trong bối cảnh bạo lực gia tăng tại Haiti khi nhóm vũ trang Grand Ravine tìm cách kiểm soát khu vực Carrefour Feuilles ở ngoại ô Thủ đô Port-au-Prince, khiến hơn 5.000 người phải sơ tán. Các đối tượng có vũ trang cũng tấn công trạm biến áp Savane Pistache, khiến một vùng thuộc Port-au-Prince lâm vào cảnh mất điện.
Cảnh sát Haiti cam kết sẽ ngăn chặn các vụ tấn công như vậy, nhưng ban lãnh đạo cảnh sát đã nhiều lần phải thừa nhận rằng, họ không có đủ nguồn lực. Hiện, chỉ có khoảng 10.000 cảnh sát tại quốc gia hơn 11 triệu dân này. Riêng trong sáu tháng đầu năm nay, hơn 30 cảnh sát bị sát hại; khoảng 400 người bị ảnh hưởng sức khỏe và không thể tiếp tục công việc sau các vụ tấn công của các đối tượng tội phạm.
Cuộc khủng hoảng an ninh, chính trị, nhân đạo vượt quá khả năng ứng phó của Chính phủ Haiti và lực lượng an ninh. Vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moise của nước này hồi năm 2021 đã khiến tình hình an ninh trở nên trầm trọng hơn, với việc các băng nhóm tội phạm ngày càng coi thường pháp luật. Hội đồng Bảo an LHQ tiếp tục kêu gọi tất cả các chủ thể chính trị tích cực tham gia những cuộc đàm phán có ý nghĩa, cho phép tổ chức các cuộc bầu cử tổng thống và cơ quan lập pháp toàn diện, tự do và công bằng ở Haiti.
