Vụ việc chấn động dư luận này đã phơi bày những lỗ hổng lớn trong công tác quản lý và giám sát ngành năng lượng tại “quốc gia vạn đảo”.
Giới chức Interpol xác nhận, lệnh truy nã đỏ đối với doanh nhân Mohammad Riza Chalid đã được ban hành từ ngày 23/1 và gửi tới toàn bộ 196 quốc gia thành viên. Theo ông Untung Widyatmoko, Tổng Thư ký Văn phòng Trung ương quốc gia Interpol Indonesia, Interpol “đã có thông tin” về vị trí của Riza Chalid. Một số nguồn tin cho biết, doanh nhân này hiện ở một quốc gia Đông - Nam Á và đã được đặt dưới sự giám sát, trong khi các thủ tục phối hợp quốc tế liên quan việc truy tìm và tạm giữ vẫn đang được tiến hành.
Mohammad Riza Chalid, 66 tuổi, là nhân vật có ảnh hưởng sâu rộng trong ngành kinh doanh dầu mỏ Indonesia suốt nhiều năm, được truyền thông trong nước mệnh danh là “bố già xăng dầu”. Tuy nhiên, thời gian qua, Riza Chalid bị cáo buộc có liên quan trực tiếp hàng loạt sai phạm tại Pertamina trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2023, bao gồm tham nhũng, rửa tiền và thao túng các hợp đồng cho thuê trong lĩnh vực năng lượng.
Theo Văn phòng Tổng chưởng lý Indonesia, Riza Chalid cùng các đồng phạm đã thông đồng nhằm nhập khẩu dầu thô từ các nhà cung cấp nước ngoài với mức giá cao hơn đáng kể so giá thị trường, thay vì ưu tiên mua dầu trong nước theo đúng quy định của pháp luật. Hành vi này bị cho là đã làm thất thoát ngân sách nhà nước ở quy mô đặc biệt lớn, đồng thời gây tổn hại nghiêm trọng đến chiến lược tự chủ năng lượng của Indonesia. Cơ quan công tố Indonesia ước tính, tổng giá trị thiệt hại trong vụ án lên tới 285.000 tỷ rupiah, tương đương khoảng 17 tỷ USD. Tính đến nay, các nhà điều tra đã xác định 18 nghi phạm liên quan vụ việc, bao gồm con trai của Riza Chalid là Muhammad Kerry Adrianto Riza cùng nhiều quan chức cấp cao của Pertamina.
Lực lượng chức năng Indonesia cũng cho biết, đã phong tỏa và tịch thu một số tài sản của doanh nhân 66 tuổi nói trên, bao gồm xe hơi hạng sang, bất động sản và hàng trăm triệu rupiah tiền mặt nghi vấn có nguồn gốc từ các hoạt động phi pháp. Cơ quan di trú Indonesia cũng đã thu hồi hộ chiếu của Riza Chalid từ tháng 10/2025 nhằm ngăn chặn nguy cơ bỏ trốn. Tuy nhiên, theo các nguồn tin điều tra, nghi phạm được cho là đã rời khỏi lãnh thổ Indonesia trước khi biện pháp này phát huy hiệu quả.
Interpol mô tả lệnh truy nã đỏ là yêu cầu gửi tới các cơ quan thực thi pháp luật trên toàn thế giới nhằm xác định vị trí và tạm giữ một cá nhân để chờ dẫn độ hoặc các thủ tục pháp lý tương tự. Dù không phải là lệnh bắt giữ quốc tế mang tính bắt buộc, thông báo đỏ thường tạo ra sức ép rất lớn đối với nghi phạm, khiến việc di chuyển xuyên biên giới và tiếp cận hệ thống tài chính toàn cầu trở nên vô cùng khó khăn.
Theo SCMP, vụ việc của Riza Chalid diễn ra trong bối cảnh Indonesia đang đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng trên diện rộng, đặc biệt trong các doanh nghiệp nhà nước và các dự án công quy mô lớn. Năm 2023, một cựu Bộ trưởng Thông tin và Truyền thông Indonesia đã bị tuyên án 15 năm tù vì tham nhũng trong vụ án gây thiệt hại hơn 530 triệu USD. Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong cuộc chiến chống tham nhũng cấp cao. Ngoài “ông trùm xăng dầu”, Interpol cũng đang xử lý lệnh truy nã đỏ đối với Jurist Tan, trợ lý đặc biệt của một cựu bộ trưởng, liên quan vụ tham nhũng khác gây thiệt hại hàng nghìn tỷ rupiah trong lĩnh vực mua sắm công.
Trước làn sóng tham nhũng gây phẫn nộ dư luận, trong những năm gần đây, Chính phủ Indonesia đã gia tăng các biện pháp cải cách, trao thêm quyền cho cơ quan điều tra, đồng thời siết chặt cơ chế giám sát tài chính và đấu thầu. Trong vụ án liên quan Pertamina và Mohammad Riza Chalid, cơ quan chức năng đánh giá đây là vụ tham nhũng nghiêm trọng nhất trong lịch sử quốc gia Đông - Nam Á này bởi quy mô thiệt hại quá lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế Indonesia.
Giới phân tích cho rằng, vụ việc này một lần nữa đặt ra yêu cầu cấp thiết về cải tổ cơ chế giám sát, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý doanh nghiệp nhà nước tại “quốc gia vạn đảo”.
