Với quy định này, nhiều hộ kinh doanh lo ngại bị truy thu phần thuế khoán trước, nếu doanh thu thực khi xuất hóa đơn tăng vọt.
Hộ kinh doanh nhỏ lo lắng
Hiện nay trên cả nước có hơn 3,6 triệu hộ kinh doanh cá thể, phần lớn đã thực hiện hóa đơn điện tử, chỉ có 37.000 là hộ có doanh thu hơn 1 tỷ đồng/năm, thuộc diện áp dụng hóa đơn điện tử theo Nghị định 70.
Quy định này gây lo lắng cho không ít hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi phần lớn kinh doanh manh mún theo kiểu “mua thúng bán mẹt” nên không có hóa đơn cho hàng tồn kho, hàng nhập từ trước ngày 1/6 trở về trước. Điều này khiến họ rất lo lắng sẽ bị truy thu tiền thuế của những năm trước dựa trên doanh thu từ hóa đơn tính từ ngày 1/6.
Chị Nguyễn Thị Huệ, tiểu thương kinh doanh ở chợ Nghĩa Tân (Cầu Giấy, Hà Nội) cho biết, tất cả hàng hóa trong kho hàng của mình đều không có hóa đơn chứng từ vì trước giờ chỉ quen mua bán “trao tay” không cần giấy tờ. Chị Huệ rất lo lắng sẽ bị truy thu thuế, thậm chí bị thu cả hàng hóa nếu không có giấy tờ.
Tương tự, ông Hoàng Tuấn Phong, một tiểu thương có thâm niên buôn vải 20 năm cũng cho biết, phần lớn hàng hóa được ông nhập từ các xưởng gia công nhỏ, không có hóa đơn, chỉ ghi tay trong sổ để theo dõi. “Mỗi xưởng tôi lấy mỗi ít, trả tiền mặt, xưởng nhỏ nên không có hóa đơn, mà tôi cũng không cần thiết nên không đòi. Giờ tôi phải làm sao với số hàng hóa này?”, ông Phong băn khoăn và lo lắng việc truy thu thuế cho khoản hàng hóa bán ra và khoản hàng hóa còn tồn sau ngày 1/6.
Nỗi lo của chị Huệ hay ông Phong là tâm lý chung của hầu hết tiểu thương hiện nay. Họ bày tỏ băn khoăn và cho biết, nhiều thời điểm đã đóng cửa hàng để nghe ngóng tình hình. Nếu căng thẳng, hay là phức tạp quá họ có thể chọn cách “bỏ cuộc chơi” vì hiện sức tiêu thụ hàng hóa cũng đang yếu đi khi sức mua ngày càng ảm đạm.
Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, căn cứ quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC, trường hợp hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán nếu có thay đổi doanh thu tính thuế thì thực hiện khai điều chỉnh, bổ sung. Nếu xác định doanh thu thực tế thay đổi từ 50% trở lên so với doanh thu đã khoán thì điều chỉnh mức thuế khoán theo mức doanh thu thực tế kể từ thời điểm có thay đổi trong năm tính thuế. Sự điều chỉnh chỉ tính từ thời điểm có biến động trở về sau. Đó là quy định pháp luật, nên không có câu chuyện truy thu ở chính sách này.
Cũng theo ông Mai Sơn, cơ quan thuế không có chính sách truy thu thuế của các kỳ trước đó đối với những hộ kinh doanh tuân thủ tốt. Việc doanh thu khai báo tăng lên do áp dụng phương pháp quản lý mới không phải là cơ sở để “lật lại hồ sơ cũ”. Tức là, nếu một hộ kinh doanh bắt đầu sử dụng hóa đơn điện tử từ tháng 6 và doanh thu khai báo tăng lên, cơ quan thuế sẽ chỉ điều chỉnh mức thuế phải nộp cho các kỳ tiếp theo, chẳng hạn từ tháng 7, dựa trên doanh thu thực tế phát sinh. Hoàn toàn không có chuyện truy thu cho các tháng trước đó như tháng 5 hay các tháng đầu năm.
