Bảo đảm phân phối hợp lý thành quả của tăng trưởng

Nguyên tắc này được xác định là nền tảng, định hướng cho toàn bộ quá trình phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong giai đoạn mới. Phóng viên Thời Nay đã phỏng vấn Cục trưởng Thống kê (Bộ Tài chính) Nguyễn Thị Hương để làm rõ nội dung này.

Phóng viên (PV): Từ số liệu thống kê vừa được công bố, bà nhận định thế nào về kết quả phát triển kinh tế-xã hội quý I/2026?

Cục trưởng Nguyễn Thị Hương: Quý I/2026, tăng trưởng GDP ước đạt 7,83% so cùng kỳ năm trước. Đây là kết quả tích cực trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều bất ổn và rủi ro gia tăng. Nhìn từ phía cung, có thể nhận thấy cả ba khu vực kinh tế đều tăng trưởng khá: Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản với vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế tăng 3,58%, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 8,92%, khu vực dịch vụ tăng 8,18%. Kết quả này cho thấy nền kinh tế dần phục hồi và duy trì được nhịp tăng trưởng tương đối ổn định.

Tuy nhiên tăng trưởng chưa đồng đều, động lực tập trung vào một số ngành chủ lực trong khi một số ngành quan trọng như dịch vụ lưu trú và ăn uống, sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng, hơi nước và điều hòa không khí, thông tin và truyền thông, hoạt động kinh doanh bất động sản… chưa có sự bứt phá.

Nhìn từ phía cầu, tiêu dùng nội địa tiếp tục là điểm sáng với mức tăng 8,45%, đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động. Hoạt động ngoại thương tiếp tục là động lực quan trọng, kim ngạch xuất, nhập khẩu tăng trưởng mạnh mẽ với tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu tăng 23%, trong đó xuất khẩu hàng hóa tăng 19,1%; nhập khẩu tăng 27%. Điều này phản ánh nhu cầu đầu vào sản xuất đang phục hồi, nhưng đồng thời cũng cho thấy giá trị gia tăng trong nước còn hạn chế và phụ thuộc lớn vào nhập khẩu.

Trong lĩnh vực xã hội, các chỉ tiêu về lao động, việc làm, thu nhập bình quân tháng của người lao động tăng so cùng kỳ năm trước; tỷ lệ thất nghiệp khu vực thành thị duy trì dưới 3%; công tác bảo đảm an sinh xã hội được các cấp, ngành thực hiện kịp thời, hiệu quả. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 2,21%, gần như không thay đổi so quý trước và cùng kỳ năm trước.

PV: So kịch bản điều hành tại Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ, mức tăng trưởng GDP 7,83% trong quý I/2026 thấp hơn nhiều so mục tiêu. Khó khăn lớn nhất đối với tăng trưởng trong 3 quý còn lại là gì, thưa bà?

Cục trưởng Nguyễn Thị Hương: Quý I/2026, tăng trưởng GDP đạt 7,83% là mức tăng khá trong bối cảnh kinh tế thế giới nhưng thấp hơn khoảng 1,3 điểm phần trăm so kịch bản tại Nghị quyết số 01/NQ-CP (9,1%). Khoảng cách này tạo áp lực lớn đối với công tác điều hành trong 9 tháng còn lại, mức tăng trưởng các quý tiếp theo phải ở mức cao hơn (từ 10,5% trở lên) để bảo đảm mục tiêu cả năm.

Khó khăn lớn nhất là tính bất định cao của môi trường kinh tế quốc tế, trong khi các động lực tăng trưởng trong nước phục hồi chưa đủ mạnh và đều. Dư địa điều hành chính sách kinh tế vĩ mô dần thu hẹp. Rủi ro lạm phát, áp lực điều hành vĩ mô trong thời gian tới khi giá nguyên, nhiên vật liệu đầu vào biến động mạnh. Áp lực giữa bảo đảm mục tiêu kiềm chế lạm phát và duy trì an ninh tài chính quốc gia...

