Theo AP, phiên tòa diễn ra từ ngày 17/8 và dự kiến khép lại vào cuối tháng 9. Vụ kiện do liên minh pháp lý gồm nhiều bang của Mỹ khởi xướng, cáo buộc Meta do tỷ phú người Mỹ Mark Zuckerberg sáng lập cố tình thiết kế sản phẩm nhằm thu hút trẻ em sử dụng trong thời gian dài và thu thập dữ liệu của nhóm người dùng này, trong khi không thông tin đầy đủ cho người dùng về những rủi ro liên quan. Các phiên xét xử đầu tiên được khởi động tại Oakland, bang California gồm đại diện 4 bang California, Colorado, Kentucky và New Jersey tham gia. Hiện, mức bồi thường tổng cộng mà các bang này yêu cầu đã lên tới 1.400 tỷ USD, con số gần tương đương với giá trị vốn hóa 1.500 tỷ USD của Tập đoàn Meta.
Đại diện tư pháp bang California Rob Bonta cáo buộc Meta đã cố tình thiết kế hai trang mạng xã hội phổ biến là Facebook và Instagram để tối đa hóa lợi nhuận thông qua việc phát triển những tính năng gây nghiện. Ông Rob Bonta khẳng định, công ty lừa dối công chúng về mức độ nghiêm trọng của những rủi ro đối với sức khỏe tâm thần và thể chất của trẻ em. “Những hành vi này đã trực tiếp gây ra tổn hại nặng nề cho thanh - thiếu niên trong khi doanh nghiệp vẫn ưu tiên lợi ích tài chính lên hàng đầu”, vị đại diện tư pháp nhấn mạnh.
Được triệu tập làm nhân chứng tại phiên tòa, ông Arturo Bejar - cựu Giám đốc kỹ thuật của Meta cho biết, một số công cụ an toàn trên Facebook và Instagram không vô hiệu hóa nội dung gây nghiện nhằm giữ chân người dùng và kéo dài thời gian sử dụng các nền tảng. Điều này trái với những tuyên bố đưa ra trước đây của công ty công nghệ về việc kiểm soát thời gian lướt màn hình của một số đối tượng như trẻ em, trẻ vị thành niên. Lời khai của ông Arturo Bejar củng cố lập luận cho rằng Meta đã đặt lợi nhuận lên trên vấn đề an toàn khi khiến người dùng dành ngày càng nhiều thời gian trên Facebook và Instagram.
Công tố viên Megan O'Neill của bang California đọc bản điều tra, trong đó cáo buộc mô hình kinh doanh của Meta nhằm “thu hút người dùng, giữ chân họ lâu nhất có thể, thu thập dữ liệu của họ và che giấu sự thật với người dân”. Ông cho rằng, Meta đã biểu hiện thiếu đạo đức kinh doanh bằng cách khai thác cách thức hoạt động của não bộ trẻ em. Lời khai của nhân chứng cũng chỉ ra một số tính năng an toàn của Meta không phát huy tác dụng mà chỉ mang tính hình thức.
Ông Arturo Bejar dẫn chứng tính năng “tạm nghỉ” do đội ngũ Instagram triển khai năm 2021 để nhắc người dùng tạm dừng sau một thời gian lướt mạng xã hội, chức năng này gần như chỉ là bình phong chứ không có hiệu quả. Đại diện các bang cáo buộc những cách thiết kế được gọi là “khóa an toàn” thực chất không đạt được mục tiêu bảo vệ người dùng. Trong khi việc đẩy thông báo trên Facebook và Instagram lại rất tích cực đưa người dùng quay trở lại ứng dụng để họ dành nhiều thời gian hơn trên nền tảng, qua đó tạo thêm doanh thu, thay vì bảo đảm sức khỏe tinh thần hoặc sự an toàn của người dùng.
Trước khi phiên tòa bắt đầu, Meta đã bác bỏ các cáo buộc, khẳng định công ty luôn phối hợp với phụ huynh, chuyên gia và cơ quan thực thi pháp luật để xây dựng biện pháp bảo vệ trẻ em. Đại diện công ty cho biết, đã thực hiện biện pháp để bảo vệ người dùng trẻ tuổi khỏi các nguy cơ trực tuyến, chẳng hạn như hạn chế tin nhắn trực tiếp từ người lạ. Trước đây, đối mặt nhiều chỉ trích về việc lạm dụng mạng xã hội và ảnh hưởng tới trẻ em, Facebook và Instagram đã thêm tính năng nhắc nhở người dùng nghỉ ngơi và cho phép thiết lập giới hạn thời gian sử dụng ứng dụng mỗi ngày. Meta cho rằng, việc giải quyết các vấn đề sức khỏe tâm thần là một thách thức phức tạp mà các vụ kiện pháp lý khó có thể xử lý triệt để.
Nếu thua kiện, ngoài khoản bồi thường theo thỏa thuận, Meta phải thực hiện những thay đổi căn bản đối với mô hình kinh doanh. Nhiều chuyên gia cho rằng, đây có thể là một bước ngoặt pháp lý đối với các trang mạng xã hội. Theo Forbes, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Meta Mark Zuckerberg và người đứng đầu Instagram Adam Mosseri nằm trong số những người có thể được triệu tập tới phiên tòa. Meta cũng đang đối mặt hàng loạt vụ kiện riêng lẻ ở nhiều bang liên quan vấn đề quyền riêng tư và bảo vệ trẻ em.
