Giấc mơ cao tốc và bài toán nguồn lực

Khoảng 846 nghìn tỷ đồng cần tiếp tục được huy động để phát triển đường bộ cao tốc trong giai đoạn 2026-2030. Nguồn lực ở đâu và làm thế nào để dòng vốn thật sự đi vào từng dự án đang là bài toán cần lời giải khi nhu cầu đầu tư hạ tầng bước vào một chu kỳ mới với quy mô ngày càng lớn.

Bộ Xây dựng đã xác định 29 dự án đường bộ cao tốc ưu tiên xúc tiến đầu tư theo phương thức PPP giai đoạn 2026-2030.
Bộ Xây dựng đã xác định 29 dự án đường bộ cao tốc ưu tiên xúc tiến đầu tư theo phương thức PPP giai đoạn 2026-2030.

Theo quy hoạch mạng lưới đường bộ, đến năm 2030, hệ thống đường bộ cao tốc gồm 46 tuyến, với tổng chiều dài khoảng 10.106 km. Trước nhu cầu đầu tư rất lớn trong những năm tới, Bộ Xây dựng đã xác định 29 dự án đường bộ cao tốc ưu tiên xúc tiến, kêu gọi đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) giai đoạn 2026-2030, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 922.812 tỷ đồng.

Bài toán thu hút đầu tư

Giai đoạn 2026-2030, Việt Nam dự kiến xây dựng mới 2.829 km, đồng thời mở rộng, hoàn thiện 1.187 km đường bộ cao tốc hiện hữu. Theo Bộ Xây dựng, tổng nhu cầu vốn khoảng 1,269 triệu tỷ đồng, trong khi nguồn lực đã được cân đối, bố trí từ ngân sách nhà nước và cam kết của nhà đầu tư mới chỉ đạt khoảng 423 nghìn tỷ đồng. Khoảng trống nguồn lực còn lại đặt kỳ vọng lớn vào khu vực tư nhân.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai PPP thời gian qua cho thấy, khoảng cách từ chủ trương đầu tư đến hợp đồng. Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chánh Văn phòng PPP, Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Tài chính), từ khi Luật PPP có hiệu lực, 30 dự án đã được quyết định chủ trương đầu tư nhưng mới 12 dự án ký kết hợp đồng, tương đương khoảng 40%. Trong khi đó, tại 24 dự án được triển khai theo phương thức BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao), mỗi đồng vốn nhà nước tham gia đã huy động gần ba đồng vốn ngoài ngân sách. Điều đó cho thấy, hiệu ứng “vốn mồi” của nguồn lực công khá rõ, nhưng quá trình chuẩn bị dự án, lựa chọn nhà đầu tư và thu xếp tài chính vẫn là những khâu cần tiếp tục tháo gỡ.

Từ góc nhìn của nhà đầu tư trực tiếp tham gia nhiều dự án giao thông PPP, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng cho rằng, huy động nguồn lực tư nhân không thể hiểu đơn giản là có dự án rồi giao doanh nghiệp nghiên cứu, tự thu xếp vốn. Muốn PPP thành công, Nhà nước và doanh nghiệp phải cùng thiết kế được cấu trúc của dự án ngay từ đầu. Bên cạnh “biểu đồ doanh thu” cần đặt một “biểu đồ rủi ro”. Chậm giải phóng mặt bằng, biến động giá vật tư, nhiên liệu, thay đổi chính sách hay lưu lượng, doanh thu thực tế thấp hơn dự kiến đều có thể làm thay đổi hiệu quả đầu tư. Vì thế, rủi ro nào có thể kiểm soát, ai có khả năng kiểm soát và cơ chế xử lý ra sao phải được xác định ngay từ khi chuẩn bị dự án.

Mở đường cho những dòng vốn dài hạn

Theo ông Trần Văn Tần, Ủy viên Hội đồng quản trị VietinBank, khi quy mô các dự án giao thông ngày càng lớn, việc một ngân hàng đơn lẻ cung cấp phần lớn vốn vay sẽ tạo áp lực đáng kể về giới hạn cấp tín dụng, thanh khoản, vốn và mức độ tập trung rủi ro. Vì vậy, cần phát huy vai trò thu xếp vốn, tổ chức đồng tài trợ để phân tán rủi ro đối với các dự án PPP quy mô lớn.