PV: Bất ổn tại Trung Đông đang tạo áp lực rất lớn lên lạm phát và chi phí sản xuất trong nước, mức độ ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam được dự báo có thể tiêu cực hơn trong quý II nếu chiến sự tiếp tục leo thang. Cục Thống kê có kiến nghị gì đối với công tác điều hành giá cả hàng hóa, kiểm soát lạm phát trong thời gian tới?

Cục trưởng Nguyễn Thị Hương: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) quý I/2026 tăng 3,51% so cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc giá xăng dầu trong nước tăng mạnh do ảnh hưởng từ xung đột quân sự ở Trung Đông. Các ngành nghề chịu tác động mạnh bao gồm vận tải, sản xuất và dịch vụ... Thực tế, chi phí vận tải tăng đã kéo theo giá dịch vụ logistics, vận chuyển hàng hóa tăng, cũng như ảnh hưởng đến giá dịch vụ ăn uống và nhiều nhóm hàng khác.

Để kiểm soát lạm phát năm 2026, chúng tôi kiến nghị Ban chỉ đạo điều hành giá chủ trì xây dựng và báo cáo các phương án tăng giá các mặt hàng thiết yếu với mức độ tăng và thời điểm cụ thể để xem xét quyết định về mức độ và thời điểm điều chỉnh giá các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước quản lý phù hợp, chủ động, đồng bộ, thống nhất bảo đảm mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Về phía Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương cần theo dõi chặt chẽ diễn biến giá cả, lạm phát trên thế giới, kịp thời cảnh báo các nguy cơ ảnh hưởng đến giá cả để có các biện pháp ứng phó phù hợp nhằm bảo đảm nguồn cung, bình ổn giá trong nước. Việc điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, thận trọng, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra.

Bên cạnh bảo đảm thông suốt hoạt động cung ứng, lưu thông, phân phối hàng hóa, dịch vụ, đồng thời chủ động đa dạng hóa, tìm kiếm nguồn cung thay thế từ nhiều thị trường khác nhau, nhất là đối với mặt hàng xăng dầu. Các bộ, ngành, địa phương cần theo dõi sát diễn biến giá cả của các mặt hàng thiết yếu, chủ động bảo đảm nguồn cung, kiểm soát chi phí vận tải và các yếu tố hình thành giá, hạn chế tình trạng tăng giá bất hợp lý, góp phần ổn định mặt bằng giá và hỗ trợ mục tiêu kiểm soát lạm phát.

PV: Tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao phải bảo đảm phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội. Từ những thách thức mới đang đặt ra đối với nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội năm 2026, bà nhận định thế nào về vấn đề này?

Cục trưởng Nguyễn Thị Hương: Yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc “tăng trưởng kinh tế cao phải bảo đảm phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và công bằng xã hội” là nguyên tắc cốt lõi, định hướng cho toàn bộ quá trình phát triển kinh tế, xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.

Tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi thu nhập thực tế của người dân được cải thiện, việc làm bền vững được tạo ra và khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như y tế, giáo dục, nhà ở được nâng cao. Điều này cho thấy, chính sách điều hành không chỉ nhằm đạt mục tiêu GDP cao mà phải bảo đảm phân phối hợp lý thành quả tăng trưởng, thu hẹp chênh lệch vùng miền, hỗ trợ các nhóm yếu thế và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Có thể hiểu một cách khái quát rằng: Năm 2026, tăng trưởng kinh tế phải gắn trực tiếp với cải thiện đời sống nhân dân theo hướng bảo đảm và nâng cao thu nhập, phúc lợi công bằng trong cơ hội và thụ hưởng của người dân. Từ đó tăng trưởng mới trở thành động lực nâng cao chất lượng cuộc sống và củng cố nền tảng phát triển bền vững của đất nước. Việc vừa phải duy trì tăng trưởng cao, vừa bảo đảm nâng cao đời sống nhân dân, kiểm soát lạm phát, thu hẹp bất bình đẳng và bảo vệ môi trường đòi hỏi chính sách quản lý điều hành phải đồng bộ, linh hoạt và hiệu quả hơn.

PV: Xin trân trọng cảm ơn bà!