Mầu hoa hòa lẫn mầu nắng
Ghé Tây Tựu (Nam Từ Liêm, Hà Nội) vào một ngày đầu tháng tư, người ta không khỏi choáng ngợp trước vẻ đẹp của những luống hoa bạt ngàn sắc mầu. Nhiều nhất và đẹp nhất phải kể đến là những luống hoa loa kèn với sắc trắng tinh khôi.
Cánh đồng hoa Tây Tựu, cạnh quốc lộ chạy vào Hạ Mỗ (Nam Từ Liêm, Hà Nội) thênh thang những ruộng hoa loa kèn. Dù mới đầu mùa nhưng những “ruộng kèn” đã bắt đầu nhú bông, những bông hoa loa kèn trắng nở sớm tỏa hương thơm, xen lẫn mầu vàng của hoa cúc, mầu đỏ của hoa đồng tiền... tạo nên những bức tranh hoa. Một số ruộng kèn đến ngày thu hoạch đã được người trồng hoa thu hái, đem bán.
Giống hoa loa kèn đã được gieo trồng từ cách đây 40-50 năm, do một người nông dân ở Tây Tựu mang giống từ nước ngoài về lai tạo. Ban đầu chỉ có Hà Nội mới trồng được loại hoa này và nó chỉ được trồng rất ít vì hoa khó gieo trồng, một năm chỉ trồng được một vụ duy nhất. Tuy nhiên, sau đó do nhu cầu người chơi hoa, nhiều người mê hoa loa kèn bởi nét dịu dàng, mầu trắng tinh khôi nên lượng người cắm hoa ngày một tăng lên. Nắm bắt được điều đó người dân trồng hoa cũng bắt đầu mở rộng diện tích. Dù được người chơi hoa yêu thích lựa chọn và được xem như loài hoa “gọi” tháng tư, nhưng việc gieo trồng loài hoa này khá khó khăn và giá trị kinh tế cũng không cao hơn nhiều so những loài hoa khác.
Chúng tôi ghé ruộng hoa của chị Đặng Thị Thủy (38 tuổi, Tây Tựu), 3 giờ chiều, nắng đầu mùa vẫn oi oi, vợ chồng chị đã đội nón ra ruộng để cắt hoa chuẩn bị cho việc đi bán hoa ở phiên chợ đầu mối vào buổi tối muộn. Kéo chiếc nón, rồi gạt giọt mồ hôi còn lăn dài trên trán, chị Thủy kể, nhà chị trồng hoa loa kèn đã được hơn chục năm. Ban đầu thấy đẹp, nhiều người thích nên chị mê và mua giống về trồng. Vụ đầu trồng không quen, ủ giống không đạt nên cây chết hơn nửa, lỗ vốn. Thất bại, nhưng chị không nản, vợ chồng chị tiếp tục đầu tư vốn mua củ kèn về trồng. Sau hai vụ đầu bỡ ngỡ, những vụ trồng hoa loa kèn sau này đã dần tốt hơn. Hoa đẹp hơn, bán cũng đắt khách hơn nhiều.
Hiện tại gia đình chị có tới chín sào ruộng trồng hoa, hầu hết trong số này là trồng cúc và hoa hồng thơm. Chỉ có một sào duy nhất được chị trồng kèn tây. Theo chị Thủy, dù chưa vào chính vụ hoa loa kèn, nhưng nắm bắt được thị hiếu người chơi, năm nào gia đình chị cũng tổ chức trồng hoa loa kèn sớm để phục vụ khách hàng. “Trồng hoa kèn vất vả lắm. Thời gian trồng khá dài, mỗi năm chỉ được một vụ. Tính ra lời lãi không bằng hoa cúc (một sào hoa loa kèn chỉ thu được tầm 20 triệu đồng/năm) và hoa hồng, nhưng vì mình cũng yêu hoa loa kèn nên cứ trồng thôi”, chị Thủy tâm sự.
Việc trồng hoa loa kèn khá vất vả. Thí dụ như vụ kèn này, nhà chị Thủy đã phải trồng củ từ tháng 8-2018, sau tám tháng mới được thu hoạch. Sau thời gian thu hoạch những củ kèn lại được ủ trong đất đến gần cuối năm mới đào lên hong khô rồi tiếp tục ủ để trồng cho vụ mới. Thêm vào đó, việc chăm sóc kèn cũng khá mệt. Sau khi cây kèn nhú lên khỏi mặt đất, các chủ vườn phải thắp bóng đèn, kéo lưới để kích thích cây mọc nhanh, dài hơn. Đồng thời ánh sáng cũng giúp cây phòng trừ được côn trùng, như sâu, bọ... làm hỏng hoa.
Tính ra, chín sào đất trồng hoa, cả năm thu về được 300-400 triệu đồng nhưng trừ chi phí mua phân, giống, thuốc... đi thì chỉ lãi được khoảng một nửa. Thu nhập không cao, thời gian làm việc lại nhiều gần gấp đôi đi làm công ăn lương ở những nơi khác. Nhưng bởi gắn với nghề, và cũng đã quen với việc chăm hoa, nên nhiều gia đình ở đây vẫn gắn bó với nghề của ông cha để lại.
Thức cùng kèn trắng
Anh Đào Trọng Dũng chồng chị Thủy cho biết, công chăm bón đã vất vả, nhưng công thu hái, bán buôn còn vất vả hơn. Thời tiết thuận lợi không sao, gặp phải cơn mưa dông đầu mùa thì cả ruộng đổ rạp. Không chỉ vậy, nhiều hôm anh chị phải làm quần quật cả ngày để chăm bón, cắt bán hoa.
“Sáng sớm vợ chồng tôi phải cắt tỉa các ruộng hoa, rồi tưới nước. Trưa chỉ kịp ăn cơm chút rồi lại ra ruộng để cắt hoa, đóng hoa để kịp giờ đi bán ở các chợ đầu mối buổi tối. Có hôm 9 - 10 giờ tối hai vợ chồng còn đèo nhau trên chiếc xe 81 đi bán hoa. Hôm đắt khách thì tầm 11 - 12 giờ tối là bán hết, có hôm không gặp khách thì phải mang về hôm sau đi bán tiếp”, Anh Dũng nói.
Khác với những loài hoa khác, những cành hoa loa kèn trắng sang trọng được bán một cách khá đặc biệt. Thay vì bán theo cành, người bán hoa thường bán theo bông. Mỗi cành hoa loa kèn thường có nhiều bông (từ 3- 7 bông/cành). Hiện tại, một số nhà vườn ở Tây Tựu bán sỉ hoa loa kèn với giá 1.500 đồng/bông. Giá bán lẻ ngoài thị trường khoảng 2.500 - 3.000 đồng/bông, tùy bông kèn đẹp xấu.
Theo chân những bó hoa loa kèn từ ruộng ra chợ hoa đầu mối Minh Khai (Nhổn, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) lại thấy thêm sự vất vả của người trồng hoa. Hình ảnh những người chất đầy hoa lên xe, người ngồi trước, người ngồi sau cầm tay lái chở theo cả xe hoa từ hoa loa kèn, hoa cúc, hoa hồng..., từ xa nhìn lại trông như một chiếc xe ba gác đồ sộ. 10 giờ tối, chợ vẫn vắng khách. Tuy nhiên, những hàng hoa loa kèn đầu mùa bao giờ cũng có nhiều khách qua thăm và mua. Nhiều người nghe bảo bán hoa loa kèn theo bông thì ngạc nhiên lắm.
“Được mùa mất giá, được giá mất mùa” cũng vẫn là câu chuyện phổ biến của người trồng hoa. Bà Nguyễn Thị Nga (56 tuổi, Tây Tựu, Nam Từ Liêm, Hà Nội) cho biết, gia đình bà trước đây vốn trồng hoa loa kèn nhiều nhất ở vùng đất Tây Tựu này. Tính ra có năm bà trồng hơn 5 sào hoa loa kèn. Thế nhưng, nhiều năm thời tiết không ủng hộ, hoa loa kèn mất giá, tính ra một sào hoa loa kèn không được chục triệu đồng, vậy nên bà nản mà bỏ dần không trồng nữa. “Thêm vào đó, giờ bà con trồng loại hoa này cũng nhiều hơn nên giá cũng bình ổn, không cao như những năm trước. Việc chăm sóc lại rất vất vả mà tôi sức yếu không chăm sóc được”, bà Nga nói.
Theo bà Nga, khi cây kèn nhú lên mặt đất được một tháng tuổi thì nhiều nhà phải mắc bóng đèn, kéo lưới phủ rồi trông coi. Nhiều đêm còn lọ mọ canh đèn, trông hoa ngoài ruộng tới tối khuya mới về. Tuy vất vả là vậy, nhưng nhiều khi công sức của những người nông dân “một nắng hai sương” ấy lại không được ghi nhận bởi giá hoa chưa tương xứng với thời gian và những giọt mồ hôi của họ. Nhiều hộ trồng hoa mong mỏi một ngày nào đó, những giống hoa của họ, trong đó có loa kèn, được hỗ trợ bảo quản để xuất khẩu. Có như vậy giá trị hoa mới được nâng lên, thu nhập của người dân mới được cải thiện.