Nhưng ngay cả khi nhiều ngân hàng cùng tham gia, tín dụng cũng khó có thể một mình đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn và kéo dài của hạ tầng. Bài toán vì thế cần được mở rộng sang những nguồn vốn dài hạn khác. Theo ông Nguyễn Việt Long, Phó Tổng Giám đốc Công ty tư vấn quốc tế Ernst & Young, trong bối cảnh tín dụng ngân hàng tại Việt Nam đã ở mức cao, cần phát triển thêm các kênh vốn dài hạn cho hạ tầng. Theo số liệu EY tổng hợp, quy mô trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam hiện mới tương đương khoảng 10-11% GDP, trong khi tại Hàn Quốc khoảng 80% và Malaysia khoảng 45%. Theo thống kê, phát hành trái phiếu có thể bổ sung khoảng 10-15% tổng dư nợ cho dự án, qua đó giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng. Chúng ta không chỉ tập trung vào nguồn vốn tín dụng mà cần khơi thông nguồn vốn từ kênh trái phiếu, bởi dư địa của thị trường này còn rất lớn.

Đáng chú ý, ông Long cho rằng, trái phiếu không thay thế tín dụng ngân hàng mà có thể tham gia ở một giai đoạn khác của dự án. Khi công trình đang xây dựng, chưa tạo ra doanh thu và mức độ bất định còn cao, tín dụng vẫn giữ vai trò quan trọng. Khi dự án hoàn thành, đi vào khai thác và dòng tiền dần ổn định, trái phiếu có thể trở thành kênh bổ sung. Dư địa còn nằm ở sự tham gia của các quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm và các quỹ phát triển dài hạn.

Quy mô phát triển mạng lưới cao tốc trong những năm tới đòi hỏi một cách tiếp cận mới trong huy động và tổ chức nguồn lực. Khi lợi ích, trách nhiệm và rủi ro được xác lập rõ ràng, nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp, ngân hàng và thị trường vốn mới có thể cùng hội tụ cho những tuyến cao tốc. Việc mở thêm các kênh vốn chỉ có thể phát huy hiệu quả khi những điểm nghẽn thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước được xử lý đồng thời.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh cho rằng, để huy động hiệu quả nguồn lực ngoài ngân sách cần tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, thực hiện hiệu quả cơ chế chia sẻ rủi ro doanh thu theo Luật PPP và đẩy mạnh phân cấp gắn với hậu kiểm. Các địa phương phải chủ động giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn vật liệu; tổ chức tín dụng nghiên cứu các gói tín dụng trung và dài hạn phù hợp với đặc thù dự án PPP; nhà đầu tư cần nghiên cứu kỹ điều kiện từng dự án để đề xuất phương án đầu tư phù hợp, hiệu quả.

Có thể bạn quan tâm

Cha mẹ cần đồng hành cùng con trên không gian mạng. Ảnh: NAM HẢI

Nuôi dưỡng nhân cách trẻ em trong thời đại số

Một thế hệ trẻ em đang lớn lên cùng điện thoại thông minh, mạng xã hội, trò chơi trực tuyến và trí tuệ nhân tạo, đặt ra những thách thức chưa từng có đối với gia đình và xã hội. Chia sẻ với Báo Nhân Dân, TS Nguyễn Tường Bách phân tích những vấn đề về giáo dục nhân cách, sức khỏe tinh thần, an toàn số và vai trò của gia đình trong việc nuôi dưỡng trẻ em thời đại.

Những cơ sở có nguy cơ tác động lớn đến môi trường vẫn phải được quản lý chặt chẽ. Ảnh: NGUYỄN NAM

Cải cách để quản lý môi trường hiệu quả hơn

Đơn giản hóa thủ tục hành chính là yêu cầu cần thiết để cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Tuy nhiên, trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, giảm gánh nặng thủ tục phải đi đôi với việc duy trì hiệu quả kiểm soát ô nhiễm. Đây là vấn đề cần được cân nhắc trong quá trình hoàn thiện các quy định pháp luật.

Lãnh đạo xã trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng phần mềm đặt lịch trực tuyến.

Đăk Hà lan tỏa “Bình dân học vụ số”

Sau giờ hành chính, nhiều cán bộ trẻ của xã Đăk Hà (Quảng Ngãi) lại xuống thôn, hướng dẫn người dân cài ứng dụng số, tạo tài khoản dịch vụ công trực tuyến, dùng VNeID hay thanh toán điện tử. Từ một phong trào mới mẻ, “Bình dân học vụ số” đang lan tỏa ở Đăk Hà, tạo nền tảng xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số ở cơ sở.

Dự án nhà ở xã hội Định Hòa giai đoạn 1 (TP Hồ Chí Minh) đã xây dựng khoảng 3.700 căn hộ, mang lại chỗ ở ổn định cho khoảng 7.000 người lao động.

Nhà ở cho thuê trong siêu đô thị

Với gần một triệu người có nhu cầu về nhà ở xã hội, Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu mở rộng nguồn cung nhà ở cho thuê. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu của người lao động, thành phố cần tháo gỡ những nút thắt về quỹ đất, tín dụng và thủ tục đầu tư.

