Xa vời thỏa thuận hạt nhân Iran

Khả năng khôi phục thỏa thuận hạt nhân Iran ngày càng trở nên xa vời khi các bên liên quan liên tục “ăn miếng, trả miếng” lẫn nhau. Trong khi Mỹ và phương Tây áp đặt các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào Iran, Tehran đáp trả bằng những tuyên bố cứng rắn.
Kỹ thuật viên Iran kiểm tra các thiết bị tại cơ sở làm giàu urani Isfahan, cách thủ đô Tehran 420 km về phía nam. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN
Kỹ thuật viên Iran kiểm tra các thiết bị tại cơ sở làm giàu urani Isfahan, cách thủ đô Tehran 420 km về phía nam. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi vừa lên tiếng chỉ trích động thái của Iran ngăn cản nhiều thanh sát viên được cử tới nước Cộng hòa Hồi giáo làm việc, gây trở ngại cho IAEA trong quá trình giám sát hoạt động hạt nhân của Tehran.

Theo người đứng đầu IAEA, đây là động thái ảnh hưởng đến việc lập kế hoạch và tiến hành các hoạt động thanh sát thông thường của IAEA ở Iran và đẩy mâu thuẫn trong hợp tác giữa IAEA và Iran lên mức căng thẳng. Lời chỉ trích của Tổng Giám đốc IAEA được đưa ra khi Tehran thông báo không chấp nhận việc chỉ định các thanh sát viên của IAEA được giao nhiệm vụ kiểm tra ở Iran.

Động thái của Iran được xem là sự đáp trả cứng rắn trước việc Mỹ và nhóm ba nước châu Âu gồm Anh, Pháp và Đức kêu gọi IAEA đưa ra nghị quyết mới, yêu cầu Tehran hợp tác với các hoạt động thanh sát của cơ quan này và giải trình về “dấu vết của uranium” được phát hiện tại hai địa điểm ở quốc gia Trung Đông. Hồi tháng 11/2022, IAEA từng thông qua nghị quyết, yêu cầu Iran khẩn trương hợp tác với cơ quan này trong cuộc điều tra về sự tồn tại của uranium tại hai địa điểm ở Iran mà cơ quan này cho rằng vẫn “chưa được khai báo”.

Ngay lập tức, Tehran tuyên bố tăng độ tinh khiết làm giàu urani lên 60%, tuy thấp hơn mức 90% cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân, song lại cao hơn nhiều so với mức giới hạn 3,67% mà Iran cam kết trong thỏa thuận hạt nhân Iran, còn gọi là Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA).

Đây là thỏa thuận mà Iran và nhóm P5+1 (gồm năm nước Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc là Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga cùng với Đức) ký kết năm 2015. Theo thỏa thuận này, Iran đồng ý hạn chế các hoạt động hạt nhân của mình để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Sau khi Iran gia tăng hoạt động làm giàu uranium, các cường quốc phương Tây tỏ ra “không hài lòng” với cáo buộc Tehran trì hoãn, cản trở tiến trình điều tra. Phương Tây cũng nhắc lại việc Tehran hồi năm 2022 ngắt kết nối một số camera do các thanh sát viên quốc tế lắp đặt để giám sát các hoạt động hạt nhân của Iran.

Bộ Ngoại giao Iran cũng lên tiếng chỉ trích những biện pháp trừng phạt mới của phương Tây nhằm vào các cá nhân và thực thể của nước Cộng hòa Hồi giáo là bất hợp pháp.

Trước sức ép của phương Tây, Chủ tịch Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI) Mohammad Eslami tuyên bố Iran sẽ không tuân thủ đầy đủ thỏa thuận hạt nhân năm 2015 nếu các lệnh trừng phạt Tehran không được dỡ bỏ.

Bộ Ngoại giao Iran cũng lên tiếng chỉ trích những biện pháp trừng phạt mới của phương Tây nhằm vào các cá nhân và thực thể của nước Cộng hòa Hồi giáo là bất hợp pháp, đồng thời chỉ trích các nhà ngoại giao châu Âu đang thực hiện những “hành vi thiếu xây dựng” và “không nghĩ đến lợi ích của Tehran”.

Thỏa thuận hạt nhân đặt ra những quy định cứng rắn đối với chương trình năng lượng hạt nhân của Iran, trong đó đáng chú ý là hạn chế số lượng uranium làm giàu của Tehran.

Tuy nhiên, phía Iran giải thích rằng, họ không còn bị ràng buộc bởi những quy tắc đó do Mỹ đơn phương hủy bỏ thỏa thuận vào năm 2018, khi Tổng thống Mỹ lúc đó là Donald Trump tái áp đặt, thậm chí còn mở rộng các lệnh trừng phạt đối với Tehran. Cộng đồng quốc tế mong muốn các bên liên quan giảm căng thẳng, tiến hành đàm phán khôi phục thỏa thuận hạt nhân, vì lợi ích của các bên, vì hòa bình và ổn định trong khu vực và trên thế giới.

Có thể bạn quan tâm

Luật Trí tuệ nhân tạo: Chỉ điều chỉnh đầu ra và hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo, không cản trở đổi mới sáng tạo. (Ảnh minh họa)

Phát triển AI: Kỳ vọng và rủi ro

Những bước tiến nhanh chóng của AI mang đến nhiều cơ hội cho phát triển, nhưng cũng đặt ra câu hỏi làm sao để việc hoạch định, hoàn thiện thể chế, chính sách theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ, khi mà kỳ vọng lớn thường đi kèm rủi ro cao.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ và Canada tìm cách hạ nhiệt căng thẳng

Thủ tướng Canada Mark Carney vừa có cuộc trao đổi thẳng thắn với Tổng thống Mỹ Donald Trump về những vấn đề còn khúc mắc trong quan hệ thương mại song phương. Động thái nêu trên cho thấy căng thẳng trong vấn đề thuế quan giữa hai quốc gia láng giềng Bắc Mỹ đã có dấu hiệu hạ nhiệt.

Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Wasit, Iraq. (Ảnh minh họa: THX/TTXVN)

Châu Âu trước sức ép từ giá dầu

Cuộc xung đột tại Trung Đông đẩy chi phí năng lượng tăng cao, gián đoạn nguồn cung, khiến châu Âu, vốn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu, phải chật vật ứng phó.

Các nhà lãnh đạo chụp ảnh chung tại Hội nghị Cấp cao Nhóm BRICS ở Kazan, Nga, ngày 23/10/2024. (Ảnh: IRNA/TTXVN)

BRICS - Cơ chế hợp tác quan trọng

Với chủ đề “Xây dựng khả năng phục hồi, đổi mới, hợp tác và phát triển bền vững”, chương trình nghị sự của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) lần thứ 18 dự kiến diễn ra tại New Delhi (Ấn Độ) vượt ra ngoài sự phối hợp chính trị truyền thống, hướng tới hợp tác thực tiễn ở nhiều lĩnh vực.

Trụ sở Ủy ban châu Âu (EC) ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Kiểm soát chặt hàng vào EU

Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vừa thông qua gói cải cách toàn diện khung pháp lý hải quan của khối. Đây được đánh giá là cuộc cải tổ sâu rộng nhất trong hơn 50 năm qua của ngành hải quan châu Âu nhằm hiện đại hóa hệ thống kiểm soát thương mại, siết chặt quản lý hàng hóa.

Nhân viên y tế tiêm vaccine phòng dịch Ebola tại khu vực y tế Bulape, miền trung Cộng hòa dân chủ Congo, tháng 9/2025. (Ảnh: WHO/XINHUA)

Nỗ lực tự chủ y tế tại châu Phi

Hành trình hướng đến tự chủ chiến lược trong sản xuất các loại vaccine, bảo đảm an ninh y tế của châu Phi đang là nhu cầu cấp bách, xuất phát từ những bài học rút ra trong giai đoạn dịch Covid-19 hoành hành.

Cờ EU tung bay bên ngoài Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: Xinhua)

Tham vọng chiến lược và năng lực thực tế trong kế hoạch ngân sách của EU

Ngân sách là vấn đề thường dấy lên tranh cãi trong Liên minh châu Âu, khi các nước thành viên duy trì những quan điểm khác biệt về quy mô đóng góp và phân bổ tài chính. Hiện Liên minh Cờ xanh đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tham vọng chiến lược và năng lực thực tế của các nước liên quan đến kế hoạch ngân sách dài hạn...

Hiện trường vụ tấn công tại một khu chợ ở Omdurman, Sudan. (Ảnh: THX/TTXVN)

Sudan chưa yên bình

Giao tranh tại Sudan đang gia tăng trên nhiều mặt trận, làm thay đổi cục diện kiểm soát giữa Quân đội Sudan (SAF) với phe đối lập là Lực lượng Hỗ trợ nhanh (RSF) và Phong trào Giải phóng nhân dân Sudan-Bắc (SPLM-N). Xung đột gia tăng đẩy dân thường vào thế mắc kẹt giữa hai làn đạn.

Một tòa nhà bị hư hỏng tại quận Shevchenkivskyi ở Thủ đô Kiev, Ukraine, ngày 21/7/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Cánh cửa hòa bình hé mở

Những diễn biến trên chiến trường song hành với các tín hiệu ngoại giao đang đẩy căng thẳng Nga-Ukraine vào thế giằng co, chênh vênh nơi lằn ranh đàm phán và xung đột. Cánh cửa hòa bình vẫn hé mở, song giữa hai bên tồn tại khác biệt chiến lược sâu sắc cùng những nút thắt khó gỡ trên cục diện chiến trường.