Nghị quyết 57-NQ/TW - động lực quan trọng thúc đẩy số hóa ngành du lịch
Du lịch vốn là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao, với sự tham gia của doanh nghiệp, hộ kinh doanh, người lao động và cộng đồng dân cư. Một hành trình du lịch có thể liên quan đến hàng chục loại dịch vụ, từ vận tải, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí, mua sắm đến văn hóa, thể thao và các dịch vụ bổ trợ.
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức vận hành của hoạt động du lịch. Từ cách du khách tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, đặt dịch vụ, thanh toán, trải nghiệm cho đến chia sẻ hành trình, công nghệ số đang từng bước định hình lại toàn bộ chuỗi giá trị du lịch.
Giữa bối cảnh đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mở ra một định hướng chiến lược mới, tạo động lực quan trọng để ngành du lịch chuyển từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang phát triển một hệ sinh thái du lịch số hiện đại, thông minh và dựa trên dữ liệu.
Thời gian qua, ngành du lịch đã có nhiều bước tiến tích cực trong chuyển đổi số. Các địa phương và doanh nghiệp đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng website, ứng dụng du lịch thông minh, bản đồ số, thanh toán không tiền mặt, vé điện tử, thuyết minh tự động, thực tế ảo... Nhiều điểm đến đã bắt đầu khai thác dữ liệu để phân tích thị trường, theo dõi hành vi du khách và nâng cao hiệu quả xúc tiến, quảng bá.
Tuy nhiên, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhận định, nhìn tổng thể, công tác chuyển đổi số trong du lịch vẫn thiếu sự tập trung. Dữ liệu còn nằm rời rạc giữa các lĩnh vực, giữa cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp. Khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu chưa đồng đều, chưa tạo thành hệ sinh thái thống nhất. Việc ra quyết định trong quản lý và kinh doanh du lịch chưa thực sự dựa vào dữ liệu thời gian thực.
Tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu cần thay đổi căn bản cách tiếp cận này. Chuyển đổi số cần được xem là một phương thức phát triển mới, trong đó, dữ liệu trở thành nguồn lực quan trọng, công nghệ trở thành công cụ tạo năng suất và đổi mới sáng tạo trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh. Do đó, ngành du lịch cần chuyển từ "số hóa" sang "quản trị dựa trên dữ liệu". Mọi quyết định quan trọng từ quy hoạch điểm đến, đầu tư hạ tầng, phát triển sản phẩm, quản lý dòng khách và xúc tiến thị trường đến dự báo nhu cầu cần từng bước được hỗ trợ bởi dữ liệu và các công cụ phân tích hiện đại.
Trên cơ sở đó, dữ liệu cần được xác định là hạ tầng mềm quan trọng của ngành du lịch. Một hệ thống cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia có khả năng kết nối dữ liệu từ cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, điểm đến và các nền tảng dịch vụ sẽ tạo ra năng lực mới cho cả quản lý nhà nước và hoạt động kinh doanh. Ngành du lịch có thể từng bước tích hợp thông tin về điểm đến, cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành, vận tải, dịch vụ vui chơi giải trí, sự kiện, dòng khách và thị trường.
Khi được chuẩn hóa và kết nối, dữ liệu có thể trở thành công cụ để phân tích hành vi du khách, dự báo xu hướng, nhận diện thị trường tiềm năng và đánh giá hiệu quả các chương trình xúc tiến. Ngoài ra, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn có thể giúp hình thành các hệ thống dự báo nhu cầu du lịch, dự báo lượng khách theo mùa, phân tích cảm xúc của du khách trên mạng xã hội, phát hiện sớm các vấn đề về chất lượng dịch vụ và hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn.
Du khách là trung tâm của hệ sinh thái du lịch số
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, một định hướng quan trọng khác của Nghị quyết 57-NQ/TW là đặt người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm, chủ thể, nguồn lực và động lực chính của chuyển đổi số. Với ngành du lịch, chuyển đổi số cần tạo ra giá trị trực tiếp cho du khách và doanh nghiệp.
Mục tiêu cuối cùng của việc số hóa ngành du lịch là tạo ra một hành trình du lịch thuận tiện, liền mạch và thông minh. Hệ sinh thái du lịch số hiệu quả cần cho phép du khách có thể tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, xây dựng lịch trình, đặt phòng, đặt vé, mua tour, thanh toán, trải nghiệm dịch vụ và chia sẻ hành trình trên một không gian số thuận tiện. Các dịch vụ có thể được cá nhân hóa theo sở thích, ngân sách, thời gian và hành vi của từng người.
Đối với doanh nghiệp, dữ liệu và nền tảng số giúp tiếp cận khách hàng trực tiếp hơn, giảm chi phí marketing, nâng cao khả năng quản trị và mở rộng thị trường. Đối với cơ quan quản lý, hệ sinh thái này tạo ra nguồn dữ liệu phong phú để theo dõi thị trường, đánh giá hiệu quả chính sách và quản lý điểm đến. Chuyển đổi số sẽ tạo ra sự kết nối 3 chiều giữa nhà nước, doanh nghiệp và du khách, trong đó, dữ liệu là dòng chảy kết nối toàn bộ hệ sinh thái.
Bên cạnh đó, một trong những điểm nghẽn của quá trình chuyển đổi số là nguồn nhân lực. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho rằng, chuyển đổi số không thể chỉ là nhiệm vụ của bộ phận công nghệ thông tin. Cán bộ quản lý du lịch cần có năng lực sử dụng dữ liệu để ra quyết định; cán bộ truyền thông, quảng bá, xúc tiến cần biết khai thác AI và phân tích dữ liệu thị trường; doanh nghiệp cần có năng lực vận hành trên các nền tảng số; người lao động cần được trang bị kỹ năng số phù hợp với vị trí việc làm.
Trong quá trình số hóa ngành du lịch, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là một trong những công cụ quan trọng để khai thác giá trị của dữ liệu. Với đặc thù ngành du lịch phụ thuộc lớn vào thông tin, hình ảnh, nội dung và trải nghiệm cá nhân hóa, AI có thể tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động xúc tiến, quảng bá.
Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động xúc tiến, quảng bá. AI có thể hỗ trợ ngành du lịch phân tích lượng lớn thông tin trên môi trường mạng để nhận diện xu hướng, đánh giá hình ảnh điểm đến và nắm bắt tâm lý du khách theo từng thị trường. Công nghệ cũng cho phép tự động hóa việc sản xuất và phân phối nội dung đa ngôn ngữ, cá nhân hóa thông điệp quảng bá theo từng nhóm khách hàng và từng giai đoạn của hành trình du lịch. Đây là cơ hội để nâng cao hiệu quả quảng bá thương hiệu du lịch quốc gia, đồng thời tối ưu nguồn lực xúc tiến trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt.
Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhận định, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn, mà trở thành yêu cầu tất yếu để du lịch Việt Nam bứt phá trong giai đoạn phát triển mới. Trong kỷ nguyên số, dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ ngày càng trở thành những nguồn lực quan trọng, giúp ngành du lịch nâng cao hiệu quả quản lý, thấu hiểu thị trường, cá nhân hóa trải nghiệm và tạo ra những giá trị mới cho du khách, doanh nghiệp và điểm đến.
Chuyển đổi số cần được xem là một phương thức phát triển mới, trong đó, dữ liệu trở thành nguồn lực quan trọng, công nghệ trở thành công cụ tạo năng suất và đổi mới sáng tạo trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh. Do đó, ngành du lịch cần chuyển từ "số hóa" sang "quản trị dựa trên dữ liệu".
