Từ những bài toán thực tiễn
Nhiều năm gắn bó với nông thôn, chị Phạm Kim Cúc, đồng sáng lập NomoGreen nhận thấy, những khó khăn của nông dân trong tiếp cận công nghệ, truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ nông sản. Từ đó, chị cùng các cộng sự phát triển giải pháp số hóa chuỗi giá trị nông nghiệp, kết nối nhà cung cấp vật tư, nông hộ, hợp tác xã với các đơn vị tiêu thụ. Để phù hợp với người sử dụng, NomoGreen thiết kế ứng dụng có giao diện chữ lớn, hỗ trợ tương tác bằng giọng nói và trợ lý AI. “Khi cây trồng xuất hiện dấu hiệu sâu bệnh, người dân có thể chụp ảnh để hệ thống hỗ trợ nhận diện, đề xuất phương pháp chăm sóc phù hợp”, chị Kim Cúc cho biết.
Doanh nghiệp đồng thời phát triển nền tảng giao dịch nông sản, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và giảm chi phí kết nối giữa các bên. Việc chuẩn hóa dữ liệu sản xuất cũng góp phần tạo thuận lợi cho nông sản tiếp cận hệ thống phân phối, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Trong lĩnh vực quản trị doanh nghiệp, anh Nguyễn Hoàng Vũ, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Công ty cổ phần AIZ (AIZ Corp), lựa chọn phát triển nền tảng AI phục vụ kết nối, phân tích dữ liệu và hỗ trợ điều hành. Theo anh Vũ, mục tiêu dài hạn của AIZ là xây dựng một “bộ não AI” có khả năng liên kết các nguồn dữ liệu, nắm bắt hoạt động nội bộ và hỗ trợ ra quyết định. Doanh nghiệp cũng định hướng tích hợp nền tảng này với hạ tầng trung tâm dữ liệu, giải pháp bảo mật và robot thông minh nhằm nâng cao khả năng tự động hóa.
Tuy nhiên, thương mại hóa sản phẩm vẫn là thách thức đối với các doanh nghiệp công nghệ. Anh Vũ cho biết, AIZ đã trao đổi với một số đối tác Nhật Bản, Hàn Quốc về cơ hội hợp tác. “Huy động vốn có thể giúp doanh nghiệp phát triển nhanh hơn, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là đưa sản phẩm vào thực tế và tạo giá trị cho khách hàng”, anh Hoàng Vũ nhấn mạnh.
Tiếp sức từ chính sách và hợp tác quốc tế
Những mô hình trên cho thấy, AI đang được phát triển theo nhu cầu của từng lĩnh vực. Song, để các giải pháp có thể mở rộng ứng dụng, doanh nghiệp cần thêm điều kiện về dữ liệu, hạ tầng, nhân lực và thị trường. Việc Quốc hội thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo ngày 10/12/2025 cùng các văn bản hướng dẫn đã tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI. Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, được phê duyệt ngày 28/8/2026, tiếp tục xác định định hướng phát triển công nghệ này trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Theo ông Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ), xu hướng hiện nay là chuyển từ ứng dụng AI đơn lẻ sang xây dựng AI thành năng lực cốt lõi, được tích hợp từ khâu xác định bài toán, thiết kế, tổ chức đến vận hành trong quản trị công, sản xuất, kinh doanh và dịch vụ công.
Bên cạnh hoàn thiện thể chế, Việt Nam đang mở rộng hợp tác quốc tế về công nghệ, hạ tầng và đào tạo nhân lực. Tại Hội nghị Bộ trưởng APEC về số và trí tuệ nhân tạo năm 2026 ở Trung Quốc, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã trao đổi với các đối tác Nhật Bản, Trung Quốc về hợp tác nghiên cứu AI, bán dẫn, phát triển hạ tầng số và nhân lực chất lượng cao.
Mới đây, tại Diễn đàn AI và Công nghệ số Việt Nam - Hàn Quốc, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính nhấn mạnh, tiềm năng hợp tác giữa hai nước trên cơ sở kết hợp thế mạnh công nghệ, hạ tầng của Hàn Quốc với nguồn nhân lực, thị trường và nhu cầu ứng dụng của Việt Nam. Một giải pháp được giới thiệu tại diễn đàn là chip AI ngoại biên, cho phép xử lý dữ liệu trực tiếp trên thiết bị, giảm phụ thuộc vào kết nối internet. Theo ông Trương Bá Quân, Giám đốc Công ty Pebble Vina, đối tác chiến lược của Pebble Square, Inc. (Hàn Quốc), công nghệ này có thể ứng dụng trong các hệ thống camera giao thông tại vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng điện và viễn thông còn hạn chế. Khả năng tiết kiệm năng lượng, vận hành không cần kết nối mạng thường xuyên là những ưu điểm có thể khai thác trong điều kiện thực tế của Việt Nam.
Từ những giải pháp phục vụ doanh nghiệp đến tiềm năng ứng dụng công nghệ từ hợp tác quốc tế, yêu cầu chung là đưa AI vào giải quyết những nhu cầu thực tế, đồng thời nâng cao năng lực phát triển sản phẩm của doanh nghiệp trong nước. Thể chế và hợp tác quốc tế mở ra cơ hội, nhưng năng lực làm chủ và thương mại hóa công nghệ mới quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Đó cũng là điều kiện để AI thật sự trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