Việc truy thu thuế chỉ xảy ra khi cơ quan thuế có bằng chứng xác thực về việc hộ kinh doanh đã có hoạt động kinh doanh nhưng không kê khai hoặc kê khai không trung thực trong quá khứ.
Người đứng đầu ngành thuế cũng cho biết, ngành thuế sẽ có chiến lược cải cách hệ thống thuế. Trong đó, hóa đơn điện tử là vấn đề cốt lõi. Quá trình triển khai có những khi có phản ứng mạnh mẽ, như hóa đơn xăng dầu trước đây. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì, triển khai chắc chắn, đến nay cơ bản hoàn thành, đáp ứng được yêu cầu đề ra. Lộ trình cuối cùng để thuận lợi cho người nộp thuế là hóa đơn điện tử. Thông qua hóa đơn điện tử có thể quản lý dòng tiền, bảo đảm minh bạch, công bằng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh cho tất cả các chủ thể. Chỉ cần hệ thống kế toán, hệ thống quản trị rất đơn giản, một máy tính hoặc điện thoại, cộng với một vài thao tác là có thể thực hiện được ngay, không cần phải đào tạo chuyên sâu, không cần thuê kế toán. Ở nước ngoài, thường có một đại lý làm cho mấy chục hộ, với mức chi phí hợp lý. Muốn làm được vậy, chúng tôi phải nghiên cứu rất nhiều.
Hàng tồn kho xuất hóa đơn thế nào?
Liên quan vấn đề hàng tồn kho phải xuất hóa đơn như thế nào, đại diện Cục Thuế cho biết, theo quy định tại Nghị định số 70 sửa đổi, bổ sung Nghị định 123 về hóa đơn, chứng từ, kể từ ngày 1/6, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán có mức doanh thu hằng năm từ 1 tỷ đồng/năm trở lên; hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai; hộ kinh doanh có máy tính tiền có hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng, thì sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có chuyển dữ liệu đến cơ quan thuế, bao gồm cả giao dịch bán hàng hóa tồn kho của hộ kinh doanh.
“Việc áp dụng này đã tham khảo thông lệ quốc tế, mục tiêu cuối cùng là thúc đẩy sự minh bạch. Nếu 10 hộ kinh doanh mà trong đó có vài ba hộ kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc, không công bằng sẽ ảnh hưởng đến các hộ còn lại. Không những vậy, người dân sẽ phải tiêu dùng những sản phẩm không bảo đảm chất lượng. Từ góc độ ngành thuế, việc xuất hóa đơn sẽ thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng hơn”, ông Sơn nói.
Liên quan vấn đề này, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam Nguyễn Thị Cúc phân tích, theo văn bản pháp quy hiện hành, các sản phẩm hàng hóa mua vào phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp nhằm xác định nguồn gốc. Tuy nhiên, trong thời gian chuyển đổi từ hình thức thuế khoán sang kê khai, có tình trạng hàng hóa tồn kho của các hộ không có đầy đủ hóa đơn hợp pháp.
Do vậy, bà Cúc khuyến cáo các hộ phải rà soát toàn bộ hàng tồn kho, loại trừ tất cả hàng hóa có nguồn gốc không hợp pháp như hàng giả, hàng lậu, hàng trộm cắp (nếu có) ra khỏi hàng tồn kho, xử lý tiêu hủy, tách biệt khỏi hàng chuẩn bị bán ra. Khi chuyển sang nộp thuế theo phương pháp kê khai, các hộ sẽ nộp thuế trên doanh thu thực tế bán ra. Theo đó, đề nghị cơ quan thuế không truy cứu hàng hóa tồn kho không đủ hóa đơn, chứng từ, trừ trường hợp hàng phi pháp đã loại trừ nêu trên.
