Vực Tròn là hồ chứa nước có dung tích hơn 51 triệu m3 nước, cung cấp nước tưới và nước sinh hoạt và chuẩn bị cấp nước cho các Nhà máy nhiệt điện thuộc Trung tâm Điện lực Quảng Trạch ở phía bắc tỉnh Quảng Bình (cũ); đồng thời giúp điều tiết lũ và góp phần bảo vệ an toàn cho vùng hạ du.
Qua nhiều năm khai thác, hồ đã phát huy hiệu quả rõ nét, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế-xã hội của địa phương. Tuy nhiên, do tác động của thời gian, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và yêu cầu vận hành ngày càng cao, nhiều hạng mục công trình đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp. Thân và nền đập có hiện tượng thấm, mái đập bị hư hỏng cục bộ; hệ thống tiêu thoát nước, quan trắc an toàn chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành. Thiết bị cơ khí thủy công và hệ thống vận hành tràn xả lũ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ.
Trước thực trạng đó, đầu tháng 7/2023, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (trước đây) phê duyệt dự án sửa chữa cấp bách bảo đảm an toàn hồ Vực Tròn, tỉnh Quảng Bình thuộc dự án sửa chữa cấp bách bảo đảm an toàn hồ, đập chứa nước trong cả nước, thực hiện trong giai đoạn 2023-2025.
Dự án sửa chữa, nâng cấp hồ Vực Tròn có tổng mức đầu tư hơn 123 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách Trung ương do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý, gồm các hạng mục chính như: gia cố, nâng cấp đập chính, các đập phụ, tràn xả lũ, cống lấy nước, đồng thời từng bước hiện đại hóa hệ thống quản lý, vận hành hồ.
Theo thiết kế, hồ Vực Tròn sau khi được nâng cấp, dung tích hồ chứa lên hơn 64,4 triệu m3, đưa nước về tưới cho 2.050ha và gần 150ha nuôi thủy sản nước ngọt; đồng thời cung cấp cho Nhà máy nước sạch Quảng Châu khoảng 3 triệu m3/năm và cho Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch 1, 2 khoảng 2,6 triệu m3/năm.
Với ý nghĩa như vậy cho nên dù việc thi công diễn ra trong thời điểm mưa lũ liên tục và thời tiết không thuận lợi trong năm 2025 nhưng với quyết tâm “vượt nắng, thắng mưa”, chủ đầu tư và các đơn vị thi công đã cơ bản hoàn thành các hạng mục công trình để đưa các hồ chứa vào sử dụng trong vụ sản xuất đông xuân 2025-2026.
Dẫn chúng tôi lên thăm công trình, các cán bộ, nhân viên Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng ngành nông nghiệp và môi trường Quảng Trị cho biết, đến nay, công trình đã thi công cơ bản hoàn thành bảo đảm an toàn cho công trình và vùng hạ du, đúng mục tiêu nhiệm vụ hồ chứa đã được phê duyệt.
Từ trên cao quan sát, đập chính của hồ Vực Tròn được nâng cấp vững chãi và rộng hơn, các phương tiện có thể qua lại trên mặt đập an toàn. Hôm chúng tôi đến, dù mưa lạnh và gió đông bắc thổi mạnh nhưng các nhóm công nhân vẫn cần mẫn với việc trồng cỏ mái đập chính phía hạ lưu, hoàn thiện nhà quản lý, mặt đường láng nhựa và hệ thống quan trắc hồ.
Trong lòng hồ, nước trong xanh và dâng khá cao. Qua cống lấy nước dưới đập, nước được dẫn về với lưu lượng vừa đủ để cho vùng hạ du bước vào vụ sản xuất mới. Nhà máy nước sạch cách đó không xa cũng hoạt động liên tục để cấp nước sinh hoạt cho người dân và các dự án phía dưới.
Trước yêu cầu bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, chủ động ứng phó với thiên tai và đáp ứng nhu cầu sản xuất, sinh hoạt của nhân dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu, việc đầu tư sửa chữa, nâng cấp các hồ chứa xuống cấp nghiêm trọng không chỉ mang tính cấp bách mà còn có ý nghĩa lâu dài đối với phát triển kinh tế-xã hội và ổn định đời sống của người dân.
Đại diện lãnh đạo tỉnh Quảng Trị
Hồ chứa Troóc Vực ở xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị tuy có quy mô nhỏ hơn nhưng cũng giữ vai trò thiết yếu đối với đời sống và sản xuất của người dân trong khu vực hưởng lợi. Do được xây dựng từ lâu, trong điều kiện kỹ thuật trước đây còn hạn chế, một số hạng mục của hồ đã xuống cấp nặng, khả năng trữ và điều tiết nước suy giảm, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác.
Tháng 1/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình (cũ) quyết định đầu tư sửa chữa, nâng cấp hồ Troóc Vực với số vốn 20 tỷ đồng. Các hạng mục chính gồm: nâng cấp đập chính, đập phụ, cống lấy nước, tràn xả lũ và đường quản lý vận hành hồ chứa.
Tương tự hồ Vực Tròn, khi tiến hành thi công hồ Troóc Vực cũng là thời điểm các tỉnh Bắc Trung Bộ bước vào mùa mưa làm ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ công trình. Tuy nhiên, với trách nhiệm cao của chủ đầu tư và các nhà thầu, lực lượng trên công trình luôn tranh thủ thời tiết thuận lợi để làm bù, bảo đảm tiến độ chung cho dự án.
Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng ngành nông nghiệp và môi trường Quảng Trị Phạm Chính Lâm cho biết, đến cuối tháng 12, công trình được thi công cơ bản hoàn thành các hạng mục: đập, tràn xả lũ, cống lấy nước dưới đập và 68m kênh chính; hiện công nhân đang trồng cỏ mái hạ lưu đập, hoàn thiện toàn bộ kênh chính và nhà quản lý.
Gặp lại chúng tôi, ông Mai Văn Thê, Trưởng thôn Phú Hữu, xã Bắc Trạch cho biết, được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, hồ Troóc Vực bây giờ đã an toàn hơn, đặc biệt cung cấp dồi dào nước tưới cho cây trồng và tạo nguồn nước sinh hoạt cho nhân dân. Bà con vùng hạ du cũng không còn phải nơm nớp lo sợ mỗi khi mùa mưa lũ đến.
Đại diện lãnh đạo tỉnh Quảng Trị cho rằng, trước yêu cầu bảo đảm an toàn công trình thủy lợi, chủ động ứng phó với thiên tai và đáp ứng nhu cầu sản xuất, sinh hoạt của nhân dân trong bối cảnh biến đổi khí hậu, việc đầu tư sửa chữa, nâng cấp các hồ chứa xuống cấp nghiêm trọng không chỉ mang tính cấp bách mà còn có ý nghĩa lâu dài đối với phát triển kinh tế-xã hội và ổn định đời sống của người dân.
Việc sửa chữa, nâng cấp 2 hồ chứa Vực Tròn và Troóc Vực không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn góp phần củng cố nền tảng hạ tầng, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an sinh và nâng cao đời sống cho nhân dân; đồng thời việc đầu tư có trọng tâm, trọng điểm giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và phát huy tối đa công năng của công trình sau khi hoàn thành.
