Bắt kịp xu hướng quản trị bền vững

Theo báo cáo của Công ty luật YKVN, Việt Nam đang bắt kịp với xu hướng về quản trị bền vững (ESG) của thế giới. ESG đòi hỏi các doanh nghiệp phải minh bạch về hoạt động môi trường, xã hội và quản trị, bao gồm cả những đóng góp của họ cho các nền kinh tế địa phương. Ở Việt Nam, khuôn khổ về các vấn đề môi trường, xã hội và phát triển bền vững khác còn khá mới, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp.

Quản trị bền vững đang là xu hướng của nhà đầu tư. Ảnh: NAM ANH
Quản trị bền vững đang là xu hướng của nhà đầu tư. Ảnh: NAM ANH

Hiện tại, Việt Nam đã thực hiện một số bước ban đầu quan trọng để bắt kịp xu hướng ESG toàn cầu. Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã quyết định kế hoạch phát triển giai đoạn 2021-2030, nhấn mạnh mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội và con người, đồng thời quản lý các nguồn lực một cách hiệu quả và bền vững, đặt mục tiêu bảo vệ môi trường sống và sức khỏe người dân là mục tiêu hàng đầu.

Các mục tiêu chính sách Đại hội XIII của Đảng đề ra phù hợp các cam kết quốc tế của Việt Nam. Thí dụ, vào năm 2015, tất cả các thành viên của LHQ, bao gồm cả Việt Nam, đã thông qua 17 mục tiêu phát triển bền vững, trong đó đề ra kế hoạch 15 năm để đạt được 17 mục tiêu này. Vào năm 2018, Việt Nam đã công bố đánh giá quốc gia tự nguyện về việc thực hiện, kết luận rằng đã đạt được một số mục tiêu phát triển bền vững nhất định, chẳng hạn như giảm đáng kể tỷ lệ hộ nghèo trên toàn quốc.

Về mặt luật pháp, chúng ta đã có những thay đổi đáng kể làm tăng nghĩa vụ của Nhà nước và doanh nghiệp đối với việc thực hành ESG. Những mục tiêu nhằm tăng cường sự phát triển bền vững của các doanh nghiệp ở Việt Nam đã được luật hóa như: Về bảo vệ môi trường, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1658/QĐ-TTg ngày 1/10/2021 phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, với 8 lĩnh vực trọng tâm để thực hiện các cam kết COP26.

Để đạt được các mục tiêu chính sách ESG trong quản lý đầu tư trực tiếp nước ngoài, Luật Đầu tư không cho phép gia hạn các dự án đầu tư sử dụng công nghệ lạc hậu có thể gây nguy hiểm cho môi trường. Theo đó, không được gia hạn thời hạn đầu tư đối với dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, đe dọa đến môi trường, sử dụng nhiều tài nguyên. Điều này tạo ra động lực thúc đẩy các nhà đầu tư liên tục cải tiến công nghệ của họ liên quan đến môi trường và tài nguyên nếu họ muốn tiếp tục hoạt động kinh doanh.

Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 96/2020/TT-BTC ngày 16/11/2020 hướng dẫn về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán, trong đó quy định một số yêu cầu về báo cáo ESG đối với các công ty đại chúng và niêm yết tại Việt Nam. Cụ thể, các công ty đại chúng và niêm yết của Việt Nam phải công bố báo cáo ESG hằng năm của mình (bao gồm phát thải khí nhà kính, tiêu thụ năng lượng, tiêu thụ nước, tuân thủ pháp luật về bảo vệ môi trường, các chính sách liên quan người lao động, trách nhiệm đối với cộng đồng địa phương, các khoản đầu tư và hoạt động phát triển cộng đồng khác)...

Nhiều cơ quan nhà nước, như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cũng như các tổ chức phi chính phủ tại Việt Nam, đã từng bước đưa ra các hướng dẫn và chính sách nhằm nâng cao nhận thức và tăng cường thực hành ESG của các doanh nghiệp Việt Nam. Trước năm 2013, việc thiếu báo cáo và thực hành ESG ở Việt Nam đã làm dấy lên những lo ngại rằng các công ty Việt Nam sẽ không thể thu hút các nhà đầu tư với các tiêu chuẩn cao về môi trường và xã hội. 

Vào năm 2013, nhận thấy nhu cầu cấp thiết về các hướng dẫn liên quan báo cáo ESG, UBCKNN đã phối hợp với IFC để biên soạn Sổ tay về Báo cáo bền vững nhằm giúp các doanh nghiệp hiểu, quản lý và công bố thông tin về môi trường và hiệu suất xã hội. Sổ tay được coi là một trong những bước đầu tiên hướng tới việc đáp ứng phát triển bền vững cho các công ty đại chúng và niêm yết tại Việt Nam. Nó cung cấp các quy trình báo cáo và các chỉ số hoạt động chính cho các báo cáo bền vững và cũng giới thiệu cho doanh nghiệp các tiêu chuẩn toàn cầu trong báo cáo ESG.

Tháng 7/2017, UBCKNN đã công bố Chỉ số phát triển bền vững (VNSI) trên HoSE. VNSI bao gồm 20 công ty có điểm số bền vững cao nhất niêm yết trên sàn HoSE. 20 công ty hàng đầu này được chọn từ rổ chỉ số VN100 (bao gồm 100 công ty niêm yết lớn nhất) theo ba khía cạnh của ESG. VNSI tập trung vào việc đánh giá các chính sách, cam kết, mối quan hệ của doanh nghiệp với nhân viên và đối tác, tuân thủ luật pháp, phát thải và các khía cạnh quản trị công ty như quyền của cổ đông, đối xử với cổ đông, trách nhiệm của các bên liên quan, minh bạch thông tin...

Năm 2019, UBCKNN đã xây dựng Bộ Quy tắc thực hành tốt nhất về quản trị công ty Việt Nam. Đây là quy tắc không bắt buộc. Tuy nhiên, UBCKNN khuyến nghị các công ty đại chúng tuân thủ các thông lệ quy định trong đó và công bố mức độ, lộ trình tuân thủ chi tiết trong báo cáo thường niên. Báo cáo thường niên cũng phải bao gồm các thông tin phi tài chính quan trọng như tác động môi trường và xã hội quan trọng của công ty.

Tất cả những khía cạnh trên đang giúp Việt Nam bắt kịp với xu hướng ESG trên thế giới. Sự khác biệt lớn nhất ở thời điểm hiện tại so với quá khứ là thực hành ESG trước đây bị coi là tốn kém và phức tạp thì nay đã trở thành thành quả phát triển, giúp các doanh nghiệp sinh lời nhiều hơn. ESG đã dần trở thành một trong những yếu tố quyết định đến việc đầu tư của nhiều nhà đầu tư trên toàn cầu vào Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm