Theo phán quyết, các sự việc được Bộ Tư pháp viện dẫn, dù gây ra những lo ngại đáng kể, vẫn chưa đủ để chứng minh Harvard đang có hành vi vi phạm có hệ thống Điều VI của Đạo luật Dân quyền năm 1964. Điều khoản này cấm các chương trình hoặc hoạt động nhận hỗ trợ tài chính liên bang phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, màu da hoặc nguồn gốc quốc gia. “Tòa án không bác bỏ những lo ngại phát sinh từ các sự việc này. Tuy nhiên, tòa cho rằng, các sự việc đó, dù được xem xét riêng lẻ hay tổng thể, đều mang tính đơn lẻ và rời rạc, nên không đủ cơ sở để kết luận rằng Harvard đang tồn tại tình trạng vi phạm có hệ thống Điều VI”, ông Stearns cho biết.
Thẩm phán Stearns cũng cho rằng, Bộ Tư pháp không đáp ứng được các điều kiện cần thiết để yêu cầu Harvard bồi thường. Theo lập luận của tòa, Chính phủ Mỹ phải đưa ra cảnh báo chính thức cho trường về hành vi vi phạm trước khi có thể yêu cầu những biện pháp tài chính mang tính trừng phạt. Mặc dù Bộ Tư pháp đã gửi cảnh báo cho Harvard vào tháng 6/2025, vụ kiện chủ yếu dựa trên những sự việc xảy ra trước thời điểm này.
Phản ứng trước phán quyết, Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp Harmeet Dhillon cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump không đồng tình với quyết định này và đang xem xét các bước tiếp theo. “Bộ phận Quyền công dân của Bộ Tư pháp đang tích cực điều tra các hành vi bài Do Thái trên toàn quốc”, bà Dhillon tuyên bố, đồng thời nhấn mạnh cơ quan này đang triển khai nhiều hoạt động thực thi luật chống bài Do Thái, từ cáo trạng, truy tố, dàn xếp đến điều tra trên toàn nước Mỹ.
Vụ kiện là một phần trong cuộc đối đầu ngày càng gay gắt giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và Trường đại học Harvard, bắt đầu từ những tranh cãi liên quan các cuộc biểu tình trong khuôn viên trường sau khi xung đột Israel-Hamas bùng phát ngày 7/10/2023. Ngày 11/4/2025, Nhà Trắng yêu cầu Harvard kiểm soát tuần hành của một bộ phận sinh viên, điều chỉnh quản trị, thay đổi tuyển sinh và chấm dứt các Chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), với lý do trường chưa bảo đảm an toàn cho sinh viên, giảng viên Do Thái.
Harvard bác bỏ, khẳng định chính phủ không nên can thiệp vào hoạt động học thuật. Chủ tịch Alan Garber nhấn mạnh: “Chính phủ, dù do đảng nào nắm quyền, cũng không nên định đoạt các trường đại học nên giảng dạy nội dung gì, có thể tuyển sinh và tuyển mộ sinh viên, giảng viên thế nào, hay theo đuổi lĩnh vực học thuật nào”. Sau đó, chính quyền Tổng thống Trump đóng băng 2,2 tỷ USD tiền tài trợ và 60 triệu USD hợp đồng nghiên cứu của Harvard, đồng thời đe dọa tước quy chế miễn thuế và quyền tuyển sinh viên quốc tế. Bộ trưởng An ninh Nội địa khi đó là bà Kristi Noem yêu cầu trường cung cấp hồ sơ về một số sinh viên nước ngoài, cảnh báo Harvard có thể mất quyền tuyển du học sinh nếu không đáp ứng các nghĩa vụ báo cáo.
Tháng 3, Bộ Tư pháp Mỹ khởi kiện Harvard, cáo buộc trường không bảo vệ sinh viên Do Thái và Israel trước các hành vi được cho là bài Do Thái. Chính quyền Mỹ cho rằng, Harvard đã để xảy ra những cuộc biểu tình gây cản trở việc học tập, thậm chí tạo ra một “môi trường giáo dục thù địch”. Một trong những cáo buộc được đưa ra là một số sinh viên Do Thái cảm thấy phải giấu mũ yarmulke của người Do Thái bằng mũ lưỡi trai vì lo ngại bị nhận diện. Chính phủ Mỹ đánh giá, những sự việc này cho thấy trường chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ bảo vệ sinh viên theo luật liên bang. Từ những cáo buộc trên, chính quyền lập luận rằng, họ có cơ sở để thu hồi các khoản tài trợ liên bang đã cấp cho Harvard cũng như đóng băng các khoản hỗ trợ đang chờ giải ngân.
Theo Reuters, trong bối cảnh tranh cãi kéo dài, phán quyết của tòa án nói trên được xem là một thắng lợi pháp lý quan trọng đối với Harvard, song chưa thể khép lại cuộc đối đầu. Việc Bộ Tư pháp tuyên bố đang xem xét các bước tiếp theo cho thấy tranh chấp giữa chính quyền Tổng thống Trump và trường đại học danh tiếng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục tại các cấp tòa án khác, đồng thời đặt ra cuộc tranh luận rộng hơn về giới hạn quyền lực của chính phủ đối với các cơ sở giáo dục đại học tại Mỹ.