Chuyên gia của Công ty công nghệ CLT Vietnam giới thiệu sản phẩm cho khách hàng ở Diễn đàn AI và công nghệ số Việt Nam - Hàn Quốc 2026. Ảnh: NGUYỄN THƠ

Xây dựng các trụ cột cho hệ sinh thái AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được các doanh nghiệp Việt Nam ứng dụng để giải quyết những bài toán cụ thể trong sản xuất, kinh doanh. Để những giải pháp này phát triển thành sản phẩm có sức cạnh tranh, cần tháo gỡ khó khăn về nguồn lực, thúc đẩy thương mại hóa và tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Lớp học xóa mù chữ ở bản La Trọng 1, xã Dân Hóa (Quảng Trị).

Phụ nữ Mã Liềng học chữ để thoát nghèo

Dưới chân dãy núi Giăng Màn, khi màn đêm buông xuống, lớp học xóa mù chữ tại bản Cà Xen, xã Tuyên Lâm (Quảng Trị) lại bừng sáng ánh điện và ê a con chữ của các mẹ, các chị người Mã Liềng.

Tủ cứu sinh khẩn cấp xuất hiện trên các cây cầu tại TP Hải Phòng.

Tủ cứu sinh khẩn cấp và “chiếc phao tinh thần”

Thời gian qua, khi đi qua các cây cầu ở Hải Phòng, người dân dễ dàng nhận thấy sự xuất hiện của những chiếc tủ sắt được sơn đỏ nổi bật, bên trong là áo phao và phao cứu sinh. Việc triển khai các điểm cứu sinh được thực hiện sau sự việc Thiếu tá Trần Văn Tùng (Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Bộ binh 568) hy sinh khi lao xuống sông Trà Lý cứu một nam thanh niên nhảy cầu Bo (tỉnh Hưng Yên) vào ngày 12/9.

Trường đại học Khoa học (thuộc Đại học Thái Nguyên) sửa chữa hai tòa ký túc xá tại cơ sở 2 (Trường cao đẳng Luật miền bắc cũ), giải quyết chỗ ở cho 1.000 sinh viên.

Nan giải bài toán chỗ ở sinh viên

Những năm gần đây, quy mô đào tạo của nhiều trường thành viên thuộc Đại học Thái Nguyên tăng lên. Nhưng do chỗ ở trong ký túc xá không đáp ứng đủ nhu cầu, sinh viên phải đi thuê nhà bên ngoài với nhiều bất cập, ảnh hưởng chất lượng sinh hoạt và học tập.

Nhà thờ đổ Hải Lý (xã Hải Tiến, Ninh Bình) là chứng tích biến đổi khí hậu.

Trả lại cảnh quan Nhà thờ đổ Hải Lý

Được xem là chứng tích biến đổi khí hậu đầu tiên của Việt Nam, Nhà thờ đổ Hải Lý (xã Hải Tiến, Ninh Bình) đã trở thành điểm đến độc đáo ven biển. Tuy nhiên, các công trình, dịch vụ và khu nuôi trồng thủy sản tự phát tồn tại nhiều năm chung quanh đang làm biến dạng cảnh quan, ảnh hưởng môi trường và đặt ra bài toán quản lý, bảo tồn chứng tích.

Hoàn thiện cống Cây Khô, một trong sáu công trình thuộc dự án ngăn triều, chống ngập 10 nghìn tỷ đồng của Thành phố Hồ Chí Minh.

Bắt đúng “bệnh” để trị ngập hiệu quả

Chống ngập không thể mãi chạy theo từng điểm ngập. Khi mưa lớn, triều cường, sụt lún và đô thị hóa cùng gia tăng sức ép, Thành phố Hồ Chí Minh cần thay đổi cách ứng phó với bài toán đã kéo dài nhiều năm.

Từng là “lá phổi xanh” của khu trung tâm TP Hải Phòng, nhưng hiện tại Hồ Sen là công trình đầy bụi bặm và gây mùi khó chịu.

Chậm tiến độ, dân chịu khổ

Từng được kỳ vọng tạo điểm nhấn kiến trúc xanh cho đô thị Hải Phòng, dự án cải tạo Hồ Sen với tổng mức đầu tư 60 tỷ đồng đến nay vẫn thi công dang dở. Công trình kéo dài đang ảnh hưởng đến sinh hoạt và hoạt động kinh doanh của người dân quanh khu vực.

Một công trình vi phạm trên đất nông nghiệp tại phường Trần Lãm (Hưng Yên) đã bị cưỡng chế.

Xử lý nghiêm vi phạm trên đất nông nghiệp

Lợi dụng giai đoạn sắp xếp đơn vị hành chính và chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, không ít trường hợp tại Hưng Yên đã tự ý xây dựng nhà ở, lán xưởng trái phép trên đất nông nghiệp. Vấn đề bức xúc này liên tục được cử tri đưa ra chất vấn tại các kỳ họp HĐND tỉnh, đòi hỏi sự vào cuộc kiên quyết của bộ máy quản lý các cấp.